zondag, augustus 31, 2014

Van woordenboekgebruiker tot woordenboekmaker


In 1976 begon ik met de studie Arabisch in Utrecht. Dat begon met het alfabet en de klanken. En woordjes leren natuurlijk want je kunt geen nieuwe taal leren zonder woorden te leren.
In de loop van het eerste jaar werd het ook nodig een woordenboek aan te schaffen. Dat werd in eerste instantie een paperback versie van Hans Wehr's woordenboek Arabisch‑Engels.
Hoewel.... Hans Wehr was een Duitse arabist die een woordenboek Arabisch‑Duits maakte, dat in de jaren 60 van de vorige eeuw door de Engelse arabist J. Milton Cowan naar het Engels werd vertaald.
Van dat woordenboek heb ik diverse paperback exemplaren versleten. Mijn laatste ingebonden exemplaar staat nog altijd in de kast, dat heeft de tand des tijds doorstaan.

In 1981 werd ik gevraagd als student‑assistent het beginnersonderwijs Marokkaans Arabisch te geven bij de vakgroep Oosterse Talen van de Universiteit Utrecht, waar ik zelf ook studeerde. Tot mijn afstuderen in 1983 heb ik dat onderwijs verzorgd. Mijn docent Roel Otten, van wie ik het Marokkaans had geleerd, was toen bezig met het samenstellen van een woordenboek Marokkaans, dat in 1983 verscheen als 'Basiswoordenboek Marokkaans Arabisch‑Nederlands', uitgegeven bij Coutinho. Het woordenboek is al vele jaren niet meer leverbaar.
Ik heb als student‑assistent Roel ondersteund in verschillende stadia van het werk. Dat was mijn eerste (bescheiden) kennismaking met de lexicografie. Eind 1983, kort voor mijn afstuderen op 30 november, verscheen dat woordenboek. Ik weet nog dat ik zeer blij verrast was dat op het titelblad stond vermeld: Roel Otten, met assistentie van Jan Hoogland.
Jaren later, toen in 1997 van mijn hand het cursusboek Marokkaans Arabisch verscheen, hebben we die constructie herhaald maar in omgekeerde volgorde: Jan Hoogland, met assistentie van Roel Otten.
Dat cursusboek was het resultaat van de eerste opdracht waarvoor ik werd aangesteld aan (toen nog) de Katholieke Universiteit Nijmegen, die inmiddels al ruim tien jaar Radboud Universiteit heet. Direct na mijn afstuderen in Utrecht kon ik aan de slag in Nijmegen voor het opzetten van onderwijs Marokkaans Arabisch in Nijmegen.

Van 1989 tot 1992 bestond in Nijmegen de Stichting Middle East Transfer. Dit was een initiatief dat was gestart door mijn beide collega's Kees Versteegh en Erik‑Jan Zürcher. Ik was vanaf de oprichting van de stichting betrokken bij het vormgeven van de doelstellingen.
Bij Middle East Transfer ging ik mij weer bezighouden met woordenboeken. In het eerste jaar zouden we een bijdrage leveren aan een meertalig woordenboek met handelsterminologie (de Servotte). Middle East Transfer zou de talen Arabisch, Perzisch en Turks aanleveren en ik coördineerde die inspanningen. Dat project is helaas niet afgerond en mijn lexicografische avonturen leken afgelopen.
Maar de directeur van Middle East Transfer, Piet van den Akker, opperde het idee om het ministerie van Onderwijs te benaderen met een voorstel voor een woordenboek Arabisch‑Nederlands/Nederlands‑Arabisch, omdat daar grote maatschappelijke behoefte aan bestond.
Hij vroeg mij een notitie te schrijven waarin ik het toen bestaande aanbod op de Nederlandse markt analyseerde om te concluderen dat de toen bestaande woordenboeken niet aan de eisen voldeden.
Tot onze blijdschap kregen wij van het ministerie de opdracht en subsidie om een uitgebreide haalbaarheidsstudie uit te voeren. Helaas was op het moment van die opdracht net de beslissing gevallen dat Middle East Transfer niet levensvatbaar was en zou worden opgeheven.
De subsidie kon toen gelukkig worden overgenomen door de vakgroep Talen en Culturen van het Midden‑Oosten (TCMO) van de universiteit, en zo kon ik toch de haalbaarheidsstudie uitvoeren.

Inmiddels had de Nederlandse overheid, in samenwerking met de Vlaamse overheid, een commissie in het leven geroepen met de naam Commissie Lexicografische Vertaalvoorzieningen (CLVV), voorgezeten door professor Willy Martin van de Vrije Universiteit. Die commissie had een budget te verdelen voor het maken van woordenboeken. Arabisch en Turks hadden de hoogste prioriteit.
Voor beide talen konden geïnteresseerde partijen inschrijven in een tenderprocedure. Voor Turks was er slechts één partij: de universiteit Leiden. Zij konden vrijwel onmiddellijk aan de slag (1994 of 1995). Voor Arabisch was er ons plan uit Nijmegen, maar er was ook een plan van de Belgische arabist Marc van Mol. Hierdoor duurde het wat langer voor de werkzaamheden konden beginnen. Uiteindelijk viel het besluit dat van Mol twee basiswoordenboeken ging maken, en Nijmegen twee 'dikke' vertaalwoordenboeken.

In 1996 had de CLVV een tweede tranche subsidie beschikbaar en in februari 1997 kon het Nijmeegse project Woordenboek Arabisch (WBA) van start met een team medewerkers die allen staan vermeld op de website van het project. Het gehele project was voorbereid door een commissie die bestond uit de beide hoogleraren Kees Versteegh (Nijmegen), Manfred Woidich (UvA) en ikzelf. Deze drie vormden ook de hoofdredactie van het woordenboek.
In oktober 2003 verschenen de twee delen in eerste druk. Het deel Nederlands‑Arabisch omvatte zo'n 1200 pagina's en Arabisch‑Nederlands 900.
Het hele proces van het maken van die woordenboeken heb ik tot in detail beschreven op een website erover: http://wba.ruhosting.nl/
Deze website is geheel in het Engels.

Die website heb ik om verschillende redenen gemaakt. Ten eerste voelde ik de behoefte het hele proces te beschrijven voor een ieder die is geïnteresseerd in de lexicografie van het Arabisch.
Ten tweede had ik tijdens de uitvoering van het project oordelen gevormd over een aantal reeds bestaande woordenboeken en de wijze van samenstelling ervan, die ik met de wereld wilde delen.
Ten derde hoopte ik dat uitgevers uit andere landen via deze website kennis zouden nemen van het project, en van de mogelijkheid de rechten van het bestand te kopen (via de CLVV) om zo met betrekkelijk geringe inspanningen ook woordenboeken Arabisch voor andere talen te produceren.
De website is inmiddels meer dan 10 jaar in de lucht en heeft zeker het beoogde effect gehad want rond 2009 nam Oxford University Press contact met mij op over het aankopen van de rechten. Hierover later meer.

In 2007 gaf uitgever Bulaaq aan dat de eerste oplage van het woordenboek op dreigde te raken en of ik dacht dat er een nieuwe druk moest komen met wijzigingen, aanvullingen etc. of dat we met een herdruk konden volstaan.
Ik heb toen aangegeven dat ik wel reden zag voor een tweede druk, maar dat ik daarvoor wel enige tijd nodig zou hebben. Ik zou hiervoor namelijk niet meer over een team redacteuren etc. kunnen beschikken maar alles zelf moeten doen.
In 2009 is de tweede druk verschenen, met uiteraard wat correcties. Hele grove fouten hadden er niet in gezeten maar kleine correcties in bijvoorbeeld de vocalisatie (het schrijven van de klinkers) waren wel nodig. Het deel Arabisch‑Nederlands is in de tweede druk met bijna 100 pagina's uitgebreid.

In die tijd meldde zich dus ook Oxford University Press. Deze gerenommeerde uitgever vond dat het tijd werd voor een nieuwe set woordenboeken Arabisch‑Engels en Engels‑Arabisch. Ik kon dat alleen maar beamen. In andere publicaties heb ik wel eens aangegeven dat ik vond dat er geen 'fatsoenlijk' woordenboek Engels‑Arabisch bestond.
OUP wilde het bestand Arabisch‑Nederlands gaan vertalen en bewerken tot een woordenboek Arabisch‑Engels. Voor Engels‑Arabisch wilde men vanaf nul beginnen door een eigen Engels bestand te voorzien van Arabische vertalingen.
Nu wilde het toeval dat mijn oud‑student Tressy Arts, die als student‑assistent aan het Nederlandse project had meegewerkt, inmiddels in Londen woonde. Ik heb OUP en Tressy met elkaar in contact gebracht en daar waren beide partijen zeer blij mee. Het vertalen van Arabisch‑Nederlands naar Arabisch‑Engels vereist namelijk redacteuren die deze drie talen op hoog niveau beheersen. Nederlandse arabisten dus, met ook een goede kennis van het Engels. Tressy was er zo één, en zij wist ook al het nodige van lexicografie.
Zij is zo hoofdredacteur van het project Arabisch van OUP geworden en heeft nog een aantal oud‑medewerkers van het Nederlandse project betrokken bij het nieuwe project.





En zo zijn we in 2014 aangekomen bij de publicatie van het woordenboek Arabisch‑Engels/Engels Arabisch waarbij het ene deel grotendeels (rond 90%) is gebaseerd op het Nijmeegse woordenboek Arabisch‑Nederlands. In een andere publicatie zal ik een vergelijking maken tussen het woordenboek Arabisch‑Nederlands en Arabisch‑Engels. Ik zal daarin ook beschrijven wat mijn inbreng is geweest in het Engelse project.
 


Ik begon deze persoonlijke geschiedenis met vermelding van het woordenboek van Hans Wehr dat oorspronkelijk een Arabisch‑Duits woordenboek was, dat vervolgens in het Engels is vertaald.
Nu, ongeveer 50 jaar later, zien we dat de geschiedenis zich herhaalt. Een Arabisch‑Nederlands woordenboek is nu de basis voor een nieuw Arabisch‑Engels woordenboek, waarbij de inbreng van de Nederlandse arabisten zeer groot en onmisbaar was.
De vraag werpt zich dan bij mij op: hoe is het mogelijk dat in die grote Angelsaksische wereld met arabisten van grote naam niemand de uitdaging heeft willen of kunnen aangaan om een woordenboek samen te stellen?
Het is een vraag waar ik vooralsnog het antwoord niet op weet, ik kan er alleen over speculeren:
‑ Heeft het te maken met gebrek aan commerciële belangstelling bij uitgevers?
‑ Kijkt men neer op het maken van een woordenboek?
‑ Zit iedereen te wachten tot een ander het gaat doen?
‑ Denkt men dat het onbegonnen werk is?
‑ Is men niet in staat geweest een team van geschikte mensen bij elkaar te brengen?
‑ Is gewoon niemand op het idee gekomen?

Link naar de website van Oxford University Press: http://www.oxforddictionaries.com/arabic/

zaterdag, juli 26, 2014

900 miljoen bakken soep in één maand


Wie aan Ramadan denkt, denkt aan vasten.
Wie aan het vasten is, denkt aan het breken van de vasten (denk ik, ik vast zelf niet).
En wie in Marokko aan het breken van de vasten denkt, denkt aan soep, aan Harira, de bekende Marokkaanse soep.

Het drinken (niet het werkwoord 'eten' wordt gebruikt) van deze soep tijdens de ftour (letterlijk ontbijt, maar dan dus 's avond) is voor meer dan 30 miljoen Marokkanen 30 dagen (of 29 als ze geluk hebben) een vaste traditie.
Probeer je eens voor te stellen hoeveel dat is. 30 miljoen x 30 = 900 miljoen bakken soep.

Harira is een stevige soep. Er kunnen heel veel koolhydraten in zitten: kikkererwten, linzen, rijst en ook nog bloem om te binden. Als dat zo is, wees dan gewaarschuwd en neem niet meer dan één kom want het is een soort koolhydratenbom in je maag. Als die maag sinds de vroege ochtend leeg gebleven is, werkt dat kennelijk, maar als je 'gewoon' gegeten hebt tijdens de dag, dan is mijn ervaring dat meer dan één kop Harira een ontzettend opgeblazen gevoel kan geven.

Afgelopen week had de Nederlandse ambassade een ftour voor de armen bekostigd via een organisatie die tijdens de Ramadan op verschillende plaatsen in Rabat een ftour organiseert voor armen. Met een team van de ambassade en van het NIMAR en het SVB‑kantoor gingen we assisteren bij o.a. het uitdelen van de Harira. Er was ook een grote groep jongelui van een middelbare school aanwezig voor de assistentie.

Ik heb toen wat foto's gemaakt van het Harira‑ritueel.







En uiteraard mag een recept voor Harira niet ontbreken. Dat doe ik met een link want ik moet eerlijk bekennen dat ik in 37 jaar Marokko nog nooit zelf Harira heb gemaakt.
Want, wederom heel eerlijk, als de Ramadan voorbij is heb ik voorlopig wel weer even genoeg Harira gehad.

 

zaterdag, juni 28, 2014

Oriëntalisme in muziek en schilderkunst

Vele jaren geleden promoveerde mijn te vroeg overleden collega-arabist Ed de Moor. Op het feest na de promotieplechtigheid werd door zijn familie een soort mini-opera opgevoerd. Ster in die opera was de tweelingbroer van Ed, die ik ken als Wam de Moor. Ook hij werkte aan de Nijmeegse universiteit, ik meen als literatuurwetenschapper.

De mini-opera van de familie de Moor was op de melodie van "In a Persian Market" van de componist Ketelbey (zie Wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/Ketelbey).
Het is een muziekstuk dat duidelijk is gecomponeerd door een Westerse componist maar met Oosterse elementen en melodielijnen.
De mini-opera werd op de piano begeleid door een familielid, misschien was het wel Wam.
Ik vond het een leuk stuk en heb later aan Wam de bladmuziek ervan gevraagd en gekregen.
Ik speel het stuk al vele jaren met veel plezier (zo af en toe).
Van één passage weet ik dat mijn zoon Martijn, toen hij nog heel klein was, zijn oor tegen de kast van de piano legde om de resonantie maximaal te ervaren. Martijn is later ook piano gaan spelen en heeft een veel hoger niveau bereikt dan ik zelf ooit zal bereiken. Misschien was dit stuk ook voor hem de inspiratie.

Een paar weken geleden was ik op bezoek bij mijn collega en vriend Jan Jaap de Ruiter. Aan tafel met zijn zoons kwam het gesprek op muziek en noemde ik dat stuk.
Het werd gelijk opgezocht op Youtube en daar vonden we een orkestrale versie (vermoedelijk de originele versie) met als beeldmateriaal een hele serie typisch oriëntalistische afbeeldingen, vermoedelijk van schilderijen uit een boek over oriëntalistische kunst.
De beelden zijn romantisch en, zoals bekend over de oriëntalistische werken, niet realistisch als het gaat om het afbeelden van (half) ontklede dames.
Maar samen met de muziek van Ketelbey vind ik het een mooi schouwspel, zeker als je het  afspeelt op een groot scherm en een goede geluidsinstallatie.
Hier de link  naar het Youtube filmpje en veel plezier ermee.
Ik hoop dat het ook anderen inspireert.



vrijdag, april 18, 2014

Minister Bussemaker gooit haar eigen glazen in

Een bericht op de website Science Guide meldt dat minister Jet Bussemaker zich uitspreekt over allerlei zaken m.b.t. het studiesucces in het Nederlandse hoger onderwijs. In het bericht komt ook de internationalisering ter sprake.
Het blijkt dat de minister zich zorgen maakt over de geringe internationale mobiliteit van Nederlandse studenten. Hier een passage uit het bericht dat de minister letterlijk citeert:


De internationale oriëntatie van Nederlandse studenten is nog steeds aanzienlijk minder sterk dan de Nederlanders over zichzelf veelal denken, zo laat de Inspectie ook nu weer zien. Bussemaker reageert daar als volgt op: “De Inspectie concludeert dat nog steeds relatief weinig Nederlandse studenten een volledige opleiding in het buitenland volgen. Gezien de sterke internationale oriëntatie van de Nederlandse kenniseconomie en het groeiend belang van interculturele competenties op de arbeidsmarkt zouden meer Nederlandse studenten ervaring in het buitenland op moeten doen. Het stimuleren van buitenlandervaring en het internationaliseren van het curriculum hier in Nederland zullen ook als belangrijke punten naar voren komen in de visie internationalisering die wij voor de zomer naar de Kamer sturen.”

Het NIMAR wordt door het ministerie van OCW bekostigd en is zeer actief op die terreinen. Het NIMAR is ook met dat doel opgericht: bijdragen aan de internationalisering van het Nederlands hoger onderwijs. Dat doet het NIMAR sinds 2006. Honderden studenten hebben in Rabat een semester onderwijs gevolgd, buitenlandse en interculturele ervaringen opgedaan en een onvergetelijke tijd beleefd.

Enkele feiten:

·        Op dit moment zijn er 35 studenten Arabisch die op het NIMAR onderwijs volgen (en die momenteel nergens anders terecht kunnen in de Arabische wereld).

·        We verwachten de komende weken enkele honderden studenten die op studiereis naar Marokko komen

·        Er start op maandag 28 april een cursus Interculturele Communicatie op het NMAR (AVANS Hogeschool)

·        In de zomer organiseert het NIMAR verschillende intensieve taalcursussen

·        In augustus biedt het NIMAR een cursus aan met titel: Morocco: from tradition to modernity als onderdeel van de Radboud Summer School

·        Na de zomer biedt het NIMAR weer een minor Social Studies of Morocco aan, die naar verwachting weer een twintigtal studenten zal trekken.

Beste mevrouw Bussemaker, hoe is nu het besluit tot opheffing van het NIMAR te rijmen met uw zorgen omtrent de honkvastheid van de Nederlandse studenten? U gooit uw eigen glazen in door het NIMAR op te heffen.

Wij zijn in Rabat dan ook zeer benieuwd naar uw visie op internationalisering die u binnenkort naar de Kamer gaat sturen.

Teken de petitie: het NIMAR moet blijven!
 

 


 

woensdag, april 09, 2014

Tweets van @NIMAR_Rabat van de afgelopen weken

Hier de tweets van @NIMAR_Rabat tussen 12 maart en 9 april.

#Marokko wil niet langer de politieagent voor de EU spelen en spreekt Spanje aan op zijn verantwoordelijkheid. http://www.ccme.org.ma/fr/medias-et-migration/35217 
 
#Marokko start alfabetiseringscampagne via TV en internet, ondersteuning in moskeeën.
 
 
#Marrakech boven o.a. Parijs en New York op 6e plaats op lijst van Trip Advisor van internat. toeristische steden http://www.afriquinfos.com/articles/2014/4/8/maroc-marrakech-devance-paris-new-york-250997.asp 
 
 
#Marokko verwacht 4,7% econ. groei in 2014 en 5% in 2015. Dan moet er wel voldoende regen vallen komende winter.
 
Met 5 studenten van de HvA erbij zijn er nu 38 studenten Arabisch bij @NIMAR_Rabat
 
@AnnaMeesC schrijft een stuk over het NIMAR. Binnenkort de link.
Donderdag 12 juni mijn lezing voor het @NIMAR_Rabat : "Le débat sur les Marocains aux Pays- Bas . Nécessaire ou superflu ?"
 
bijeenkomst cannabisverbouwers in #Marokko verwacht 1500 pers. doel: legalisatie van kif. Initiatief pol. partij PAM http://www.h24info.ma/maroc/premiere-2000-cultivateurs-de-kif-reunis-bab-berred/21615 
 
#Maroc : Star Wars VII, les jedis s’installent au Royaume .. http://goo.gl/IwJr0Y  pic.twitter.com/hMPYDFqclu

 
aanmelden voor zomercursussen (Marokkaans) Arabisch bij @NIMAR_Rabat kan nu. Please RT http://www.ru.nl/nimar/actualites/nieuws-actualites/@937023/aanmelden/ 
 
11% deelname bakkersstaking #Marokko,2M TV noemt het een succes,premier boos over onjuiste berichtgeving STAATSmedia. http://www.agenceecofin.com/audiovisuel/0104-18840-maroc-le-premier-ministre-critique-la-chaine-tv-publique-2m 
 
vacatures voor Nederlandstaligen in Rabat op website van @NIMAR_Rabat : http://www.ru.nl/nimar/nederlands/informatie-marokko/werken-marokko/ 
 
 
discussie binnen regering #Marokko over min. huwelijksleeftijd:terug naar 16 of houden op 18 jaar? http://le360.ma/fr/societe/mariage-des-mineurs-le-mp-soutient-le-pps-12287 
 
journalist Ali Anouzla vraagt premier van #Marokko waarom site Lakome nog steeds geblokkeerd blijft. http://www.aufaitmaroc.com/actualites/maroc/2014/3/31/ali-anouzla-en-appelle-a-benkirane_218903.html#.UzpyiPlgXDR 
 
 
site over 400 years Studies of Arabic in Holland. Het lezen waard! Laatste onderdeel gaat over @NIMAR_Rabat . http://egypt.nlembassy.org/key-topics/arabic-studies%5B2%5D 
 
voor nieuwe volgers van @NIMAR_Rabat: hebben jullie petitie NIMAR moet blijven al ondertekend? AUB ReTweet. http://nimarinrabatopen.petities.nl
 
#Marokko gaat integratiebeleid voeren voor (voornamelijk Subsaharaanse) vluchtelingen. Een novum! http://www.ccme.org.ma/fr/medias-et-migration/35067 
 
kwestie van korting op NL uitkeringen wordt in #Marokko nog steeds op de voet gevolgd. http://www.ccme.org.ma/fr/medias-et-migration/35075 
 
kwestie mensenrechten in West. Sahara speelt ook binnen #Marokko activiste beschuldigd van anti nationaal handelen. http://www.aufaitmaroc.com/actualites/maroc/2014/3/28/le-mouvement-populaire-sattaque-a-khadija-ryadi_218882.html#.Uzk7C_lgXDR 
 
zo ben je een paar dagen weg en blijkt ineens dat @Abdelkarimo binnenkort naar @NIMAR_Rabat komt voor lezing en filmvertoning. Tot gauw!
 
400 years of Arabic studies in Holland, met Versteegh, Hoogland en NIMAR van @RUNijmegen http://egypt.nlembassy.org/key-topics/arabic-studies%5B2%5D 
 
website NL ambassade in Cairo: 400 years of Arabic studies in Holland. Publieksdiplomatie tbv imago van NL. http://egypt.nlembassy.org/key-topics/arabic-studies%5B2%5D 
 
Leuk gesprek gehad bij @NetherBXL met @NIMAR_Rabat over toekomst NL Onderwijsinstituut in #Marokko @EUErasmusPlus biedt kansen!
 
NIMAR was dinsdag bij @RUNijmegen met studenten uit de minor Social Studies of Morocco http://www.ru.nl/nimar/nederlands/studeren-marokko/studeren-marokko/minor-social-studies/ 
 
vandaag is @NIMAR_Rabat bij @InHolland @InhDenHaag voor vergadering van de Wetenschappelijke Adviesraad (WAR) van het NIMAR.
 
aantal toeristen in #Marokko uit #Algerije groeit, ondanks politieke 'winter' tussen beide landen. http://www.leseco.ma/business/18828-le-maroc-seduit-les-touristes-algeriens 
 
2 dagen van gesprekken in Brussel geven weer nieuwe lichtpuntjes voor doorstart van @NIMAR_Rabat na 2015. Veel animo om mee te denken.
 
@NIMAR_Rabat was vandaag op bezoek in de statige omgeving van de Belgische senaat (1e Kamer). Lobbyen brengt je op veel plaatsen.
 
eergisteren goed gesprek gehad met @janjaapderuiter van @TilburgU over de toekomst van het @NIMAR_Rabat.
vandaag goed gesprek gehad in Brussel met @swdenbak van @NetherBXL die kent de weg goed daar in Brussel.
 
#Marokko zet 15 gevluchte Syriërs op een vliegtuig naar Istanbul wegens 'wangedrag'. UNHCR is not amused. http://www.aufaitmaroc.com/actualites/maroc/2014/3/25/le-hcr-sans-interlocuteurs_218789.html#.UzHIG_khD-s 
 
honderden studenten hielden zondag manifestatie in Rabat #Marokko o.a. voor beter onderwijs. http://www.h24info.ma/maroc/politique/manif-rabat-les-etudiants-revendiquent-et-commemorent/21265 
 
ministerie van Onderwijs #Marokko betaalt 200 miljoen € achterstallige betalingen uit, o.a. aan leveranciers. http://www.h24info.ma/economie/maroc/leducation-nationale-apure-ses-dettes/21280 
 
voor #Marokko is de minister van Buitenlandse Zaken Mezouar op de NSS in Den Haag.
 
bakkers in #Marokko dreigen met staking. Een ramp want Marokkanen eten 3 broden per dag. http://janhoogland.blogspot.com/2011/09/marokko-de-stand-van-zaken-deel-2.html 
 
#Marokko verbetert mensenrechtensituatie in West. Sahara om VN voor te zijn bij verlenging mandaat VN-troepen. http://www.aufaitmaroc.com/actualites/maroc/2014/3/18/rabat-prend-les-devants_218649.html#.UylX2_n-GZd 
 
in #Marokko is keuze voornaam kinderen nu eindelijk echt vrij! De lijst bestaat niet meer. Ook niet op consulaten? http://www.h24info.ma/maroc/societe/officiel-la-liste-des-prenoms-autorises-cest-fini/21057 
 
 
studenten van ENCG Tanger #Marokko in hongerstaking voor betere organisatie onderwijs en examens http://www.telquel-online.com/content/les-%C3%A9tudiants-de-l%E2%80%99encg-tanger-commencent-une-gr%C3%A8ve-de-la-faim 
 
#Marokko dreigt Syrische vluchtelingen uit te zetten die rust bij moskeeën verstoren door bijv. te bedelen. http://www.afriquinfos.com/articles/2014/3/15/maroc-menace-dexpulser-refugies-syriens-perturbant-mosquees-247729.asp 
 
zoveelste keer geruchten van olievondsten voor de kust van #Marokko. Vast weer 'vals alarm'. http://www.h24info.ma/economie/maroc/du-petrole-exploitable-au-large-de-tarfaya/20846