Heftige Heavy Metal

Een paar weken geleden meldde ik al dat ik een (stukje) Heavy Metal popconcert had bijgewoond in Casablanca. Ik was er samen met mijn vriend Kees Beekmans, die erover schreef in zijn column in de Groene Amsterdammer. Ik heb de relevante stukjes uit zijn column gehaald, hopend dat ik daarmee geen copyright overtreed.
En bij wijze van experiment en voor de curiositeit via YouTube een video-opname van een kort stukje van het concert. De link naar het filmpje staat onderaan dit bericht.

Voor de negende keer dit jaar was er L’Boulevard, het muziekfestival van Casablanca dat een zekere naam heeft opgebouwd. Vorig jaar hoorde ik ervan toen het net voorbij was, dit jaar was ik alerter. Het duurt een dag of vier en op zaterdagavond reed ik erheen samen met arabist Jan Hoogland, die het festival ook nog nooit had bezocht.

Eigenlijk wilden we de rappers zien, of eigenlijk horen, omdat die onder de Marokkaanse jeugd erg populair zijn. Ze worden door sommigen bovendien beschouwd als een soort voorvechters van het Marokkaans-Arabisch, een taal die, hoewel door de meeste Marokkanen gesproken, nog altijd te boek staat als dialect, een boerse deviant van het Standaard Arabisch, dat wél als een echte taal wordt beschouwd.

Jan Hoogland is kenner bij uitstek van het Marokkaans-Arabisch, daarom wilde hij die rappers graag horen. Ikzelf kom die rappers bijna wekelijks in de media tegen, er wordt veel over ze geschreven, wat mij nieuwsgierig had gemaakt. Maar die zaterdagavond stond er geen rap op het programma. Het bleek een heavy metal-avond te zijn. We hadden het programma beter moeten lezen.

Maar we waren niet voor niets naar Casablanca gereden, dus liepen we het voetbalstadion in waar de optredens waren. Er waren veel jongelui, maar er was genoeg ruimte om ergens rustig te staan en wat om je heen te kijken. We maakten beiden kennis met een kant van Marokko die we nog niet eerder hadden gezien. Tieners, zowel meisjes als jongens, in zwarte, gothic kleding. Punkers met hanenkammen. Gezichten waarin de oogkassen zwart geverfd waren. Twintig jaar geleden – of meer? – zou je ze als fans van de hardrockband Kiss hebben herkend, of als epigonen van Alice Cooper.

Hoe moet je de muziek waarnaar deze jongens en meisjes luisterden, noemen? Hardrock? Satanic rock? Het was in ieder geval oorverdovend, en rauw, dat vooral. Op de drums en op de gitaren werd kei- en keihard geramd, en de kinderen voelden zich daar goed bij, ze konden zich uitleven. Ze begonnen te springen, tegen elkaar aan te botsen en te headbangen. Jan en ik keken vertederd toe, als oude mannen, weliswaar volkomen misplaatst maar niet onwelkom. De sfeer was niet agressief. Hier en daar zag ik een meisje met een hoofddoek.

Tot zover het citaat uit de column van Kees.
Kees heeft trouwens eerder dit jaar een boek gepubliceerd over zijn ervaringen tijdens zijn eerste anderhalf jaar in Marokko.
Titel: Marokko voor beginners. De schrijver is dus Kees Beekmans. De uitgever is L.J. Veen (www.ljveen.nl).
Een stukje van de flaptekst:
Marokko voor beginners is het onvergetelijke verhaal van een omgekeerde inburgering. Nadat hij jarenlang heeft lesgegeven aan Marokkaanse leerlingen is Kees Beekmans benieuwd naar het land en vertrekt voor onbepaalde tijd naar Marokko, waar hij zich onderdompelt in een vreemde, exotische, maar ook rauwe cultuur: het dagelijks leven, de omgangsvormen, de gevoeligheden, de verborgen regels. Maar Marokko opent zich pas echt als Beekmans een verhouding krijgt met verpleegster Silham en zich zelfs verlooft. Dan ziet hij van dichtbij hoe gewone Marokkanen - haar ouders, broers en zussen, buren en collega's - leven en denken.

Het videofragment:
Klik op het driehoekje links onderaan, zet de boxen niet te hard ;-)


heftig hè?

weekendje onthaasten in het zinderende Zuiden

Ik ging een weekend mee met een vriend naar zijn familie, die op het platteland woont, zo'n 25 km. buiten Marrakech.
Hij had me al gewaarschuwd, dat ik me er niet te veel bij moest voorstellen: "er is daar echt niks hoor!"
We kwamen 's avonds rond half 10 aan, na een voorspoedige reis over de splinternieuwe tolweg. Dat is lekker doorrijden in vergelijking met enkele maanden geleden. Toen was het nog een flink stuk tweebaansweg met alle gevaren van dien.
We kwamen in een traditioneel huis, gebouwd van leem. Het besloeg slechts één verdieping, het is eigenlijk een binnenplaats met eromheen een aantal kamers. En een soort veranda (sarya) om de noodzakelijke schaduw te verschaffen.

De kamers zijn ingericht met matten en kleden op de grond, er liggen wat kussens, en er staat een lage ronde tafel die als eettafel dienst doet.
Alles in dat huis speelt zich af op de grond: zitten, eten, slapen.
De familie zelf sliep trouwens in de open lucht op de binnenplaats omat het 's avonds buiten koeler is dan binnen. Overdag is dat andersom, dan is het buiten juist warmer.

En warm was het. We kwamen uit het redelijk koele Rabat en Casablanca (beide aan de kust gelegen), hadden in de auto de airco aan en we arriveerden dus pas 's avonds in Ifrane (niet te verwarren met de wintersportplaats Ifrane in de Midden‑Atlas). Maar de volgende ochtend rond een uur of 11 sloeg de hitte onverbiddelijk toe. We hadden toen al een wandeling van een uur of twee achter de rug, door de onmiddellijke omgeving van het dorp. We liepen over de akkers en door de boomgaarden van de broer van Abd. Hij legde uit hoe het irrigatiesysteem werkt. Zijn familie heeft met hun grond recht op vijf en een kwart uur water per 10 dagen. Er loopt een irrigatiekanaal langs hun grond, en ze mogen dus gedurende die uren de schuiven open zetten. Het water komt uit het stuwmeer dat zo'n 20 kilometer verderop ligt.

Na de wandeling was het gerechtvaardigd even uit te puffen. Dus languit op de grond in de 'woonkamer'. Met de TV aan. In veel Marokkaanse huizen staat de TV bijna permanent aan, als een soort bewegend behang.
Na de lunch (tajine van kip en frietjes) hebben we zelfs een dutje gedaan. Ik ben nooit zo'n fan van siësta, maar in die temperatuur was het toch wel lekker. Vandaar die titel: onthaasten. In zo'n temperatuur komt er gewoon minder uit je handen. Ik had overigens bewust niet eens wat te lezen meegenomen en al zeker geen laptop.
Abd komt uit een grote familie, hij heeft flink wat broers en zussen. Ze wonen nog thuis bij hun moeder of hebben in de onmiddellijke omgeving een soortgelijk huisje gebouwd. Eén broer bewerkt dus het land, dat feitelijk eigendom van de hele familie is. Maar het zou volstrekt onmogelijk zijn de hele familie er ook van te laten leven. Zeker in een relatief droog jaar, als er niet zoveel water uit het stuwmeer komt. Hij heeft drie broers die als vrachtwagenchauffeur de kost verdienen. Althans, een kostje. Want de salarissen liggen niet bepaald hoog. Een broer die 7 dagen per week van 4 uur 's nachts tot vaak 's avonds 10 uur op pad is, brengt zo'n 80 Dirham per dag (8 euro) thuis. Probeer daar maar eens van te sparen om een eigen huis te bouwen.
Een andere broer is er wel in geslaagd voor zijn eigen beginnende gezin een betonnen huis te bouwen. Het beslaat eveneens één verdieping, omvat pakweg 4 kamers, en had tot nu toe 14.000 euro gekost. Dat zijn prijzen daar kun je nog iets mee, zou je in Nederland denken. Maar dat is dus 140.000 Dirham. Als je er 80 per dag verdient is dat dus zo'n kleine 5 jaar werken en dan niets uitgeven.

Maar dat huis is dan ook aanzienlijk beter dan het lemen huis van de moeder en de nog thuis wonende broers.
Het leven op het platteland is zo volstrekt anders dan het leven in een grote stad als Rabat, waar ik toch het meest ben en bij mensen over de vloer kom. Voor de plattelandsbevolking is het leven eigenlijk een permanente struggle for life om de eindjes aan elkaar te knopen. En zo is het in grote delen van Marokko op het platteland, maar ook in de uitgestrekte sloppenwijken bij de grote steden.
Binnenkort nog enkele indrukken en belevenissen uit het warme Zuiden.

Zomercursus, het vervolg

Ik schreef al dat de zomercursus was begonnen. De meeste cursisten arriveerden zondag 1 juli, want de cursus begon op 2 juli.
Ik zou hen oppikken op het station van Rabat, en hen naar de gastgezinnen brengen.
Helaas was er een treinprobleem tussen het vliegveld en Casablanca, waardoor ze allemaal per taxi naar Rabat moesten.

het enige dat ontbreekt: zo'n puntje van de tong dat naar buiten steekt ;-)

Ze werden allemaal met open armen ontvangen bij hun gastgezinnen. Meiden werden gelijk gezoend door de gastmoeders en gastzussen. Marokkaanse gastvrijheid is inderdaad hartverwarmend. Uiteraard krijgen de gastgezinnen wel een financiële tegemoetkoming van 100 Dirham (10 euro) per dag.
Overigens waren er ook mensen die 100 dh te weinig vonden. Voor hen was het klaarblijkelijk vooral een bron van inkomsten.
Eén cursist was reeds in Marokko op rondreis toen hij via via hoorde over onze zomercursus. Of hij nog kon meedoen vroeg hij telefonisch. Ja hoor zei ik, je bent welkom, als je genoegen neemt met een gastgezin in een 'volkswijk'. Als student culturele antropologie vond hij dat juist heel goed.
Er was een klein probleem, hij had niet uit Nederland het voorgeschreven cursusboek meegebracht, hij wist bij vertrek immers nog niet dat hij de cursus zou gaan doen.
Hij zat op dat moment in het zuiden in Ouarzazate. Via Marrakech moest hij naar Rabat zien te komen. Hij nam een taxi uit Ouarzazate en trof daarin een Nederlandse vrouw. Ze raakten aan de praat en hij vertelde dat hij in Rabat de zomercursus ging doen, maar dat hij het boek niet bij zich had. U raadt het natuurlijk al, anders zou ik het niet opschrijven, maar die dame in die taxi in Zuid-Marokko toverde het door mij geschreven cursusboek Marokkaans Arabisch uit haar tas en verkocht het door aan de kersverse cursist. Nu nog een CD-tje voor hem branden en hij is geheel voorzien.

converstatie n.a.v. een foto op het scherm van de computer. "ik zie een man en een vrouw in de straat" (ka-nsjuf razjel u mra fe-z-zenqa)

Vanaf de eerste lesdag was het heel gezellig. De stemming tussen de cursisten onderling was prima, en ook met hun docente Samia en de rest van de NIMAR-staf was er gelijk een goede verstandhouding.
De avond van de tweede lesdag hadden we iedereen uitgenodigd voor een welkomstetentje in een restaurant in de buurt van het NIMAR waar men ook wijn en alcohol serveert.
Een van de gastgezinnen woont ook in dezelfde buurt. Toen de gastvader hoorde dat we de volgende avond in restaurant Koutoubia zouden eten sprak hij zijn bezorgdheid uit. Want naast het restaurant is ook een kroeg, die duidelijk van dezelfde uitbater is.
Of dat nou wel zo'n geschikte gelegenheid was om zijn zojuist gearriveerde pupil mee naar toe te nemen. Deze pupil is 28 jaar oud, docente in het voortgezet onderwijs, ze heeft een half jaar in de VS gestudeerd, woont zelfstandig in het zondige Amsterdam, maar een etentje in een 'alcoholrestaurant' vond hij zorgwekkend.
De alcoholkwestie is altijd aan de orde als je in Marokko buiten de deur gaat eten. Gaan we naar een bier/wijn-restaurant of niet. Dat beperkt de keuze namelijk aanzienlijk. Soms wordt het bepaald door het gezelschap waarin je verkeert. Voor sommige mensen is het bijna een doodzonde om in een restaurant te komen waar alcohol wordt geserveerd. Anderen hebben daar minder moeite mee, zelfs als ze zelf geen alcohol drinken.
Een tweede bezoek aan een gastgezin is meestal al een soort thuiskomst. Bij het eerste bezoek is doorgaans al gezegd: hadi bhal dar-ek, dit is als je thuis. Anders gezegd: beschouw dit als je thuis. Als je dan een tweede keer komt, dan wordt die belofte realiteit. Ik moest zelfs het vruchtensap inschenken dus a.h.w. als gastheer optreden in het huis waar ik zojuist een van onze cursisten had ondergebracht. En uiteraard moest ik blijven eten, we kwamen even voor 8 uur 's avonds bij het gastgezin.
De cursiste kreeg als kamer de salon toegewezen. Elk Marokkaans huis heeft een salon, meestal de grootste en mooiste kamer van het huis, ingericht met luxe zitbanken langs alle muren en met kussens erop. Die kamer wordt alleen gebruikt als er gasten komen. In dit (ruime) appartement neemt die salon toch een aanzienlijk deel van de oppervlakte in beslag, en deze ruime en mooie kamer is voor een hele maand het domein van onze cursiste. Daarmee is de familie (5 personen) verbannen tot de eetkamer, een ruimte van ongeveer drie bij 4 meter, eveneens met banken rondom. Maar zo gaat dat in een Marokkaanse familie.
Minder leuk was dat, toen ik na de maaltijd buiten kwam, er een wielklem op mijn auto was aangebracht.
Maar niet getreurd, met een telefoontje naar de handhavers, en voor de lieve som van 40 dirham (4 euro ;-) werd die weer verwijderd. Ik dacht dat het betaald parkeren in onze buurt om 8 uur ophield, maar dat bleek 9 uur te zijn.
De terrassen van het NIMAR doen helemaal wat ik een jaar geleden al dacht: in de pauze zitten de studenten er, 's middags zitten ze er samen te studeren. Er wordt met de laptop draadloos met thuis gecommuniceerd etc.
En bij de dames gaan de T-shirts omhoog en worden de buiken ontbloot in het zonnetje. Tot ik met de camera verscheen, toen werden de truitjes weer kuis naar beneden gedaan ;-)
Het is een heerlijk gevoel de cursisten het NIMAR te zien bevolken, het instituut leeft en bruist. Dat is precies waarvoor het NIMAR er is.

als Samia zegt "schrijf op" dan wordt er ook geschreven

Ik ging met gemengde gevoelens weg deze keer. Vanwege een jarige zoon wilde ik absoluut 12 juli weer thuis zijn, maar ik was graag nog even gebleven. De cursisten liet ik trouwens in het volste vertrouwen achter onder de bezielende begeleiding van de docentes Samia en Choumissa.

Weer een mijlpaal bereikt

En weer is er een mijlpaal bereikt: op het NIMAR is de intensieve zomercursus Marokkaans Arabisch voor beginners van start gegaan. Met acht enthousiaste jonge cursisten die hiervoor de reis naar Rabat hebben ondernomen.
Hieronder een eerste impressie met een paar foto's.
Meer foto's zijn te vinden op http://picasaweb.google.com/J.C.Hoogland/ZomercursusMarokkaansOpHetNIMAR

Toverformule

Onderweg naar Imilchil werd ik twee keer door de politie aangehouden. Beide keren ook terecht. De eerste keer reed ik te hard, ik had het bord van 80 (bij nadering bebouwde kom) wel gezien, maar het bord van 60 (aan het begin van de bebouwde kom) helaas niet. En daar stonden ze met hun lasergun. In tegenstelling tot collega Marokkokenner Hein de Haas spreek ik wel Arabisch tegen de agenten, om een goede indruk te maken. Ook hier werkte het weer. Na het spreken van de toverformule ana ustad be-l-'arabiya f-
hulanda (ik ben docent Arabisch in Nederland) zat ik gebeiteld. Daarna kwamen er nog een paar vraagjes en toen mocht ik doorrijden zonder boete (startbedrag is toch altijd wel 400 Dirham, zo'n kleine 40 euro). De tweede keer ongeveer hetzelfde. Nu haalde ik binnen de bebouwde kom een tergend langzaam rijdend bestelautootje in. Daarbij ging ik wel over de doorgetrokken streep heen. Al tijdens mijn inhaalmanoeuvre zag ik hen staan, een meter of tweehonderd verderop. En ja hoor, ik werd aan de kant gezet. Maar gelukkig hetzelfde verhaal. Ook hier kon ik met de beproefde toverformule verder rijden zonder aanslag op mijn weekendbudget. De agent gaf me nog een ongevraagd advies mee ook. Volgens hem was het veel te koud in Imilchil, en kon ik beter in Beni Mellal blijven.
Mag ik u vriendelijk verzoeken niet allemaal in Marokko mijn toverformule te gaan gebruiken, dan werkt het na een tijdje niet meer ;-)
Het zinnetje werkt overigens altijd goed. Als mensen vragen 'aha, spreek je een beetje Arabisch?', of zelfs in het Frans (aha, vous parlez l'arabe?) sla ik altijd genadeloos terug met de toverformule. Hij werkt altijd, ik kan me niet herinneren dat het in mijn nadeel heeft gewerkt.
Nog gekker wordt het als ik dan vertel dat ik Arabisch doceer aan Nederlandse Marokkanen. Dan hoor je hen haast denken: 'hoe kan dat nou?'
Of als ik vertel dat ik Marokkaans Arabisch dialect, darizja, doceer aan een universiteit. Het darizja wordt gezien als een straattaal, of niet eens als een taal, hooguit een dialect. Wordt dat onderwezen op universiteiten in Europa? 'Het moet niet gekker worden' zie je hen haast denken.
Vaak is het zo dat mensen mij in eerste instantie niet verstaan als ik in het Arabisch tegen hen begin. Dat is dan niet omdat mijn Arabisch zo beroerd klinkt, maar omdat ze geen Arabisch verwachten als ze mij zien. De (Marokkaanse?) mens heeft kennelijk een schakelaar die in een bepaalde stand kan worden gezet voor een bepaalde taalverwachting. Ze zien een blonde buitenlander (al wordt het minder, zowel de hoeveelheid haar als de blondheid) en zetten de taalverwachtingsschakelaar op Frans. Komt er dan Arabisch dan wordt dat niet opgepikt. Komt er Engels wordt het ook niet opgepikt trouwens. Het Engels in Marokko zit in de lift maar heeft nog een lange weg te gaan.
In het hotel waar ik voorheen regelmatig verbleef, noemde ik (in het Arabisch) mijn kamernummer aan een nieuwe baliemedewerker, die mij nog niet kende. En dus verstond hij mij niet. Zijn collega, die mij wel kende, vroeg aan zijn nieuwe (Marokkaanse) collega, in het Arabisch: ka-tefhem l-'arabiya ya-k? (je verstaat toch Arabisch, of niet?) Toen drong tot de nieuweling door dat ik mijn sleutel in het Arabisch aan hem had gevraagd.
Nog een anekdote.
In 2002 was ik op studiereis in Marokko met een groep Nijmeegse studenten Arabisch (zie http://www.let.ru.nl/~j.hoogland/studiereis2002).
In Marrakech liepen we met een klein groepje over het beroemde Jami al-Fna plein. Voorop liepen Marjolein en Karima, beiden in een mooie kaftan. Marjolein is volbloed Nederlands, Karima half.
We liepen langs twee politieagenten. De een zei tegen de ander: "Moet je dat nou zien, die buitenlanders in Marokkaanse kleding". Ik hoorde het, en zei tegen hen in het Arabisch "ja gek is dat hè?". Volgens collega Joris zijn beide agenten hier nooit meer bovenop gekomen.
Vaak (maar niet meer zo veel als vroeger) lopen jonge Marokkanen een stukje met je mee en vragen dan waar je vandaan komt. "Français, Anglais, Allemand...?". Als ik dan zeg "megribi" (Marokkaan) zijn er soms die het geloven, en zich verontschuldigen omdat ze dachten dat ik een buitenlander was.
De moraal van het verhaal: ga allemaal Arabisch leren, je hebt er alleen maar voordeel van.

Reclame voor Imilchil

Zoals ik al schreef ligt Imilchil in een prachtig gebied midden in de Hoge Atlas.
Het gebied is uitstekend geschikt voor wandeltochten, mountainbiken of pisterijden met een 4x4. Deze laatste activiteit is helaas wel wat minder milieuvriendelijk dan de overige.
En ik gun de mensen daar een betere toekomst. Ontwikkeling van het toerisme kan daar uiteraard aan bijdragen.
Ik wil daarom Imilchil en omgeving van harte bij u aanbevelen.
Aan de mensen van het hotel Tislite, idyllisch gelegen aan de oever van het kleine meertje, bereikbaar vanaf de asfaltweg, heb ik beloofd dat ik reclame voor hen zou maken. Bij deze dus.
Hier ook de gegevens van het hotel: Auberge Tislite.
De eigenaresse is Malika, een geëmancipeerde Berbervrouw. U kunt haar bellen op 076-407242 om uw komst aan te kondigen.
Een overnachting in Tislite kost 220 Dirham (20 euro) voor een diner (hrira = soep, tagine = schoofschotel, dessert), een overnachting en een rijk verzorgd ontbijt. Werkelijk geen geld voor wat je er voor krijgt.
Tislite ligt dus aan het meertje, en aan de asfaltweg. Als u vanuit het Noorden komt ziet u het vanzelf liggen, een paar kilometer voor het dorpje Imilchil. Komt u uit het Zuiden (Tinerhir) of uit het Oosten (Rich) dan moet u eerst door het dorpje heen in noordelijke richting, en dan ligt het dus een paar kilometer buiten het dorpje.


er is ook een bedoeïenentent, deze staat naast het hotel


Het hotel (en de witte tent) aan de oever. De asfaltweg loopt er vlak langs.


Vanaf een heuvel met zicht op het meertje en het hotel.


Het hotel met terras ervoor. Er kan ook gekampeerd worden.

Groeten uit Imilchil

Wat kan ik vertellen over Imilchil. Eigenlijk is dit stukje vooral bedoeld om de moeder aller foto's te laten zien.
Imilchil is internationaal bekend om het jaarlijkse fête de fiançailles, een jaarmarkt waar verlovingen worden gesloten tussen mannen en vrouwen van de Berberstam der Ait Haddidou. Dit feest wordt jaarlijks eind augustus gehouden.
Daarnaast is Imilchil bekend om de twee meertjes die er liggen: Iseli en Tiselit. Die namen betekenen resp. bruidegom en bruid. De legende luidt dat een jongen en meisje van twee rivaliserende clans verliefd waren op elkaar, maar niet met elkaar mochten trouwen vanwege die rivaliteit. Ze zijn toen beiden zo heftig aan het huilen geslagen dat ze beiden een meertje vol hebben gehuild. De bruidegom heeft het hardst gehuild want Iseli is het grootste meer.
Maar de meertjes zijn niet zout, dus dat van die tranen dat klopt niet ;-) Het water is afkomstig van smeltwater van sneeuw op de omringende bergen.
De beide meren liggen zo'n acht kilometer uit elkaar. Er loopt een piste van Tiselit naar Iseli, Tiselit ligt aan de asfaltweg. De piste is (soms stapvoets) te doen met een gewone auto. Wie met een gewone auto naar Iseli wil rijden kan het beste bij het hotelletje Tiselit tegen de klok in om Tiselit rijden en dan een piste rechtsaf nemen die over de hoogvlakte loopt.
De foto hieronder is van Tiselit, het kleinste van de twee meertjes. Rechts staat een klein hotelletje waar ik de nacht heb doorgebracht. 's Middags na aankomst ben ik naar boven geklauterd om deze foto (en nog veel meer andere foto's) te maken.
Imilchil ligt op 2100 meter hoogte en is sinds enkele jaren over een geasfalteerde weg te bereiken. Zowel vanuit het Noorden (uit de richting van El Ksiba en Kasba Tadla), als vanuit het Oosten (uit Rich) komt er nu een asfaltweg het dorp binnen.
Vanuit het Noorden zie je eerst het meertje, en nog een paar kilometer verder komt het dorp. Vanuit het Oosten moet je dus eerst door het dorp heen om bij het meertje te komen. Het hotelletje bij het meer is het meest idyllisch gelegen. Bij de ingang van het dorp (uit Noordelijke richting komend) is een kasbah die als hotel is ingericht (Adrar). En in het dorp zelf zijn wat eenvoudige hotelletjes. Mijn voorkeur heeft het hotel Tiselit bij het meer.
De bewoners klagen echter dat er nu nauwelijks nog toeristen naar Imilchil komen. Vroeger was Imilchil een geliefde pleisterplaats voor liefhebbers van pistes met hun 4x4 terreinwagens. Die zoeken nu andere trajecten, maar de 'gewone' toeristen hebben Imilchil nog niet ontdekt. Ik was dan ook de enige gast in het hotelletje bij het meer. En toen ik 's avonds even in het dorpje ging kijken kreeg ik niet bepaald de indruk dat daar nog veel andere toeristen verbleven. Sterker nog, ik was misschien wel de enige toerist die nacht in heel Imilchil.
Het is er ook vrij armoedig want er zijn weinig middelen van bestaan. De meeste bewoners zijn herders die met hun kuddes de omgeving intrekken, en die 's winters naar lager gelegen gebieden trekken. In de winter is Imilchil namelijk bedekt met een dik pak sneeuw.
In het café sprak ik even met enkele onderwijzers, die zelf van buiten Imilchil afkomstig waren. Ze spraken niet eens Berbers, daaraan had ik hen al herkend. Ze vertelden dat Imilchil een zeer marginaal plaatsje is, waar het ook als onderwijzer zwaar werken is. Weinig of geen leermiddelen, barre omstandigheden en bepaald geen traditie om kinderen naar school te sturen en zo lang mogelijk te laten leren.
En dan nu de foto van Tiselit die ik heb gemaakt na een klauterpartij van zo'n 300 meter schat ik. De foto is genomen in Zuidelijke richting, waar nog hogere bergtoppen liggen. Vanuit Imilchil kun je ook recht naar het Zuiden richting Tinerhir (de beroemde Gorges de Todgha), dat is zo'n 100 kilometer, waarvan 30-40 kilometer nog niet is geasfalteerd. Maar in rustig tempo is dat traject ook te doen met een gewone auto, zo verzekerde mij Herman Obdeijn, een van de nestors van Marokkominnend Nederland. Herman heeft dat traject pas nog gereden.




Foto gemaakt met polarisatiefilter en de kleuren zijn wel een beetje opgepimpt met Picassa.

Een dag uit het leven van de onderwijscoِrdinator van het NIMAR

5.15 opgestaan
5.35 naar hotel gereden van gasten van de NL Taalunie
5.45 naar vliegveld gereden met de gasten
6.15 na inchecken afscheid genomen van de gasten en vervolgens naar het Hilton park gereden
6.30 4 rondjes door het park gerend: 58 min, ruim 10 km. Het was best al druk in het park op dit vroege uur. Ik was er een keer op zondagochtend in de Ramadan, toen was ik ongeveer de enige in het park.
7.30 terug op het NIMAR, mailtjes gelezen, even aan een vertaling gewerkt en ondertussen wat gegeten en thee gedronken
8.15 vlotter van toiletstortbak wat bijgesteld om lekkage van kostbaar Marokkaans leidingwater te stoppen
8.30 onder de douche
9.00 bij autoverhuurbedrijf om auto terug te brengen (grote Peugeot 407 heb ik in mijn eentje niet nodig nu de gasten naar NL zijn teruggekeerd). Morgen krijg ik een andere, een splinternieuwe Kia Picanto.
9.30 lijst gemaakt met Arabische zenders op de schotelontvanger in het leslokaal (ontvanger met digitale opnamemogelijkheid)
10.30 database van NIMAR-bibliotheek bijgewerkt met een aantal nieuwe boeken (de bijgewerkte lijst is binnenkort via de website te raadplegen)
11.30 div. mails beantwoord, eigenlijk gaat dat de gehele dag door,
lijstje gemaakt met dingen die ik wil doen tijdens dit verblijf (tot maandag 4 juni)
12.30 met baas/collega Paolo samen geluncht in de tuin van onze collega's van het Institut Français. Dat instituut is vele malen groter dan het NIMAR.
13.30 div. zaken besproken met Choumissa onze docente, over gastgezinnen voor cursisten van de zomercursus, over de toetsing van de studenten die op dit moment op het NIMAR onderwijs volgen
15.30 sollicitaties voor vacature docent Nederlands aan universiteit van Casablanca doorgenomen
16.00 poosje gechat met een vriendin in Nederland
17.00 was afgehaald en een paar dingen gestreken, met Eén Vandaag op de TV
18.00 nog wat achter de PC
18.30 (20.30 in Nederland) NOS-Journaal via BVN
19.00 naar buiten om een pizza te halen. Die pizzeria was nog niet open, dus wat rondgewandeld
19.30 alsnog de pizza gescoord en voor de TV opgepeuzeld met een koel pilsje erbij
20.15 geskyped met collega in Nederland om haar over te halen een cursus te geven waarvoor ik zelf geen tijd heb, heb haar niet kunnen overtuigen vrees ik
21.00 nogmaals gechat met vriendin in Nederland
23.15 naar bed

Reageren mag!

Geachte lezer,
Ik vind het leuk om reacties van u te ontvangen na lezing van de berichten op mijn blog. U kunt hiervoor onder elk bericht op de link 'reacties' klikken.

Druk druk druk...

Zojuist terug van een verblijf van twee weken op het NIMAR. En het was druk!
Ik heb een gigantische hoeveelheid afspraken gehad, visitekaartjes verzameld, kilometers gemaakt , lunches en diners gehad etc.
Ik heb met twee delegaties rondgereden (een van de Nederlandse Taalunie en een van Universiteit van Amsterdam).
Ik ben op bezoek geweest in de gevangenis en ik heb een begrafenis meegemaakt.
Ik ben getuige geweest van een (stukje) Heavy Metal popconcert (de gemiddelde leeftijd van de bezoekers schoot omhoog toen Kees en ik het veld betraden ;-). Na 45 minuten hebben we het toch voor gezien (en gehoord) gehouden. Binnenkort vermoedelijk een literair verantwoord verslag hiervan door Kees in de Groene Amsterdammer.
Ik heb een discussieavond bijgewoond over de rol van verschillende talen in moderne muziek en nieuwe media (rap, blogs, chat, SMS etc.)
Samen met docente Choumissa heb ik een flink aantal potentiële gastgezinnen bezocht, waar we onze studenten kunnen laten logeren. Van vrij luxe huizen tot vrij eenvoudige woningen in een echte volkswijk.
Met stagecoِrdinator Hélène heb ik samen een aantal NGO's bezocht die actief zijn in het stimuleren van en opleiden voor kleuteronderwijs, dat in het openbaar onderwijs in Marokko niet bestaat.
Verder heb ik mijn oude liefde Imilchil bezocht (een dorpje op 2100 meter hoogte midden in de Hoge Atlas) en daar gewandeld en stapels foto's gemaakt. Ik heb ook nog een (voor mij) nieuwe toeristische locatie bezocht: les cascades (watervallen) d'Ouzoud. Een aanrader. Ik ben een rondreis met familie en vrienden in Marokko aan het plannen voor het voorjaar van 2008 en Ouzoud wordt zeker in het programma opgenomen, net als Imilchil uiteraard.
Al met al heb ik zo'n 2500 kilometer gereden de afgelopen 2 weken en gelukkig allemaal weer schade- en boetevrij. Daarover binnenkort nog wel wat meer.
Op diverse momenten kreeg ik een VIP-behandeling. Met de taaluniedelegatie werden we tot de grote Hassan II-moskee toegelaten terwijl er niemand anders binnen was in die gigantische moskee. En bij het gevangenisbezoek werd ik ook als VIP binnengehaald en mocht ik mijn contact spreken in de kamer van de onderdirecteur.
En uiteraard heb ik weer de nodige restaurants van binnen gezien. Soms voor representatieve doelen, soms voor de gezelligheid met deze of gene vriend of vriendin. Overigens kunnen ook de representatieve etentjes heel gezellig zijn. Als je met de mensen rondreist bouw je ook een band op. Maar ik heb ook soms een afhaalpizza voor de TV genuttigd als ik toch alleen was.
Afgelopen vrijdag hebben we het eenjarig bestaan van het NIMAR gevierd met een etentje voor NIMAR-medewerkers en hun partners. 7 juni 2006 opende Maria van der Hoeven het NIMAR en een jaar later gonst het er van de activiteit. Delegatie na delegatie komt langs, we komen nauwelijks aan ons 'echte' werk toe.
En last but not least, ik ben voor het eerst in Marokko naar de kapper geweest. Ook daar kreeg ik een VIP-behandeling geloof ik. Mijn foto had zo in één van de bladen gekund. Hij bleef maar borstelen, kammen, knippen etc. Ruim 45 minuten is hij met me bezig geweest, voor 60 dirham (5,50 €). Uiteraard hebben we uitgebreid gekletst ondertussen. Voor een kapper is de beste leerschool de praktijk, niet een school. Voetbalvandalisme komt ook in Marokko op grote schaal voor. Vrouwen zijn bang voor een vrouwelijke kapper, want de kapster zal de klant nooit mooier maken dan de kapster zelf is.

Ik zal binnenkort nog wel wat gedetailleerder schrijven over enkele van de bovengenoemde activiteiten, en er dan een paar foto's bij plaatsen.

NIMAR in actie 2 (april 2007)

Toen ik ruim een jaar geleden een pand zocht voor het NIMAR, en ik kwam in het pand aan de Rue Moulay Abdalaziz nr. 9, wist ik het direct. "Dit wordt het" dacht ik.

Er waren leuke terrasjes, en in gedachten zag ik de studenten er al zitten met hun laptop of om er conversatieles te hebben.

Op de onderstaande foto zit Nadia inderdaad met haar laptop, via ons draadloze netwerk, te chatten met haar moeder in Nederland.

Zo had ik het me dus voorgesteld een jaar geleden.

En op onderstaande foto krijgen de cursisten Karima, Saadia en Hélène (onze stagecoördinator) conversatieles Marokkaans Arabisch dialect, van docente Choumissa.

Op de laatste foto ziet u het docentenoverleg tijdens de lunch. Docentes Samia (rechts) en Choumissa en onderwijscoördinator Jan. Hiba het dochtertje van Choumissa eet, verstopt achter de ketchup en mayonaise, een frietje mee.

Markt in Tanger

Op zondag is het markt in Tanger, aan de buitenkant van de stad, bij de wijk Dradeb.
Ik heb een half uurtje over die markt gelopen en wat lopen fotograferen. Heel sneaky met mijn cameraatje in mijn hand, ter hoogte van mijn middel. Mensen in Marokko vinden het veelal niet fijn om gefotografeerd te worden. Men zegt dat de islam het ook verbiedt.
Ik had mij deze reis onder andere ten doel gesteld foto's te maken die te gebruiken zijn in het taalonderwijs Marokkaans. Foto's om over te praten met de studenten. Dat hoeven dus niet perse toeristische of artistieke foto's te zijn, maar foto's voor educatieve doeleinden.
Fotograferen 'uit de hand' geeft niet alleen maar voltreffers natuurlijk, maar leve de digitale fotografie. Elke scheve of anderszins afgekeurde foto wordt gewoon naar de digitale prullenmand gesleept.
Hieronder een kleine selectie uit die foto's.

foto's op de blog

Ik heb maar eens even uitgezocht hoe ik foto's in mijn berichten kan plaatsen. Het blijkt een beetje bewerkelijk maar goed te doen.
Ik heb de afgelopen maanden veel foto's gemaakt in Marokko, en zal met terugwerkende kracht wat foto's in oude bijdragen plaatsen.
Hierbij tevens een paar foto's uit de Oudaya (kasbah) van Rabat.

Heerlijk weekend in Tanger

Ik had een afspraak met een dame in Tanger. Ze heeft gedurende vijf jaar een krant verspreid die in het Marokkaans Arabisch dialect (darizja) was geschreven, en dus niet in de officiële schrijftaal van Marokko, want dat is het Modern Standaard Arabisch (al-arabiya al-fusha). Dat onderwerp interesseert mij al sinds de jaren 80, ik heb er toen mijn afstudeerscriptie over geschreven.
Dus zaterdagochtend zat ik om 9 uur in de auto en vertrok richting Tanger (zo'n 240 km. van Rabat, vrijwel geheel snelweg tegenwoordig). Onderweg een keer gestopt om even de benen te strekken. Er kwam een man naar me toe met een mand met sinaasappelen. Of ik ze niet wilde kopen. Nee zei ik. Maar hij was aardig, we maakten een praatje, hij ging er een pellen en gaf me de helft, en toen was ik al verkocht natuurlijk. Het was een heerlijke sinaasappel en ik dacht: ach wat geeft het, maak die man zijn dag goed en koop die paar kilo oranje sapballen van hem. Ik kon ze cadeau geven aan de mensen die ik in Tanger zou ontmoeten. Dus voor 40 Dirham stortte hij zijn mand leeg in de kofferbak van mijn Peugeot.
Toen doorgereden naar Tanger. Na 3 uur rijden was ik in het centrum van Tanger. Even zoeken en toen had ik het gevonden. Op een heuvel met uitzicht op de baai en de Straat van Gibraltar kwam ik in een prachtig huis met een grote tuin met zwembad terecht. Deze mevrouw was duidelijk niet onbemiddeld.
Ze is kunstenaar en had in het tuinhuis ook nog een prachtig atelier ingericht. Met een nog mooier uitzicht op Zuid Spanje, de felbegeerde poort van Europa waarover ik in november al een keer schreef, toen ik ook in Tanger was.

Ik werd onthaald op een heerlijke lunch op het terras, opgediend door het huispersoneel. Na de lunch gingen we aan het werk. Mijn gastvrouw toonde mij allerlei materiaal dat met haar steun was geschreven in het darizja. Leerboekjes, een uitleg speciaal voor vrouwen over hun rechten in het nieuwe huwelijksrecht (mudawwanat al-usra), een boekje met verhalen, met gezondheidsvoorlichting etc. Ze kan het zelf niet eens lezen, maar had als 'nuchtere buitenstaander' het initiatief genomen om, tegen de heersende opvattingen in, publicaties in het dialect te gaan verspreiden. Het argument was hetzelfde als in de jaren 80 toen er in Nederland voorlichtingsfolders werden verspreid: mensen kennen wel het alfabet, dat hebben ze op de Koranschool geleerd, en ze spreken het darizja als omgangstaal. Maar ze kennen niet de ingewikkelde grammatica van het Modern Standaard Arabisch en ook niet het uitgebreide vocabulaire van die taal. Dus: ga je voor deze ongeschoolde mensen schrijven in de taal die ze wel beheersen, het darizja.
Het krantje met de titel Chbar Bladna (berichten van/uit ons land) werd gratis verspreid in een oplage van 5-6.000. Het krantje is 5 jaar lang verschenen. Sinds de zomer van 2006 is de krant opgehouden te verschijnen want er was geen geld meer beschikbaar en de Marokkanen die eraan meewerkten wilden het niet als vrijwilligerswerk doen. Dan gingen ze liever thuis zitten. Onbetaald werk is in Marokko not done.
's Middags gingen we nog op bezoek bij iemand in een nog mooier en groter een prachtiger gelegen huis, op de punt van de heuvel met een adembenemend uitzicht op de Straat van Gibraltar, Zuid Spanje en de Atlantische Oceaan. Een oud dametje van 82 jaar woonde hier in haar eentje, met haar personeel. We dronken thee in een tuinhuisje dat helemaal op de uiterste punt van de heuvel stond. Vanaf de rand ging het zo'n 50 meter verticaal naar beneden en dan was daar de zee.

De dame bleek de vertaalster te zijn die de boeken van Paul Bowles in het Frans had vertaald. Zijn bekendste werk is 'the Sheltering Sky' dat ook verfilmd is. En ze had Bowles uiteraard ook persoonlijk gekend, want Bowles heeft minstens 30 jaar in Tanger gewoond.
Hierna nog enkele interessante ontmoetingen, een heerlijk diner in een visrestaurant (Valencia) waarbij de wijn rijkelijk vloeide en heerlijk smaakte.
In de gastenkamer van het mooie huis, waar een bed voor mij was opgemaakt en opengeslagen, sliep ik heerlijk, nadat ik even had moeten wennen aan de pittige onweersbui die boven Tanger en omgeving losbarstte. Terwijl in Nederland een soort vroege zomer heerste had ik in Marokko al diverse regenbuien meegemaakt. Gelukkig allemaal 's avonds terwijl ik in bed lag, en een zeer pittige bui onderweg naar Tanger.
Over het belang van regen voor de economie van Marokko heb ik in het voorjaar van 2006 al eens een stukje geschreven.
Met mijn gastvrouw heb ik afgesproken dat we de website van de krant nieuw leven zullen inblazen, door er wat artikelen op te plaatsen. Het biedt mij de mogelijkheid mijn wetenschappelijke interesse in het schrijven met behulp van dialect te combineren met iets nuttigs. Dat is de benadering die eigenlijk altijd mijn voorkeur heeft; ik wil dat er iets praktisch uit voortkomt zoals een taalcursusboek of een woordenboek.
Verder zal ik de komende maanden die belangstelling even moeten onderdrukken want van de uitgever hoorde ik kort voor mijn vertrek dat er een herdruk van de Nijmeegse woordenboeken (Modern Standaard Arabisch) moet komen. Ik zal wel een paar maanden zoet zijn met het aanbrengen van correcties en aanvullingen in de beide delen. Maar goed, die woordenboeken waren mijn eerste levenswerk en dat moet onderhouden worden. Ik zal er weer even in moeten komen, maar dan ga ik er weer met volle energie aan werken.

Eindelijk een keer naar El Hoceima en Nador.

Komende zomer is het 30 jaar geleden dat ik voor het eerst voet zette op Marokkaanse bodem. In de zomervakantie na mijn eerste studiejaar Arabisch ging ik met een studiegenoot naar Marokko. Met de besteleend als een soort camper avant la lettre, want daar kon je in slapen. Ik had toen net 3 maanden mijn rijbewijs.
Maar vanaf 1977 was ik nooit in de Rif geweest.

Nu dus eindelijk eens de tijd genomen om naar het herkomstgebied te gaan waar rond 80% van onze Nederlandse Marokkanen vandaan komen.
Donderdagavond vertrok ik vast naar Fes, zodat ik op (goede) vrijdag niet zo ver hoefde te reizen. Vrijdagochtend reed ik van Fes richting Ketama. Ik kwam in hondenweer terecht, het hagelde zelfs een beetje, en op de toppen van de Rif (rond de 2000 meter hoog) lag sneeuw. Maar toen ik aan de noordzijde was gekomen klaarde het op. Helaas kwam het er door dat hondenweer niet van de kifveldjes te bekijken die in dat gebied zeer veel voorkomen. Toen ik even stopte net voor Ketama, werd mij wel kif aangeboden. Ik vroeg de aanbieder of er in dit gebied door de overheid ook kifvelden waren vernietigd maar daar was hier geen sprake van zei hij. Ik had gelezen dat dit in de buurt van Larache wel was gebeurd, met als gevolg dat dorpen waren veranderd in spookdorpen, omdat er voor de bewoners geen reden van bestaan was overgebleven. Hier in de Rif lag dat anders volgens mijn informant: van Sultan Mohammed V (de grootvader van de huidige koning) had men een autorisatie gekregen om in de Rif kif te verbouwen, dus dat mocht nu ook nog volgens hem. Ik denk dat de Marokkaanse overheid aan de Europese Unie een andere versie heeft verteld.

Onderweg heb ik flink wat foto's gemaakt van het landschap langs de weg van Ketama naar El Hoceima, de doorgaande weg die evenwijdig aan de Middellandse Zeekust van West naar Oost loopt. Het landschap doet soms denken aan de Midden-Atlas, maar soms ook aan andere mediterrane gebieden. Ik zag zeker overeenkomsten met Corsica waar ik afgelopen zomer met vakantie was.
In de loop van de middag kwam ik in El Hoceima aan. Een leuk plaatsje gelegen aan een baai. Het ademt een beetje Spaanse sfeer uit, wat uiteraard wordt veroorzaakt door het feit dat het Noorden van Marokko van 1912 tot 1956 onder Spaans protectoraat stond. El Hoceima heette eigenlijk Al Khuzama, dat lavendel betekent. En inderdaad, er groeit aardig wat lavendel in de omgeving. Want zaterdag heb ik een flinke wandeling gemaakt met S, collega-arabiste en vriendin die in El Hoceima woont. We hebben gewandeld door een natuurgebied waar in de bedding van een riviertje flink wat lavendel groeit. S had het idee gekregen iets te gaan doen met dat gegeven. Zij wil een vrouwencoِöperatie op het spoor zetten van de lavendel, waar verschillende producten van gemaakt kunnen worden (zeep, lavendelolie, gedroogd in geurkussentjes). Wellicht dat de lokale economie hiermee kan worden gestimuleerd.
Vrijdagavond met S gegeten in een restaurant aan de haven, nadat we onze eigen vis hadden gekocht aan de haven, en laten klaarmaken in het restaurant. Een St. Pierre-vis of zoiets. Heerlijk was hij.

Een negatief aspect vormt wat mij betreft het afval in El Hoceima. De stad ligt zeker 50 meter boven de baai. De stad staat op een vrij steile wand. Die wand ligt werkelijk bezaaid met afval dat door de bewoners van de stad kennelijk gewoon over de rand wordt gekieperd. En niet alleen huishoudelijk afval, maar ook bouwafval en heel veel plastic. Afval vormt trouwens in geheel Marokko een probleem, ik zal daar nog wel eens een stukje over schrijven.

Het vervolg van mijn Rif-reis volgt spoedig.

een vallei met stroompje dat uitkomt in de Middellandse Zee, langs de weg van El Hoceima naar Nador

rotsen langs de kustweg van El Hoceima naar Nador

In de koffer

Elke keer dat ik naar het NIMAR reis, gaat er in mijn koffer van alles mee dat voor het reilen en zeilen van het NIMAR bestemd is.
Aan kleding en toiletartikelen hoef ik niet zo veel mee te nemen, dat heb ik allemaal daar liggen. Ook sportschoenen voor de noodzakelijke lichaamsbeweging liggen daar.
Maar er gaan ook spullen mee die je misschien niet zou verwachten.
Zo heb ik deze keer een hoeveelheid speelgoed meegenomen, niet om mee te (laten) spelen, maar als lesmateriaal. In mijn eigen beginnerscursus Marokkaans maak ik in het begin ook altijd gebruik van autootjes, boerderijdieren en playmobil-poppetjes die ik uit de speelgoedverzameling van mijn (inmiddels groot gegroeide) zoons heb gehaald. Daarmee kun je in het begin van een cursus toch leuke leerzame dingen doen. Dus heb ik op verzoek van de docente Marokkaans dialect het e.e.a. aan speelgoed aangeschaft voor het NIMAR.
Op verzoek van de directeur heb ik 4 zakjes met mini-stroopwafels meegenomen. Dat deelt lekker uit aan bezoekers bij de koffie, en is typisch Nederlands. Het schijnt dat binnenkort een Marokkaanse (geremigreerde) ondernemer zich aan de stroopwafels gaat wagen.
Ook 2 doosjes met theezakjes heb ik meegenomen. Rooibosthee is in Nederland nauwelijks nog weg te denken, in Marokko is het niet te vinden. De echte Marokkaanse thee drink ik eigenlijk steeds minder. Te zoet. Mierzoet lees je altijd in de reisverslagen. Uiteraard kun je vragen om muntthee met minder suiker, maar dat is lang niet altijd mogelijk.
Verder heb ik altijd een losse harddisk bij me, met daarop een verzameling videobestanden van de Marokkaanse televisie. Die kunnen op het NIMAR worden gebruikt in het onderwijs, of als informatiemateriaal over Marokko. Ik ontvang die programma's via de schotel in Nederland, en vervolgens neem ik ze als computerbestanden (mpeg) weer mee terug naar Marokko. Er zijn leerzame programma's bij, die heel nuttig zijn in het onderwijs. Dat kunnen programma's in Marokkaans dialect zijn, of in het Modern Standaard Arabisch.
Voor een van de docenten heb ik een USB-dongle voor draadloos internet meegenomen. Bij mij thuis lag die ongebruikt te liggen sinds alle laptops standaard met wifi worden uitgerust. Zij kan er op het NIMAR haar eigen (wat oudere) laptop mee aan het net hangen. Zo heb ik wel eerder apparatuur uit Nederland meegenomen die thuis overbodig was geworden. In Marokko is men er blij mee.
Ten slotte, ook in de categorie technische zaken, nog een lange VGA-kabel, om de beamer (videoprojector) van het NIMAR met een van de PC's te kunnen verbinden. De beamer wordt gebruikt in het onderwijs, of (in de toekomst) om filmavondjes te houden voor de Nederlandse gemeenschap in Rabat.
En mee heen en weer gaan ook altijd wat laders: voor de telefoon, mijn laptop en PDA, mijn mp3-speler.
En, niet vergeten deze keer, mijn zonnebril. 4 weken geleden was het in Nederland zulk weer dat ik daar niet aan gedacht had. In Marokko was het toen heerlijk weer, en zeker met autorijden heb ik hem wel gemist. Aangezien ik een bril op sterkte moet hebben kon ik niet zomaar een (immitatie) Ray Ban aanschaffen op straat.
En zowaar, bij aankomst op het vliegveldje van Rabat-Salé moest ik zelfs mijn koffer openmaken. Bij het scannen van de koffer was de beambte iets opgevallen, ik denk die losse hard disk. Maar bij een vluchtige inspectie van de inhoud vond men het prima. Uiteraard helpt altijd dat ik in vlot Marokkaans Arabisch kan uitleggen waar al die zaken voor bestemd zijn.

Varia

Van 2 tot 12 februari was ik weer op het NIMAR. Ik heb al wat geschreven over mijn activiteiten als klusjesman en onderwijscoördinator.
Nu een paar andere korte berichten in de categorie 'varia'.
Aan het eind van mijn laatste verblijf wilde ik wel eens even ontspannen. Twee weken eerder had het flink gesneeuwd in de Midden-Atlas, en ik hoopte dat er nog sneeuw zou liggen. Ik heb nog nooit in Marokko geskied, en wil dat nog altijd wel een keer doen. Dus een weekend naar de de Midden-Atlas. Daar ligt het plaatsje Ifrane en daar vlakbij is een wintersport station. Helaas, toen we er aankwamen bleek er geen vlokje sneeuw meer te liggen. Volgend jaar beter.
In de Nederlandse media is vorig jaar wat aandacht besteed aan de Marokkaanse 'berberapen' die in de Midden-Atlas leven. We hebben ze vorige week opgezocht, en één conclusie is duidelijk: berberapen zijn geen kaaskoppen. Ik voerde er een een stuk stokbrood met (Nederlandse) kaas ertussen, en hij haalde de kaas er tussenuit, en at het brood op. Ze zijn ontzettend tam die apen. Je kunt ontzettend dicht bij ze komen en ze eten zelfs uit je hand. Een slechte zaak natuurlijk, om die beesten te gaan voeren, maar de verleiding is te groot als ze naar je toe komen zodra je de auto uitstapt. En als er ergens een plastic zakje tevoorschijn komt, trekken ze het bijna uit je handen.

We hadden een 'gite' geboekt bij Azrou, om daar te overnachten. Dat bleek een heel leuk huis te zijn. Met een zeer vriendelijk echtpaar dat het huis bezat en ons uitgebreid vertelde over de omgeving.
Het adres hadden we uit het boekje 'bijzondere logeeradressen in Marokko' (uitg. Hobb, vertaald uit het Engels, oorspronkelijke titel: Special Places to Stay, Alastair Sawday).
Het echtpaar bleek nog op zoek naar belangstellenden voor een geitenkaasproject. Dat project hield in: zelf wat geiten houden en ook geitenmelk opkopen bij andere geitenhouders in de omgeving, en daar dan kaas van maken voor de hotels en andere toeristische onderkomens in de omgeving.
Staat het idee je aan? Neem dan contact met mij op.

Op zondagavond waren we weer terug in Rabat, want maandag zou ik weer teruggaan naar Nederland. 's ochtends rond 11 uur zat ik nog op mijn kamer wat laatste zaakjes af te ronden, toen ik opeens een gerommel waarnam, en het hele pand stond ineens te schudden. Dat duurde zo'n 10 seconden. Een aardbeving dacht ik, en ik spoedde mij naar beneden. Ik zat op de 2e etage. Op de eerste etage was een les aan de gang, en ook daar kwamen de dames net de lesruimte uit. "Kom mee naar buiten" zei ik. Het geschud was inmiddels alweer opgehouden. Zo stonden we daar buiten, bij de achteruitgang in de steeg. De buren van het garagebedrijf keken ons vragend aan. "Wat doen jullie ineens allemaal buiten?". Zij hadden op de grond niets gemerkt.
Maar het was wel degelijk een aardbeving. Later, na terugkomst in Nederland, las ik dat het een zeebeving is geweest op de Atlantische Oceaan, die in Marokko en ook Spanje en Portugal voelbaar was. Het was een lichte beving. Ik kon nergens in ons pand scheuren in het pleisterwerk ontdekken gelukkig. Na de rampspoed van de stroomstoot en de kortsluitingsbrand konden we dat er niet ook nog eens bij hebben.

reactie op: "Marokko op de site"

Het stuk van Kees van 9 augustus vraagt wel om een reactie. De titel 'Marokko op de site' deed het misschien niet vermoeden, maar het was toch vooral een lofzang op mijn verdiensten als arabist.Toen ik de eerste versie van dat stuk las moest ik echt even slikken. Bescheiden als ik ben, moest ik even wennen aan het idee dat duizenden mensen die lofzang op mij zouden lezen, gelukkig op een moment dat ik zelf lekker met vakantie zou zijn.

Maar goed, het is prettig als je werk wordt gewaardeerd want feitelijk is dat ook waarvoor ik mijn verschillende 'levenswerken' heb gerealiseerd. Een cursus Marokkaans, een set woordenboeken, het zijn dingen waar mensen iets aan kunnen hebben, en ik kan daarmee mijn kennis ordenen en overdragen.En het Nederlands Instituut Marokko (NIMAR) is ook zoiets. Mensen uit Nederland en Marokko kunnen via het NIMAR zorgen voor een intensivering van de wederzijdse contacten en het wederzijds begrip.

Het reageren op de stukken van Kees was zeker in het begin leuk, Kees was nog nieuw in Marokko, en begaf zich hortend en stotend op het pad van het leren van het Marokkaans Arabisch. Ik ben een taalfreak en moest daar dus op reageren. Later is Kees verder gegaan met mijn boek, waarbij hij gretig gebruik maakte van mijn regelmatige verblijven in Rabat voor extra uitleg. En het was leuk om te zien hoe hij vorderde, als we samen een terrasje pikten. Of een keer een film in het Marokkaans Arabisch, waarbij ik zelf ook alle zeilen moest bijzetten om het te volgen.

Marokko op de site

In de zomer van 2006 schreef Kees Beekmans in de Volkskrant een zeer lovend stuk over mij. Recentelijk vroeg iemand mij waar dat stuk terug te vinden was. Dat wist ik ook niet, maar ik heb het nu maar op mijn blog geplaatst, dan is het in elk geval te lezen voor wie dat wil. De reactie die ik toen op de Volkskrantblog heb geschreven zal ik hier direct na plaatsen.

De Nederlander Jan Hoogland schreef een knap leerboek Marokkaans Arabisch en richtte in Rabat het Nimar op. Het contact tussen Nederland en Marokko verdiept zich.

De oprichting twee maanden geleden van het Nederlands Instituut te Marokko (Nimar) is te danken aan één man, Jan Hoogland. Jan Hoogland is arabist aan de Radboud Universiteit Nijmegen en hij is de auteur van het leerboek Marokkaans Arabisch en de samensteller van het Woordenboek Nederlands-Arabisch/Arabisch-Nederlands. Met andere woorden: Jan Hoogland heeft veel gedaan voor de Nederlandse arabistiek. Maar wat zegt dat over het soort man dat Jan Hoogland is

Hij is nu 49 en begon dertig jaar geleden Arabisch te leren, in die tijd deden dat er niet veel. In die tijd ook werd hij reisleider, dan trok hij in de zomer met een Landrover door de grote zuidelijke oases, de vallei van de rivier de Draa, de Tafilalt, en door de Gorges, die van de Todra en die van de Dades. Zo'n Landrover vol toeristen had onder het terrein te lijden, regelmatig brak een blad van de vering af, en Jan moest dat dan zien te repareren, op een door god verlaten plek, 's avonds, de groep moest de volgende dag weer verder. In die tijd sprak hij al Arabisch, en dat was handig als hij de hulp van dorpelingen nodig had, maar belangrijker was zijn technische kennis, dat hij wist hoe hij zo'n Landrover uit elkaar moest halen. Dat wist hij.

Wie Jan ziet, denkt: dit is een heel gewone man. Gewone broek, gewoon overhemd. Zo op het oog niks bijzonders, een vriendelijke, bescheiden man die er jong uitziet voor zijn leeftijd. Niets aan hem verraadt de zucht naar avontuur die toch in hem moet zijn - waarom anders op zo jonge leeftijd die reizen door Marokko, naar plekken waar andere toeristen maar zelden kwamen, en als ze er kwamen, dan niet via de route die Jan nam.

Nee, er is niets van poeha aan deze man, hij zal zichzelf niet op de borst slaan. Ik ben nooit student van hem geweest en ik betreur dat. Ik denk dat Jan Hoogland niet alleen een consciëntieuze maar ook een goede docent is. Ik denk dat omdat ik hem ken, zeker, maar meer nog omdat ik zijn boek ken, dat leerboek Marokkaans Arabisch.

Ikzelf ben lang docent Nederlands geweest. Ik heb heel wat leerboeken Nederlands-als-tweede-taal, taalboeken dus, voorbij zien komen. Ik heb vreemde talen geleerd, uit boeken. Maar nooit heb ik een boek gezien dat zo didactisch, zo systematisch is opgebouwd als dat van Jan Hoogland, zonder dat het saai wordt. Hoeveel Marokkanen in Nederland spreken het Dariezja, het Marokkaanse dialect, niet of nauwelijks Hoeveel van hen willen het toch graag leren Zij moeten het boek van Jan kopen. Je loopt er niet in vast. Stap voor stap bouwt hij aan het taaluniversum dat de student zich eigen moet maken. Jan heeft zijn boek geschreven zoals een technicus een gebruiksaanwijzing schrijft: zo zet je een Landrover in elkaar. Eerst dit onderdeel, dan dat, dan dat. Jan heeft over zijn boek nagedacht, het verraadt een enorm analytisch vermogen, en liefde voor de taal. Jan is een fanaat. Het kan niet anders of hij is als samensteller van de woordenboeken Arabisch even nauwgezet en methodisch geweest, want zo is Jan Hoogland.

Ik heb hem hier in Rabat leren kennen, hij kwam om het Nederlands Instituut 'op poten te zetten'. Dat is een klus die je aan zo iemand kunt overlaten. Hij had het bij het ministerie voor elkaar gekregen dat men zo'n instituut wel wilde subsidiëren, en nu kwam hij naar Rabat om het tot werkelijkheid te maken. Hij moest een pand huren, hij moest het inrichten. Binnen drie maanden kreeg hij het voor elkaar, prachtig pand middenin Rabat, voorzien van computers, van internet, van meubilair, er is een leslokaal, er is een directeurskamer, er zijn slaapkamers voor de Nederlandse studenten die hier onderwijs komen volgen, er is een bibliotheek. Het hele pand is geverfd, het is voor een deel verbouwd. Voor de Nederlander lijkt dit alles normaal. Maar in Marokko is het niet altijd makkelijk dingen snel - en goed - te regelen. Op de terrassen op de verschillende verdiepingen staan planten in grote potten - die heeft Jan er zelf ingezet.

Dat is Marokko: de grote dingen doen, zoals bedenken dat zo'n instituut leuk zou zijn, plan schrijven, subsidie aanvragen, maar de kleine ook, planten kopen, in potten zetten, draden langs de muur spannen om de planten te leiden. Het Nimar heeft een website (www.ru.nl/nimar), die is door Jan gebouwd. De directeur van het instituut, geograaf en Marokko-kenner Paolo De Mas, wil graag naar de Nederlandse televisie kijken, maar hij weet niet en wil niet weten hoe dat moet, hoe werkt zo'n satelliet, heb je een of andere kaart nodig Jan komt over en Jan regelt het. De directeur kan straks NOVA zien, live, of op zondagavond naar AZ-Ajax kijken.

Nee, niet Jan maar Paolo is directeur - en onderzoekscoördinator - van het instituut geworden, en daar heeft het instituut een goeie aan, want Paolo weet alles van Marokko, zoals Jan alles van de taal weet. Jan is onderwijscoördinator, het is wat hij kan doen, wonend in Nederland. Hij is aan Nederland gebonden omdat zijn jongste zoon halverwege de middelbare school is - die nu naar Marokko verkassen, is volgens Jan geen goed idee. Hij moet nog een paar jaar wachten eer hijzelf directeur van zijn Nimar kan worden.

Doel gerealiseerd: onderwijs op het NIMAR begonnen

Zoals ik in een van mijn eerste stukjes op deze blog heb geschreven, was het eerste doel van het NIMAR het creëren van een onderwijsvoorziening voor Nederlandse studenten in Marokko.
Dat doel is vorige week verwezenlijkt. Op 5 februari zijn de eerste studenten gearriveerd die op het NIMAR een onderwijsprogramma gaan volgen. Het gaat om drie studenten van de Hogeschool Zuyd in Maastricht, van de studierichting Oriëntaalse taal en communicatie.
Deze drie studenten volgen een programma op het NIMAR, dat bestaat uit spreek-, lees- en luistervaardigheid in het Modern Standaard Arabisch (MSA) en spreek- en luistervaardigheid in het Marokkaans Arabisch dialect. Het dialect wordt aangeboden op gevorderd en beginnersniveau. Verder krijgen ze nog een serie colleges over 'cultuur en samenleving in Marokko'.
Het programma omvat 14 weken onderwijs, met ook een aantal lesvrije weken.
In feite is hiermee een oude droom van mij verwezenlijkt: Nederlandse studenten kunnen onderwijs volgen in Marokko.
Vermoedelijk komen volgend jaar (januari 2008) studenten Arabisch uit Nijmegen, Leiden en Utrecht voor een soortgelijk programma. En misschien zijn er dan ook weer studenten uit Maastricht die graag in Rabat onderwijs willen volgen.
De drie studenten die nu in Rabat zijn, zullen zeer binnenkort een eigen weblog openen, waarvan ik dan het adres hier zal publiceren.

onderwijscoördinator (en klusjesman) is weer ter plaatse

Naast mijn officiële taak als onderwijscoördinator van het NIMAR heb ik ook nog een officieuze functie: klusjesman, systeembeheerder etc.
Gisteren na aankomst ben ik gelijk naar het servicecentrum van HP gegaan om de computers op te halen die daar nog stonden voor reparatie nadat het NIMAR in november was getroffen door een stroomstoot van 380 volt. Van alle PC's was de voeding doorgebrand.
6 PC's stonden nog daar voor reparatie. 5 waren er gisteren klaar dus die heb ik opgehaald (samen met Kees, in zijn auto). Na aankomst ben ik gelijk begonnen de PC's weer aan te sluiten want maandag, als de studenten komen, moeten ze beschikbaar zijn.
Ik heb er inmiddels 5 weer aan de praat, één flat screen vertoont helaas ook kuren. Het scherm flitst, maar is voornamelijk uit: van elke 2 seconden heb je ongeveer 0,1 seconde beeld. Dat werkt toch wat lastig.
Verder heb ik vandaag nog een hele waslijst aan klusjes gedaan en dingen gekocht: twee sets speakers voor computers, zwenkwieltjes voor twee TV-meubels en batterijen voor 4 draadloze computermuizen.
En vanmiddag met een van de twee docenten gesproken die maandag gaat beginnen onze eerste studenten les te geven. We hebben de apparatuur geïnspecteerd en nog wat dingen doorgepraat. Maar we hebben ook lekker in het zonnetje zitten lunchen op een terras. Het was heerlijk weer vandaag.
Vanavond in de buurt een pizza gehaald en voor de TV genuttigd. Het Schaep met de Vijf Poten. Nou dat hoeft voor mij niet zo. Georgina Verbaan die met een gemaakt Amsterdams accent probeert nog dommer te doen dan ze er in het echt al uitziet.

2 dagen uitgebreid lunchen en dineren

Ik heb al eens gemeld op deze blog dat het NIMAR betrokken is bij de invoering van onderwijs in de Nederlandse taal aan de universiteit van Casablanca.
Deze week waren de decaan en de vice-decaan van de letterenfaculteit van die universiteit in Nederland voor besprekingen met o.a. de Nederlandse Taalunie.
De gesprekken waren met diverse partijen die in Nederland betrokken zijn bij het onderwijs van de Nederlandse taal in het buitenland. Ten eerste hebben we een uiteenzetting gehad over de Taalunie zelf. Toen was er een prof van de universiteit van Louvain la Neuve in Wallonië. En donderdag zijn we naar Leuven in België geweest voor een uiteenzetting over het werk en de ondersteuning van het Steunpunt Nederlands als Vreemde Taal, en over het Certificaat Nederlands als Vreemde Taal, een diploma (op verschillende niveau's) voor mensen die in het buitenland Nederlands hebben geleerd.
Nederlands leren aan buitenlanders binnen Nederland heet 'Nederlands als tweede taal' (NT2), Nederlands onderwijzen aan mensen in het buitenland heet 'Nederlands als vreemde taal' (NaVT).
Over de invoering van Nederlands in Casablanca hebben we afgesproken dat we komend studiejaar, dus in september 2007, gaan beginnen met een pilot project van een beginnerscursus Nederlands als een extra keuzevak voor geïnteresseerde studenten. Ze krijgen er geen studiepunten voor, maar het geeft ons wel de mogelijkheid wat te experimenteren. Hoeveel belangstelling is er voor Nederlands, met welke motieven gaan de studenten het doen, hoe richten we het onderwijs in etc. En een nog aan te trekken docent kan zo beginnen ervaring op te doen.
Als onderwijscoördinator van het NIMAR, en als ervaren taaldocent, zal ik met bezighouden met de begeleiding van het proces.
Verder hebben we beide dagen uitgebreid geluncht. Zo uitgebreid dat het middagprogramma dreigde te worden ingekort. En 's avonds ook nog uit eten met de Marokkaanse gasten dus een balansdagje met een flink stuk hardlopen lijkt op zijn plaats. Gelukkig heb ik ook in Rabat een paar hardloopschoenen liggen.
Want vanavond, donderdagavond, ga ik vast naar Schiphol en slaap daar in een hotel, en dan morgenochtend 8 uur naar Parijs en 11 uur door naar Rabat. Na 3 maanden weer een ruime week naar mijn stek aldaar. Binnenkort nader bericht uit Rabat.
Volgende week komen de eerste studenten naar het NIMAR om een aantal maanden onderwijs te volgen.

NIMAR heeft een zusje: NIHAnkara

Vorige week was ik bij de opening van het zusje van het NIMAR, het Nederlands Instituut voor Hoger Onderwijs Ankara (NIHA). Op donderdag 21 december is het geopend, eveneens door minister Maria van der Hoeven van OCW.

Ik wilde die opening graag bijwonen omdat het plan voor het NIHA was voortgekomen uit mijn plannen voor het NIMAR. Toen ik op het ministerie van OCW zo'n anderhalf jaar geleden een gewillig oor vond voor mijn Marokkoplan, kreeg ik daar gelijk bij te horen: en de minister en de staatssecretaris willen ook zo'n instituut in Turkije. Ik heb toen geadviseerd daarvoor contact op te nemen met de afdeling Turks van de universiteit Leiden, omdat daar de meeste Turkijedeskundigheid in Nederland te vinden is. Mijn oud-collega uit Nijmegen, Erik-Jan Zürcher is daar hoogleraar Turks, en ik heb hem toen ook getipt over de belangstelling van het ministerie.
Dat contact is inderdaad tot stand gekomen, en men is, op basis van het toen voorliggende NIMAR businessplan, gaan werken aan een plan voor een instituut in Turkije. Daarbij liep men voortdurend zo'n half jaar achter op de ontwikkelingen van het NIMAR.

Het was heel leuk om de opening bij te wonen. Ik mocht op het NIHA logeren, men heeft daar ruime faciliteiten. Het pand is veel groter dan het pand van het NIMAR. Het zijn feitelijk 6 ruime appartementen in een gebouw van 3 etages.
Ik kwam aan op woensdagavond rond 20.30, zo'n 22 uur voor de opening. Wat er toen allemaal nog moest gebeuren, dat is nauwelijks te geloven. Op dat moment waren er nog schilders bezig, er liepen mannen met een grote betonboor gaten te boren voor netwerkbekabeling, een grote schoonmaakoperatie moest nog plaatsvinden, er lag een berg bouwpuin voor de gevel. En.... de verwarming deed het niet. Nu denkt u misschien "ach Turkije is toch lekker warm?", nou dat geldt in elk geval niet voor Ankara in de maand december. Ankara ligt op een hoogvlakte, en het was daar flink koud, 's nachts slechts een paar graden boven nul op dat moment. Jak den Exter, de directeur van het NIHA had er alle vertrouwen in dat de verwarming de volgende dag zou functioneren, net voor de aankomst van de minister. Mooi niet dus. 's Middags kwam het bericht dat ze niet op tijd klaar zouden zijn. Toen moest plan B worden gestart: een aantal flinke straalkachels werd op diverse plaatsen in het pand opgesteld en met name de grote zaal en de receptieruimte waren op temperatuur toen de minister en haar gevolg arriveerden.

Ik had ondertussen een paar uur door Ankara gewandeld om de sfeer te proeven. Het was bijna 30 jaar geleden dat ik voor het laatst in Turkije was geweest, dus er viel wel wat te zien. Het land is ontzettend veranderd, althans, Ankara is dat. Ik heb in die 2 dagen dat ik er was het platteland niet kunnen zien, maar wat ik in Ankara zag was indrukwekkend. Er is veel gebouwd, er wordt veel gebouwd, de auto's zijn bijna allemaal vrij modern en voor een groot deel in Turkije (in licentie) geproduceerd. De discipline in het verkeer is redelijk, niet vergelijkbaar met die in Marokko bijvoorbeeld. Niet zo chaotisch en ongedisciplineerd. Voor zover ik kon zien zijn er winkels waar je alles kunt kopen wat bij ons ook te koop is, en op een grotere schaal dan in bijvoorbeeld Rabat. Daar moet je toch weten waar je een moderne meubelzaak kunt vinden. In Ankara zie je ze regelmatig als je door de stad rijdt of loopt. Of keukenstudio's bijvoorbeeld. Ze zijn er wel in Marokko, maar je moet er echt naar zoeken. In Ankara niet, je struikelt er haast over. Maar het is ook een algemeen bekend feit dat de Turkse economie booming is. Op basis van wat ik in Ankara heb gezien, zou je zeggen dat het gat met de EU helemaal niet zo groot is, economisch gezien dan. Maar zoals gezegd, het platteland heb ik niet kunnen bekijken.

Toen de minister op het NIHA arriveerde, wees een van haar ambtenaren haar op mijn aanwezigheid, en kwam ze gelijk naar mij toe om te informeren hoe het er in Marokko voor stond. Ik heb verteld over de situatie, dat we wat technische tegenslagen hebben gehad, maar dat we inhoudelijk geheel op koers liggen, dat de eerste studenten binnenkort komen om onderwijs te volgen op het NIMAR etc. Veel tijd had de minister niet, ze moest zich ook onderhouden met haar Turkse collega. Maar we reisden terug in hetzelfde vliegtuig van Ankara naar Amsterdam. Tijdens de vlucht, kort na de start, ben ik nog even naar voren gelopen om de minister nog even op de hoogte te stellen van de ontwikkelingen rond het onderwijs Nederlands aan een Marokkaanse universiteit. De minister had namelijk bij de opening van het NIMAR aan Marokko een leerstoel Nederlands aangeboden. Ook hierin was ze zeer geïnteresseerd, en bereid mee te denken over oplossingen om dit te realiseren.

En zo stond ik vrijdagavond 23.15 weer op Schiphol, waar ik door twee van mijn kanjers van zoons werd opgehaald, want een trein naar Nijmegen zou ik waarschijnlijk niet meer hebben kunnen halen.

website van het NIHA: www.nihankara.org
foto's van opening (door mij gemaakt): klik in de rubriek nieuws op '21/12/2006 opening....'

Tanger : jongetjes onder vrachtwagens.

In Tanger zat ik in mijn hotelkamer, met uitzicht over de haven, toen ik op zaterdagavond rond zeven uur het gejoel hoorde van een groep mensen.
Ik keek uit het raam en zag dat er een charge werd uitgevoerd door politie, tegen een groep jongeren. Een paar jongeren werden letterlijk in hun kraag gegrepen en afgevoerd.
Ik werd nieuwsgierig en besloot een kijkje te gaan nemen.
De jongeren bleken zich op te houden rond de ingang van het haventerrein waar de internationale vrachtwagens naar binnen reden. Die vrachtwagens komen uit diverse Europese landen en nemen in Tanger de ferry terug naar Europa.
En die jongelui proberen, met gevaar voor eigen leven, onder de trailers van die vrachtwagens te gaan hangen, om zich zo mee te laten smokkelen naar Europa. Het eerste stadium is dan het binnenkomen van het haventerrein.
Ik stelde een paar jongens wat vragen en kwam zo het volgende te weten: ongeveer één jongen per dag redt het om zo in Spanje te komen. Jonge jongens worden in Spanje in een internaat geplaatst en daar krijgen ze dan een opleiding. Er is weliswaar een scanapparaat in de haven, maar als je voor het apparaat de vrachtwagen loslaat, en er voorbij het apparaat weer onder kruipt, kun je erdoor komen.
Terwijl ik met de jongens stond te praten zette één jongetje (dat volgens mij hooguit 12 jaar oud was, volgens zijn maatjes was hij 14) het op een lopen en klampte zich vast onder de aanhanger van een Duitse vrachtwagen. Toen de chauffeur zijn papieren had getoond reed hij verder, en stonden de andere jongens met bewondering te kijken hoe hun maatje de eerste stap naar luilekkerland Europa had gezet.
Een jongen met wie ik sprak vertelde dat het binnenkomen van het haventerrein beslist geen garantie is om ook verder te komen. En als je door de politie wordt opgepakt word je terug gestuurd naar je woonplaats. In zijn geval was dat Casablanca. Jongens uit Tanger worden niet op transport gezet, zij krijgen stokslagen. Deze jongen was al eens met een bootje tot vlakbij de Spaanse kust geweest, maar daar door de Spaanse kustwacht onderschept en terug gestuurd naar Marokko. Hij had al zijn geld aan een mensensmokkelaar gegeven en moest nu dus proberen een gratis oversteek te maken. Een andere jongen vertelde dat het hem een keer was gelukt met een vrachtwagen tot in Algeciras te komen (de haven aan de overkant in Spanje), maar dat hij daar alsnog was ontdekt en terug gestuurd.
Weliswaar leggen de jongens geen grote afstanden af onder die vrachtwagens, maar gevaarlijk is het toch wel volgens mij. Als je eronder hangt en om welke reden dan ook moet loslaten is het toch heel link met die gigantische vrachtwagenwielen.
Maar goed, we weten uit alle berichten hoe wanhopig mensen uit Afrika proberen in Europa te komen: met lekke kleine bootjes die weken lang op zee dobberen of door zich massaal op een hekwerk met scheermesjes te storten.

NIMAR in actie

Sorry beste lezer,
Ik heb een hele tijd geen nieuwe berichten geplaatst. Sinds de opening van het NIMAR in juni 2006 heb ik niet de tijd genomen om af en toe iets van mijn belevenissen op te schrijven.
Inmiddels zijn we maanden verder en valt er best wat te melden.

Nadat ik in de eerste helft van dit jaar als de oprichter/kwartiermaker van het NIMAR bezig ben geweest ben ik sinds de zomer in functie als onderwijscoördinator van het NIMAR.
Ik ben van 31 oktober tot 7 november weer op het NIMAR geweest om als vliegende keeper van alles te doen.
En van dat 'van alles' wil ik u een indruk geven via deze blog.

Een activiteit waar ik erg aan moet wennen is het voeren van gesprekken met alle Nederlanders die op het NIMAR langskomen. Degenen die in Marokko wonen, of degenen die op reis zijn in Marokko. Zeker als ik in Rabat ben ter vervanging van directeur Paolo De Mas omdat hij in Nederland of een ander buitenland is, dien ik ook zijn representatieve taken over te nemen. Dat betekent dus de nodige uren praten met al die passerende Nederlanders.
In de afgelopen anderhalve week heb ik gesproken met: twee correspondenten van landelijke dagbladen (altijd op zoek naar nieuwtjes om een verhaal over te kunnen schrijven), twee medewerkers van de Nederlandse ambassade (om te horen wat het NIMAR doet en om het pand te bekijken), een delegatie van een Nederlandse onderwijsadviesorganisatie (om uit te wisselen waar ieder mee bezig is), twee antropologen van een Nederlandse universiteit (over de mogelijkheden voor hun studenten bij het NIMAR), een delegatie van een HBO-opleiding (eveneens over onderwijs bij het NIMAR voor HBO-studenten) en nog enkele andere personen.
Aangezien het NIMAR ook een soort spin in het web wil zijn, is het natuurlijk belangrijk te weten wie er met Marokko bezig zijn, en wat men doet. Zo kunnen mensen ook weer met elkaar in contact gebracht worden. Dat is de functie door Paolo altijd die van 'postillon d'amour' wordt genoemd.

Verder komen er dagelijks Marokkanen langs die informatie willen over het leren van de Nederlandse taal. Dat blijft altijd wat lastig. Het grootste deel van deze passanten wil voor zichzelf of anderen weten hoe en/of waar ze zich kunnen voorbereiden op de 'inburgeringstoets' die op de ambassade wordt afgenomen. Aangezien wij ons hiermee niet mogen bezighouden van onze opdrachtgever en financier, het ministerie van OCW, kunnen wij hooguit verwijzen naar taalinstituten die lessen aanbieden. In de regio Rabat zijn daar echter heel weinig mogelijkheden voor. Mensen willen er graag moeite voor doen en ze hebben er geld voor over, maar er is gewoon geen aanbod.

Verder wil ik u wijzen op de 'officiële website' van het NIMAR, die sinds de zomer on line is: www.ru.nl/nimar.
Ook verspreiden we een 'officiële electronische nieuwsbrief' van het NIMAR. Deze wordt per E-mail verspreid en u kunt zich hierop abonneren via de zojuist genoemde website.

Verder ben ik in het weekend voor mezelf een uitstapje wezen maken. Ik heb een rondje Rabat-Tanger-Tetouan-Rabat gemaakt, met een overnachting in Tanger. Ik was al lang niet in die regio geweest, dus wilde eens kijken hoe de situatie daar was. Nou is een weekend niet erg lang natuurlijk, maar toch voldoende voor een indruk.
Zo is Tanger ontzettend gegroeid in de afgelopen 10 jaar. Langs de baai is een indrukwekkende boulevard ontstaan met hotels, bars, restaurants etc. En aangezien het begin november nog steeds heerlijk weer was, werd er volop geparadeerd over de boulevard.
Verder heb ik een blik geworpen op de in aanbouw zijnde zeehaven Tanger Med, pal aan de straat van Gibraltar. Daar wordt op haast on-Marokkaanse wijze een haven gebouwd met alle benodigde infrastructuur eromheen. En wegen ernaartoe. Dat wordt echt groots aangepakt. Maar het is ook nodig, Marokko heeft heel veel nieuwe werkgelegenheid nodig om alle jongeren aan een baan te kunnen helpen. Want nu is het zo dat het overgrote deel van de jongeren het land wil verlaten om in Europa (of de VS of Canada) een toekomst op te bouwen. Hierover binnenkort meer.

NIMAR geopend!

Helaas lukte het niet de opening live via internet naar Nederland (en de rest van de wereld) te sturen. De laatste dagen waren te hectisch om dat voldoende uit te zoeken.
Helaas.
Maar er zijn wel wat beelden van beschikbaar. Rob Goosens van ons Nijmeegse universiteitsblad VOX heeft een videoverslag gemaakt, dat staat op http://videotheek.surfnet.nl/play_proxy/mmc/24199/NIMAR.wmv
En journaliste Sietske de Boer maakte voor de Wereldomroep een radioreportage die ik op de NIMAR-site heb geplaatst.
De opening zelf was een hele drukte.
Minister van der Hoeven verscheen wat later dan aangekondigd, maar dat was wel prettig omdat het pand toen inmiddels lekker was volgestroomd.
Onder de aanwezigen waren ook twee Marokkaanse ministers: Nezha Chekrouni voor 'Marokkanen in het buitenland', en Mohamed Achaari van Cultuur. Dat is een duidelijk teken dat het NIMAR aan Marokkaanse zijde serieus wordt genomen. En mevrouw Chekrouni reageerde heel enthousiast en positief toen ze mij begroette. Ongeveer een jaar geleden was ik nog bij haar om te vertellen over de plannen, maar dat het nog niet zeker was of het door zou gaan. Nu, een jaar later, kwam ze dus de opening bijwonen. Ze vertelde dat ze eerder die dag met minister van der Hoeven had gesproken over een tegenhanger van het NIMAR in Nederland.
Bij de opening zijn enkele (korte) toespraken gehouden door:

• minister Maria van der Hoeven.
• René Vermeulen namens de Radboud Universiteit (als vervanger van de voorzitter van het College van Bestuur die wegens privé-omstandigheden was verhinderd)
• Christa Vogel namens de afdeling TCMO van de Radboud Universiteit
• Paolo De Mas als directeur van het NIMAR.

Aan het eind van haar toespraak onthulde minister van der Hoeven het koperen naambord van het NIMAR waarop in twee talen 'Nederlands Instituut' staat, namelijk in het Nederlands en het Arabisch (al-ma'had al-hulandiy). We hebben er bewust voor gekozen niets in het Frans te vermelden.
In haar toespraak maakte de minister ook melding van haar voornemen te komen tot een leerstoel Nederlandse taal en cultuur aan een Marokkaanse universiteit. Het NIMAR kan daarbij een coördinerende rol vervullen. In eerdere gesprekken met de minister was al duidelijk geworden dat de minister ook mogelijkheden ziet voor het NIMAR om talentvolle Marokkaanse studenten en potentiële kenniswerkers Nederlands te gaan onderwijzen op het NIMAR. Anderzijds heeft de minister duidelijk gesteld dat het NIMAR zich niet mag gaan inlaten met cursussen Nederlands ter voorbereiding op het 'inburgeringsexamen in eigen land' (de taaltoets).
Er zijn ook beelden van de opening van het NIMAR uitgezonden op de Marokkaanse TV. Dit had zelfs tot gevolg dat ik de volgende ochtend bij een politiecontrole wegens een snelheidsovertreding mocht doorrijden, omdat de man de opening op TV had gezien ;-)
Nu, enkele dagen later, kijken we terug op een geslaagde opening, waarbij we het NIMAR op de kaart hebben gezet in Rabat. Nu begint de zware taak om invulling te gaan geven aan de activiteiten van het NIMAR.
In de komende dagen zal ik ook wat beelden op de website plaatsen van het pand zoals dat nu is ingericht.

NIMAR in de Tweede Kamer

Kamervragen over het NIMAR, maart 2006

Antwoorden op de schriftelijke vragen van de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Eski, Joldersma en Sterk(allen van het CDA) aan de minister en staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ingezonden d.d. 3 maart 2006, kenmerk 2050609090).
1
Is het waar dat met financiële steun van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het Nederlands Instituut in Marokko in juni van dit jaar van start gaat? Zo ja, welke overwegingen liggen ten grondslag aan de beslissing om het betreffende instituut te ondersteunen? Welke taken krijgt het instituut?
Het is juist dat het Nederlands Instituut in Marokko (NIMAR) met financi?le steun van het ministerie OCW dit jaar van start gaat. De Radboud Universiteit, die het NIMAR opricht, heb ik een startsubsidie toegekend om het instituut te operationaliseren en een businessplan op te stellen. Tijdens het algemeen overleg dat ik op 22 juni 2005 met de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heb gevoerd, heb ik mijn voornemen kenbaar gemaakt om zowel in Marokko als in Turkije een instituut op te richten.
Aanleiding voor deze instituten vormden het maatschappelijke belang van samenwerking met deze beide landen en een grote vraag vanuit studenten (voornamelijk studenten Islamstudies en Arabistiek) naar een onderzoek- en studieverblijf in die landen als integraal onderdeel van de studie. Aangezien bovenstaande invalshoek niet past in het takenpakket van een NESO (Netherlands Education Support Office, beheerd door NUFFIC) heb ik besloten de instituten in Marokko en Turkije door een universiteit te laten uitvoeren en niet door het NUFFIC. Daarnaast kan het beoogde instituut in Turkije ook een bijdrage leveren aan de Nederlandse kenniseconomie, door de instroom van Turkse bèta- en techniekstudenten in het Nederlandse hoger onderwijs te bevorderen. In Turkije is namelijk een grote vraag onder talentvolle studenten naar studieplekken bèta en techniek, die het land zelf niet kan bieden. Het is nadrukkelijk de bedoeling dat de instituten het gehele Nederlandse hoger onderwijs
vertegenwoordigen.
Het takenpakket van het NIMAR, evenals het takenpakket van het instituut in Turkije, is nog niet vastgesteld. Wel kan aangegeven worden dat het takenpakket van de instituten zal liggen op het gebied van internationalisering van het hoger onderwijs. De instituten zullen daarenboven de generieke promotie van het Nederlands hoger onderwijsstelsel in het desbetreffende land op zich nemen. Per instituut zal echter een afzonderlijk, op het land van vestiging afgestemd programma worden geformuleerd. Aan de betrokken universiteiten is gevraagd medio dit jaar een businessplan in te dienen, naar aanleiding waarvan het takenpakket en de financi?le bijdrage van de overheid definitief zullen worden vastgesteld.
2
Bent u bekend met de initiatieven om een Nederlands Instituut op het gebied van onderwijs, taal en cultuur in Turkije op te richten en bent u betrokken bij de voorbereiding?
Zie antwoord op vraag 1.
3
Bent u voornemens de oprichting van een dergelijk instituut in Turkije ook te ondersteunen?
Zie antwoord op vraag 1.