Jan Hoogland's blog

middagje aan zee in Rabat

2011-11-26T10:35:00.000+01:00

Wat foto's van een middag aan de kust in Rabat. Met zicht in westelijke richting de Atlantische Oceaan op.

Van alles wat met foto's

2011-11-19T23:44:00.000+01:00

Nog maar eens een blog met foto's met wat korte commentaren erbij.

In Nederland maak ik regelmatig foto's om in Marokko te kunnen laten zien. Hieronder een Amsterdamse drijvende fietsenstalling op een ponton. Interessant voor Marokkanen die het verschijnsel fietsenstalling niet kennen, en ook niet het feit dat er kanalen in een stad zijn.

Poezenwalhalla: de afdeling huisdierenvoeding in de supermarkt.

Het NIMAR was mede-organisator van een conferentie over taalkundige veranderingen in Marokko. Ik heb daar ook een presentatie gegeven van mijn eigen onderzoek naar het toenemend gebruik van het Marokkaans Arabisch dialect voor schriftelijke doelen.

Schapenmarkt bij de supermarkt Marjane. Een Bregui schaap kost 44 dirham (4 €) per kilo. Een schaap weegt al gauw 45-50 kilo.

Pech. Eerst dacht ik dat het busje door zijn as gezakt was. Maar toen ik ging kijken bleek dat hij door het wegdek was gezakt. Er zat een gat in het asfalt.

Zie hem er maar weer eens uit te trekken.

sjorren en sleuren aan een schaap.

Dit jongetje zat lekker te sabbelen aan het uiteinde van een worst in de supermarkt.

Het resultaat van een Marokkaanse knutselactie. Dit kunstwerk dat de betrekkingen tussen Marokko en Nederland voorstelt, was aangeboden aan de ambassadeur bij de opening van het Consulaat in Nador in Noord Marokko.

kruip in de huid van de gemiddelde Marokkaan

2011-11-10T21:46:00.000+01:00

Een aantal weken geleden presenteerde ik op mijn blog een samenvatting van de enquête uit het blad TelQuel naar de stand van

zaken in Marokko op sociaal maatschappelijk gebied. Dat leverde veel reacties op. Ik had toen toegezegd dat ik nog een vertaling zou geven van afsluitend artikel waarin de gemiddelde Marokkaan aan het woord komt.

Dat was er nog niet van gekomen maar bij deze wil ik die belofte inlossen.

Het onderstaande stuk is geschreven om de resultaten van de enquête samen te voegen in één denkbeeldige gemiddelde Marokkaan.

Profiel: kruip in de huid van de gemiddelde Marokkaan

Goedendag. Ik heet Fatima en ik ben de gemiddelde Marokkaan. Zonder de vrouwenhaters tekort te willen doen, wij vrouwen zijn met een half miljoen meer dan de mannen.

Ik ben 30 jaar, sinds 3 1/2 jaar getrouwd en ik heb al een kind. De tweede staat gepland want ik ben recentelijk gestopt met de pil. Mijn man en ik doen het eens in de twee dagen. Maar waarom praat ik over zulke intimiteiten? Net als 60% van mijn landgenoten verricht ik het gebed elke dag en zoals iedereen doe ik (officieel) aan de Ramadan. In sha llah zal ik op bedevaart naar Mekka gaan voordat ik op 74 jarige leeftijd zal komen te overlijden. Ik ben altijd zeer geraakt als ik Mekka op televisie zie via een satelliet kanaal. Van de drie uren die ik dagelijks naar televisie kijk, is ongeveer de helft naar de Marokkaanse zenders. Ik kijk soms naar het nieuws maar ik laat de serie Alejandro nooit voorbijgaan. Ik doe mijn uiterste best om op tijd terug thuis te zijn. Soms als ik laat ben neem ik een taxi. U heeft begrepen dat ik een actieve stadsbewoner ben. En ja, net als 54% van de Marokkanen in mijn leeftijdscategorie heb ik werk. Samen met mijn echtgenoot verdien ik 5300 dirham per maand en dat is net genoeg om ons kleine huis te onderhouden dat we hebben gekocht. Op ons bordje komen dagelijks drie broden, 60 g vlees, een derde ei en uiteraard de onvermijdelijke pot Marokkaanse thee. Zo is het nou eenmaal. Tussen voeding, onderdak, transport en het het kopen van beltegoed blijft er voor ons nog een klein beetje geld over om plezier mee te maken. We kopen nooit een boek, we gaan nooit naar de bioscoop en we hebben nog nooit gereisd. Of jawel, één keer. We hebben de trein genomen, 140 km gereisd en we hebben twee dagen doorgebracht bij mijn vader in een stadje aan de kust. Lijkt het je wat, mijn leven?

Recycling van Heineken bierblikje

2011-11-08T11:53:00.001+01:00

Mijn eerste auto was een 'besteleend'. In 1977 ging ik ermee naar Marokko, 3 maanden nadat ik mijn rijbewijs had gehaald.
Toen ik vorig jaar in Parijs dit stukje huisvlijt uit Madagascar zag moest ik dat hebben.

En op de Facebook pagina van de Nederlandse ambassade in Rabat stond laatst ook al een foto van een transportmiddel dat van Heinekenblikjes was gemaakt. Zie onderaan dit bericht.

Grote schapenslachting 2011

2011-11-06T13:40:00.034+01:00

Het slachtfeest komt er weer aan. Maandag 7 november in Marokko. Als voorbereiding hierop kopen veel mensen een schaap dat zal worden geofferd op het feest.
Naar verwachting worden dit jaar weer 4 miljoen schapen geslacht.
In Rabat is er jaarlijks een grote schapenmarkt op een open plek bij de zee.
Aangezien het dit jaar flink regende op de dagen voor het feest was deze schapenmarkt een ware modderpoel geworden.

Overigens heb ik op dezelfde plek een aantal jaren geleden ook al eens foto's gemaakt en die op mijn blog geplaatst. Het commentaar was toen wat melig, ik zal me dit jaar beperken tot een zakelijke weergave ;-) (http://janhoogland.blogspot.com/2008_12_01_archive.html)

Het is makkerlijker vervoeren als de poten bijeen gebonden zijn

Zie hier de modderpoel.

Schapenfokkers komen uit heel Marokko met vrachtwagens naar Rabat (en de andere grote steden) om hun schapen (vooral rammen zoals duidelijk zichtbaar is op deze foto) te verkopen.

Dit zijn duidelijk Berbers, vermoedelijk uit de Hoge Atlas.
Een paar weken geleden was ik nog in het hart van de Hoge Atlas en iemand vertelde dat hij schapen zou gaan verkopen in Casablanca of Rabat.

De favoriete houding: verkoper houdt de ram bij de horens vast en het achterwerk van de ram (waar het vlees moet zitten) is duidelijk zichtbaar. Een potentiële koper keurt de ram door te voelen hoe vlezig of vet het beest is bij de liezen (schoft?).

En dan moet het zojuist aangeschafte beest nog thuis komen. bijvoorbeeld in de kofferbak van de auto. Er zijn jongens die tegen betaling van een paar dirham het schaap naar de auto brengen.

Jong geleerd is oud gedaan. Deze jongen biedt samen met zijn vader(?) de rammen te koop aan.

Wie niet zoveel geld te besteden heeft kan ook een geit slachten. Een geit is goedkoper dan een schaap. Deze geiten leven overigens nog maar ze liggen met de poten bij elkaar gebonden op het stro.

Ook op de schapenmarkt wil men een glaasje muntthee kunnen drinken.

Motorbakfietsen rijden af en aan door Rabat om schapen thuis te bezorgen.

Als het schaap niet wil lopen....

Onmiskenbaar Berbers uit de Atlas.

Schaap wordt naar de auto gebracht.

Erosie in volle gang

2011-10-25T23:11:00.001+02:00

We waren dit weekend in de Hoge Atlas. En daar begon het ineens behoorlijk te regenen.
Eerst zagen we dit stroompje de helling af komen. Rood water, bijna rode modder.

Hier zie je nog wat rood water naar beneden druppen.

Maar dit is serious business. Een flinke rode rivier, water met heel veel rode aarde erin, kwam van de helling af, over de weg, en zo het stuwmeer in dat onder de weg ligt.

Volgens andere mensen was het niet verantwoord er doorheen te rijden. Ik had het wel gedurfd maar heb toch maar het advies opgevolgd. We zijn even terug gereden om een glaasje thee te drinken en een uur of anderhalf later was de 'rivier' zo gekalmeerd dat het verantwoord was er doorheen te rijden.

En zo was het stuwmeer 'Bin el Ouidan' weer wat voller geworden met water, maar ook weer wat verder dicht geslibt met modder. De capaciteit van de Marokkaanse stuwmeren wordt zo voortdurend kleiner.

Marokko, de stand van zaken, deel 2

2011-09-03T14:55:00.003+02:00

Het onafhankelijke Marokkaanse weekblad TelQuel publiceerde in de maand augustus een overzicht dat we de stand van zaken van Marokko zouden kunnen noemen. Ik heb voor mezelf elke paragraaf eEven mondeling samengevat op mijn voice recorder. Met de spraakherkenning kan ik die gesproken tekst ook op mijn blog zetten. Excuses voor eventuele kleine herkenningsfouten in de tekst.

Hier deel 2:

Voeding

De Marokkanen eten slecht. Je kunt het menu van de Marokkanen samenvatten in veel brood een beetje vlees. Er worden 1 miljard porties van de smeerkaas La Vache Qui Rit geconsumeerd per jaar. 35 miljard broden worden er geconsumeerd, dat betekent drie broden per persoon per dag. Per persoon gaat er 1,6 kg theebladeren doorheen en 38,7 kg suiker. Er wordt ook aardig wat fastfood gegeten, zes van de 10 Marokkanen zijn bij McDonald's geweest het afgelopen jaar. Zoals gezegd er wordt weinig vlees gegeten, slechts 22 kg per persoon per jaar, maar daar is niet het schaap bij gerekend dat bij het slachtfeest wordt geslacht.

Uitgaven

Elk Marokkaans huishouden besteedt per jaar 58.000 dirham, oftewel ongeveer 5000 dirham per maand. 40% van dit bedrag gaat naar voeding dat komt neer op 13 dirham per persoon per dag. De tweede post qua uitgaven is onderdak hieraan wordt 2300 dirham per persoon per jaar uitgegeven en dat is inclusief water en elektriciteit. Vervolgens geeft men 1300 dirham per jaar uit aan transport en telecommunicatie. Slechts 800 dirham gaat naar persoonlijke verzorging en medische zorg. Tenslotte 500 dirham voor onderwijs, cultuur en vrije tijd.

Transport en mobiliteit

Eén op de 10 Marokkanen bezit een auto. Dat wil zeggen één op de 10 Marokkanen in de leeftijd dat ze kunnen autorijden. Dagelijks komen er 1000 mensen bij met een rijbewijs. In de stad Casablanca verplaatst slechts 14,5% zich met de auto, 54% te voet en 28% met de bus en taxi. Bromfietsen daarvan zijn geen exacte statistieken beschikbaar. De busmaatschappij CTM vervoert per jaar ruim 2 miljoen mensen en de spoorwegen 30 miljoen. Er vinden veel ongelukken plaats, zo’n 180 ongelukken per dag met dagelijks meer dan 10 doden.

Huisvesting
Drie op de vier Marokkanen bezitten een eigen woning. 15% zijn huurders en 10% wonen ergens gratis. Het moderne Marokkaanse huis is het meest gebruikt met 72% van het totaal. 15% zijn appartementen. Villa's zijn slechts 3%. 1,4% van de Marokkanen beschikt over een tweede huis. Huizen en kamers zijn minder dicht bevolkt tegenwoordig leven er 1,5 persoon in een kamer dat was vroeger veel meer. 720.000 woningen zijn in zeer slechte staat en daar zijn 144.000 families echt in gevaar. Bidonvilles, krottenwijken zijn er ook nog altijd want 125.000 families leven daar. Onder hen 75.000 nieuwe bewoners die hun intrek hier hebben genomen nadat oude bewoners konden doorstromen naar echte woningen in het kader van het programma "steden zonder bidonvilles".

Reizen en toerisme

Ongeveer 11 miljoen Marokkanen gaan jaarlijks op stap binnen Marokko. Dat is een derde van de bevolking. Die reizen zijn vaak voor administratieve of familieaangelegenheden of religieuze kwesties. Vier op de 10 Marokkanen nemen regelmatig vakantie. Maar acht op de 10 van deze toeristen vinden onderdak bij familie en vrienden. 1 miljoen Marokkanen nemen een hotel voor een gemiddelde van 2,4 nachten. 600.000 Marokkanen reizen jaarlijks naar het buitenland voor vakantie.

Telecommunicatie

Er zijn 33 miljoen mobiele nummers en dat betekent 105% van de bevolking. Mobiele communicatie is niet goedkoop in Marokko, de tarieven zijn er het hoogst in de Arabische wereld. Er worden 14 miljard sms'jes per jaar verstuurd dat komt neer op 1,2 bericht per inwoner per dag. Vier op de 10 huishoudens hebben ook nog een vaste telefoon, dat zijn 2,2 miljoen abonnees. Een kwart daarvan is een ADSL-abonnement. Één op de drie huishoudens beschikt over een computer maar slechts één op de 12 huishoudens heeft een internetaansluiting.

7 miljoen Marokkanen gebruiken dagelijks internet. Één op de 10 Marokkanen heeft een Facebook profiel.

Media 97% van de Marokkaanse huishoudens heeft televisie en hij staat gemiddeld 8 uur per dag aan. Elke Marokkaan kijkt gemiddeld per dag 3 uur televisie. Één op de twee Marokkanen kijkt op prime time naar de nationale zenders, de rest kijkt naar internationale zenders via satelliet.
FM radio wordt dagelijks beluisterd door 60% van de Marokkanen. Gemiddeld luistert men net iets minder dan 1 uur. Slechts één persoon op 100 leest de pers. Er zijn wel 600 titels om te lezen in de pers.

Gezondheid in Marokko is er een dokter per 1770 inwoners. Er zijn 137 ziekenhuizen met totaal 22.276 bedden.
Slechts één op de drie Marokkanen is aangesloten bij een ziektekostenverzekering. Men gaat gemiddeld minder dan één keer per jaar per inwoner naar de dokter. De gemiddelde Marokkaan geeft wel 420 dirham per jaar uit aan medicijnen.

Cultuur Gemiddeld geeft een Marokkaan een dirham per jaar uit aan het kopen van boeken. 1000 titels per jaar in alle talen. Er zijn steeds minder bioscopen en slechts 2,5 miljoen bioscoop bezoeken per jaar. De gemiddelde prijs van een bioscoopkaartje is 30 dirham, dat is zes keer zoveel als een illegaal gekopieerde DVD. Die worden dan ook op grote schaal verkocht. Culturele festivals en muziekfestivals trekken steeds meer publiek. Meer dan vijfenhalf miljoen Marokkanen, dus één op de zes, bezoeken deze.

Sport

Afgelopen seizoen hebben 460.000 toeschouwers de voetbalwedstrijd bezocht. Eén op de vier sportieve Marokkanen speelt voetbal. Er zijn bijna 57.000 actieve voetballers bij 737 clubs en er zijn totaal 2300 sportfaciliteiten in Morocco. Er zijn 45 sportbonden met 2700 clubs en 220.000 aangesloten leden. Minder dan één op de 100 Marokkanen is dus lid van een sportclub.

Verslaving

Meer dan één op de vijf Marokkanen rookt en in 13% van de gevallen is sprake van echte nicotineverslaving. Marokko heeft 134.000 ha waarop cannabis wordt verbouwd en hier leven zo'n 100.000 families van. Bijna 4% van de Marokkanen gebruiken cannabis, de helft hiervan is ervan afhankelijk.
Alcohol wordt gedronken door een op de 20 Marokkanen en 2,3% is alcoholist. De Marokkaan drinkt gemiddeld 3,6 l alcoholische drank per jaar waarvan 2,4 l bier. Afkickcentra krijgen dagelijks 20 nieuwe patiënten. Daarnaast is er sprake van gokken: gemiddeld geeft elke Marokkaan hieraan 90 dirham per jaar uit.

Politiek 4% van de Marokkanen zijn lid van een politieke partij of een vakbond. Een op de drie Marokkanen in de kiesgerechtigde leeftijd staat niet ingeschreven in het kiezersregister. Minder dan de helft van de ingeschrevenen gaat stemmen. Bij jongeren tussen 18 en 35 jaar is gebleken dat 89% van deze groep niet gelooft in de integriteit van de politici. 7% van de Marokkanen zijn lid van een NGO, een non gouvernementele organisatie. Er zijn er 400.000 van en dat aantal groeit nog steeds in de Marokkaanse civil society.

Platteland versus de stad
er wonen meer mensen in de stad dan op het platteland. 18 miljoen Marokkanen oftewel 55% van de bevolking leeft in de stad. Bewoners van steden hebben een levensverwachting die zes jaar langer is, ongetwijfeld vanwege de betere levensomstandigheden. 7,2% van de bewoners van het platteland leven onder de armoedegrens dat is in de steden slechts 1,3%. Één op de vier plattelandbewoners verkeert in moeilijke omstandigheden en dat is twee keer zoveel als in de steden. De werkloosheid is sterker in de stad dan op het platteland. Maar het gemiddeld inkomen van een plattelandsbewoner is 2900 dirham en van een stadsbewoner 6100 dirham.

Religie
2/3 van de Marokkanen verrichtten regelmatig het gebed en 6% van de Marokkanen komt regelmatig in een van de 400.000 moskeeën. 80% van de Marokkanen keurt het dragen van een hoofddoek goeden zes op de 10 Marokkanen vinden iemand die niet vast in de ramadan geen moslim.
90% van de Marokkanen heeft een exemplaar van de koran in huis. Bijna de helft van de Marokkanen zou een lening met rente van de bank accepteren als men die nodig heeft. 30% van de Marokkanen denken dat religie het politieke leven dient te bepalen.

Justitie

Marokko telt 3322 rechters oftewel ongeveer een rechter per 10.000 inwoners. Zij zijn verdeeld over 87 rechtbanken en wijzen per jaar 4,6 miljoen vonnissen dus meer dan 1000 vonnissen per rechter.
Gevangenissen: zijn sterk overbevolkt, gemiddeld verblijven er 86 gedetineerden in een cel van 48 m² oftewel anderhalve vierkante meter per gedetineerden terwijl internationale normen 5 m² voorschrijven. 65 gevangenissen hebben 40.000 plaatsen maar er zitten 60.000 gedetineerden in. Bijna de helft van hen zit in preventieve hechtenis en meer dan één op de 10 gedetineerden is jonger dan 18 jaar. Er is bijna een agent op de 700 inwoners.

Einde van het artikel.
Binnenkort nog een vertaling van een stukje waarbij dit alles is samengebracht in 'Fatima modaal' die beschrijft hoe haar leven eruit ziet.

De huidige stand van Marokko, sociaal maatschappelijk

2011-09-01T14:19:00.000+02:00

Het onafhankelijke Marokkaanse weekblad TelQuel publiceerde in de maand augustus een overzicht dat we de stand van zaken van Marokko zouden kunnen noemen. Ik trof het aan na mijn vakantie en ben begonnen het artikel te lezen.
Ik heb voor mezelf elke paragraaf even mondeling samengevat op mijn voice recorder. Met de spraakherkenning kan ik die gesproken tekst ook op mijn blog zetten. Excuses voor eventuele kleine herkenningsfouten in de tekst.

Hier de eerste onderwerpen uit het artikel:

Demografie

Marokko heeft 32 miljoen inwoners, de bevolkingsgroei bedraagt 1,1% per jaar. De levensverwachting is gemiddeld 74,8 jaar. 56% van de Marokkanen is jonger dan 30 jaar.

Huwelijk

Marokkaanse mannen trouwen gemiddeld bij een leeftijd van 31,4 jaar, en vrouwen bij een leeftijd van 26,6 jaar. Jaarlijks worden er 300.000 huwelijken gesloten, waarvan 10% minderjarigen. Het aantal echtscheidingen bedraagt 24.000 per jaar, dat is ruimschoots minder dan een aantal jaren geleden. Een echtpaar heeft gemiddeld twee kinderen en dat is flink minder dan een aantal jaren geleden. Dat komt onder andere doordat vrouwen op grote schaal anticonceptie middelen gebruiken. Marokko heeft 27.000 ongehuwde moeders.

Seksualiteit

Volgens enquêtes hebben Marokkanen gemiddeld driemaal per week seksueel contact. Er is een groot probleem met erectiestoornis, 1 miljoen Marokkanen zou hieraan lijden. Drie op de vier Marokkanen vinden een seksuele relatie in het kader van een stabiele relatie belangrijker dan een one night stand.

Onderwijs

Marokko blijft een land van analfabeten: vier op de 10 mensen kunnen niet lezen of schrijven. 90% van de kinderen heeft nu toegang tot het basisonderwijs maar meer dan de helft van hen verlaat de school voordat de middelbare school begint. De gemiddelde onderwijsduur blijft onder de vijf jaar liggen. Twee op de drie Marokkanen gaan ook naar de koran school. Het openbaar onderwijs is gratis, gemiddeld besteden de Marokkanen 1273 dirham per jaar per kind aan onderwijs.

Geld
Één op de vijf Marokkanen heeft een maandinkomen van minder dan 1930 dirham, minder dan het wettelijk minimumloon dus. Slechts 20% van de Marokkanen heeft een inkomen hoger dan 6050 dirham per maand (dat is ongeveer € 600 per maand). 41% van de Marokkanen heeft een bankrekening, en slechts 3% van hen heeft een spaarrekening. 70% van degenen die een bankrekening hebben, hebben ook minstens twee consumptieve kredieten. Één op de twee leningen is afgesloten door mensen met een inkomen dat lager is dan 4000 dirham, er zijn 7,1 miljoen bankpasje's in omloop.

Werk

één op de twee Marokkanen heeft de leeftijd om te werken. 11,5 miljoen Marokkanen van 15 jaar of ouder hebben een inkomen en werk. Daaronder zijn slechts 3 miljoen vrouwen. De private sector biedt werk aan negen van de 10 mensen in loondienst, de staat heeft 453.000 mensen in dienst. 40% van de Marokkanen werkt in de landbouw. De industrie biedt werk aan 20%, de tertiaire sector geeft werk aan ongeveer één op de drie Marokkanen. De werkloosheid bedraagt 10%, waaronder 18% hoger opgeleiden. Zes op de 10 werklozen zijn minimaal één jaar werkloos voordat zij een baan vinden. Kinderarbeid komt ook nog op vrij grote schaal voor: 147.000 kinderen onder de 15 jaar werken in Marokko.

De diaspora

De Marokkanen in het buitenland, dat zijn er meer dan 3 miljoen. 2,9 miljoen in Europa. Een derde van hen in Frankrijk daarna komen Spanje, Italië, België en Nederland. Ook Libië bood onderdak aan veel Marokkanen maar de meesten zijn dit jaar gerepatrieerd. Deze zomer verwachtte men in Marokko 2,5 miljoen Marokkanen uit het buitenland voor vakantie. De migranten maken daarmee 40% uit van alle toeristen. Naast hun reizen naar Marokko maken ze ook jaarlijks geld over naar Marokko. In 2010 was dat 54 miljard dirham, wat neerkomt op 18.000 dirham per Marokkaanse migrant per jaar.

wordt vervolgd

boek over de taalsituatie in Marokko van Fouad Laroui

2011-07-30T13:39:00.000+02:00

Een paar maanden geleden verscheen het boek 'Le drame linguistique marocain' (Het taalkundige drama in Marokko) geschreven door Fouad Laroui, docent Franse literatuur aan de Universiteit van Amsterdam.Laroui is een bijzonder mens, een echte alleskunner.
In Marokko is hij zeer bekend als literair schrijver. In een ongekend tempo publiceert hij vooral romans in Marokko. Hij publiceert in het Frans want volgens mij denkt Fouad in het Frans. Hij is een product van de Franstalige zuil in het Marokkaanse onderwijs.
En ook in Frankrijk wordt hij gelezen want het Frans van Fouad is bijna nog beter dan het Frans van veel Franse schrijvers (schijnt het).

Maar nu heeft hij eens iets anders geschreven, namelijk een taalkundig boekje. Hij is er een paar jaar mee bezig geweest en het boekje is wat mij betreft één groot feest van herkenning.
Kort gezegd komt het erop neer dat volgens Fouad de ingewikkelde taalsituatie in Marokko (meerdere talen die naast elkaar bestaan, maar die elkaar ook beconcurreren) er mede oorzaak van is dat het Marokkaanse onderwijs zo slecht functioneert. Maar het zorgt ook voor 'verknipte geesten' (in mijn interpretatie) omdat ook in de psyche van de Marokkaan er van alles wordt beïnvloed door die lastige taalsituatie.

Toen ik een paar weken geleden in het stadje Sefrou liep, zag ik daar een beeld dat exact paste bij een voorbeeld uit het boek van Fouad.
Hij vertelt dat iedereen in Marokko het over de hezjam heeft als hij naar de kapper gaat.
Maar als je bij de kapper komt, heeft die op zijn raam of uithangbord niet het woord hezjam staan. Nee dan staat er (Salon Al) Hilaqa. Want Hilaqa is het Klassiek Arabische woord voor kapper.

Dat beeld komt perfect tot uitdrukking op de onderstaande foto:

Links bovenaan zien we een straatnaambordje. Daarop staat: zenqa al-hezjamin (straat van de kappers, maar dan het woord voor kapper in de omgangstaal). Maar dat bordje zit dus op de muur van een kapsalon, en op het raam ervan staat: Salon al Hilaqa, met het Klassiek Arabische woord voor kapper.
Een mooie gelegenheid voor mij om twee hobbies te combineren: taalkunde en fotografie.

Overigens heb ik niet veel gemerkt van een discussie op nationaal niveau over de taalsituatie na het verschijnen van het boek, maar dat kan alles te maken hebben met de roerige tijden die Marokko doormaakte in het afgelopen voorjaar. De Arabische lente liet ook hier van zich horen, de Marokkaanse koning kondigde een grondwetsherziening aan en er werd een referendum georganiseerd om die grondwetwijziging aan het volk voor te leggen.
In die omstandigheden hadden vele mensen wel iets anders aan hun hoofd.
Dat is jammer, want ik ben het met Fouad eens dat de taalsituatie in Marokko een debat verdient.

de grote moskee van Rome

2011-07-25T00:11:00.000+02:00

Aan de noordkant van Rome staat een grote moskee. Gebouwd van Saoedisch geld.
Voor bezichtiging is hij helaas alleen toegankelijk op woensdag en zaterdag. We konden alleen vanaf de buitenkant kijken want we waren er op maandag.
En ook in mijn beste Arabisch kreeg ik het niet voor elkaar dat de deur voor ons openging.

Rome, zomaar een paar plaatjes

2011-07-19T17:36:00.000+02:00

Klassieke mini-auto, de Fiat 500, ook wel de rugzak genoemgd, tussen twee eigentijdse autootjes.

De Fiat 500 onder de bussen. Volgens mij heb je hiervoor niet eens een busrijbewijs nodig ;-)

Meisje in de verkeerde stad ;-)

Fietsmanifestatie in Rabat

2011-07-11T23:44:00.000+02:00

Op 10 april was er een fietsmanifestatie in het centrum van Rabat. De Boulevard Mohammed V, de meest chique boulevard van de stad, was geheel afgezet voor een fietshappening.

Als je weet hoe het verkeer er normaal aan toe gaat in zo'n stad, kun je je voorstellen dat het een genot is om een deel van de stad autovrij te hebben op een mooie zondagochtend.
Ik had helaas mijn fiets niet meegenomen.
Ik fiets altijd in het kurkeikenbos net buiten Rabat. Ik ga nooit met de fiets de stad in.

Hier een paar foto's die een indruk geven van die zonnige zondagochtend in Rabat.

gezocht: hoofddoek met klep

2011-07-11T23:29:00.001+02:00

Je ziet vaak Marokkaanse vrouwen met een hoofddoek, en dan daarover nog een baseball cap, vanwege de klep. In de felle zon hebben de vrouwen ook nog behoefte aan een klep boven de ogen.

Dus, er is een markt voor een hoofddoek met klep.

In Rome op het St. Pietersplein zag ik de oplossing.
Nonnen, vermoedelijk uit Polen, met een hoofddeksel dat het ook in Marokko goed zou doen.

Will you take picture?

2011-07-06T23:41:00.001+02:00

Ik was afgelopen weekend in Florence en Rome. Bij al die monumenten is mij minstens tien keer gevraagd of ik een foto wilde maken van de eigenaar van een camera, zijn eventuele reisgenoot en het desbetreffende monument.

Voor mij is dat haast ondenkbaar. Ik hoef geen foto van mezelf voor het Colosseum, het Pantheon of wat dan ook. Ik wil een foto van het Colosseum ja, ik wil er zelfs een heleboel, maar met zo weinig mogelijk mensen erop. Dat is helaas niet altijd mogelijk in die drukte.

Hieronder een Japanner (denk ik), die mij niet nodig had. Hij had zijn camera met statief meegenomen teneinde zichzelf en zijn vriendin (verloofde, echtgenote, maitresse) op de foto te zetten.
En dat ging als volgt:

1. Zet de vriendin (vrouw, verloofde...) op de juiste plaats
2. Zet camera en statief klaar

3. zet de camera op de zelfontspanner
4. druk op de ontspanknop

5. en voeg je razendsnel bij je vriendin (maitresse....)
6. en zo heb je een mooie foto van het Colosseum

Maar vooral een mooie foto van jezelf.

Nog erger zijn die mensen die met een perspectivische vertekening willen doen alsof je het desbetreffende monument aanraakt, vasthoudt etc.
Zodat het lijkt dat je de toren van Pisa staat tegen te houden zodat hij niet valt.

Of toen ik bij de piramides was met mijn vriendin (nu mijn vrouw ;-) . Een Egyptische agent wilde haar camera vasthouden en een foto van haar maken met de piramide op de achtergrond. Maar dan moest ze wel in een heel raar standje gaan staan. Ineeens begreep ik wat hij wilde. Ze had dan een piramide als het ware aan haar hand hangen.

En in Venetië was een Japanse vader ook bezig zijn dochter zo te vereeuwigen dat ze de toren van de kerk op het San Marcoplein in haar armen hield (of zoiets). Wij stonden met vele mensen in een lange rij te wachten tot we die kerk binnen mochten, en hebben met zijn allen hard staan lachen om de capriolen van die Japanse familie.

Het zal u duidelijk zijn. Ik sta maar heel weinig op foto's van mijn uitstapjes.

Zie ik dat nou goed?

2011-06-29T19:13:00.000+02:00

Ik reed achter een busje en dacht: zie ik dat nou goed?

ja hoor, ik had het goed gezien, zo blijk bij het stoplicht in Oued Zem: een koe in een bestelbusje.

Het arme beest kwam er volgens mij niet geheel zonder kleerscheuren vanaf. Hij (zij?) lijkt gewond bij de oren.

Oom agent die even verderop stond te controleren zag hier overigens niets onrechtmatigs in want het busje mocht gewoon doorrijden.

7 juni 2011: vijf jaar NIMAR!

2011-06-06T19:16:00.000+02:00

Op 7 juni 2006 werd het NIMAR in Rabat geopend door toenmalig minister van Onderwijs Maria van der Hoeven. Sindsdien is er veel gebeurd. Minister van der Hoeven ging naar Economische Zaken en vervolgens naar een internationale functie. Het NIMAR groeide in vijf jaar tijd uit tot een volwassen instituut en is een begrip geworden.

Al vijf keer hebben studenten Arabisch een heel semester onderwijs op het NIMAR gevolgd. De eerste keer kwamen er drie studenten, de vijfde keer waren het er 26.

We hebben voor studenten sociale wetenschappen inmiddels twee keer een minor van een semester gegeven. Dit programma bieden we het komende najaar weer aan. De belangstelling voor dit programma is duidelijk groeiend. In juli 2011 geven we voor de vijfde keer de intensieve zomercursus Marokkaans Arabisch dialect.

Op het NIMAR ontvingen we talloze groepen Nederlandse studenten die op studiereis in Marokko waren en Rabat aandeden. Vele van die groepen hielpen we bij het samenstellen van een interessant en leerzaam programma voor hun studiereis.

Tientallen studenten vonden via het NIMAR een stageplek in Marokko. Soms op het NIMAR, vaak in Rabat, maar ook in andere delen van Marokko. De stageplekken zijn doorgaans bij NGO's, internationale organisaties en een enkele keer bij een bedrijf.

Wetenschappelijk onderzoekers op vele terreinen zijn door het NIMAR geholpen om hun onderzoek in Marokko uit te voeren. Of het nu gaat over erosie en irrigatie of over religieuze muziek, wij proberen met ons netwerk iedereen op gang te helpen. Een juridisch onderzoeker zei na een gesprek met twee NIMAR-medewerkers: zo, dat scheelt me toch al gauw twee maanden werk.

Het NIMAR heeft bijgedragen aan diverse publicaties binnen en buiten Marokko, en andere publicaties zijn nog in de maak. We hebben meerdere wetenschappelijke bijeenkomsten in Marokko (mede) georganiseerd, vaak over thema's die met migratie te maken hebben.

De mobiliteit vanuit Nederland naar Marokko heeft door deze initiatieven een flinke impuls gekregen. De mobiliteit vanuit Marokko naar Nederland blijft daarbij helaas wat achter. De aantallen Marokkaanse studenten en wetenschappers die naar Nederland reizen zijn nog altijd beperkt. Een verblijf in Nederland is relatief duur voor Marokkaanse studenten of onderzoekers. Andersom is het juist goedkoop voor Nederlandse onderzoekers of studenten die in Marokko willen verblijven.

Ook zijn de regels voor een visum voor Nederland streng. Maar als een student of onderzoeker met een serieus en concreet plan naar Nederland wil, vinden we bij de collega's van de visumafdeling van de ambassade een gewillig oor.

Het komt overigens wel degelijk voor dat er studenten naar Nederland gaan. Een studente van een ingenieursopleiding uit Rabat heeft net een stage van 3 maanden in Wageningen afgerond. Een groep studenten van een instituut waarmee het NIMAR regelmatig samenwerkt gaat voor een week naar Stenden in Leeuwarden.

In die vijf jaar NIMAR zijn er de nodige personele wisselingen geweest.
De eerste directeur van het NIMAR, Paolo De Mas, werd per januari 2009 opgevolgd door Jan Hoogland. De directeur werd toen onderwijsattaché op de Nederlandse ambassade, waardoor het NIMAR deel ging uitmaken van de ambassade.
Er zijn wat mutaties in het personeelsbestand geweest maar inmiddels is het NIMAR team bijna op volle sterkte. Er zijn 8 medewerkers en er loopt nog één sollicitatieprocedure.

Qua huisvesting is het NIMAR ook gegroeid. In eerste instantie hadden we binnen het NIMAR pand twee gastenkamers maar sinds 2009 zijn deze kamers als kantoorruimte in gebruik genomen en hebben we op een steenworp afstand van het NIMAR pand een appartement met vier slaapplekken ter beschikking. Studenten en onderzoekers kunnen hier verblijven, in beginsel voor maximaal één maand.

De overige faciliteiten die het NIMAR biedt zijn: bibliotheek, ICT faciliteiten en een zeer uitgebreid netwerk van contacten in heel Marokko. Deze faciliteiten staan ter beschikking van iedereen uit het Nederlandse hoger onderwijs of wetenschappelijk onderzoek.

Ter gelegenheid van het vijfjarig bestaan van het NIMAR organiseren we later dit jaar in Nederland een activiteit in samenwerking met het Marokko Instituut in Den Haag. En in Marokko organiseren we vanaf eind 2011 een road show langs Marokkaanse universiteiten met een programma van lezingen, presentaties en een Nederlandse film.

Wilt u op de hoogte blijven van deze activiteiten? Raadpleeg dan regelmatig de NIMAR website (www.ru.nl/nimar) of abonneer u op onze elektronische nieuwsbrief via de website.

Een half jaar na de opening van het NIMAR werd ons jongere zusje het NIHA in december 2006 in Ankara geopend. Ook zij vieren dit jaar dus hun eerste lustrum. Directeuren van beide instituten hebben regelmatig contact om informatie of ervaringen uit te wisselen, net zoals dat gebeurt met directeuren van andere Nederlandse instituten (Damascus, Cairo, Istanbul, Athene, Rome, Florence, St. Petersburg). Zo is afgelopen maanden een idee uit St. Petersburg overgenomen in Rabat: studenten Nederlands van de universiteiten in Casablanca en Rabat werkten samen met de studenten Arabisch van het NIMAR in een vertaalwerkgroep aan de vertaling (in en uit het Nederlands, uit en in het Arabisch) van liedjes, moppen, stripverhalen en andere luchtige onderwerpen. De studenten hebben hier met veel plezier en motivatie aan gewerkt. Ze vonden het leerzaam en hadden op deze manier nieuwe vrienden gemaakt.

Het zal u duidelijk zijn dat dit slechts een zeer korte terugblik is op vijf jaar activiteiten van het NIMAR. De genoemde activiteiten, diensten en faciliteiten staan uitgebreider op onze website vermeld, in sommige gevallen met een verslagje erbij van een deelnemer.

Het NIMAR is klaar voor de volgende termijn van vijf jaar. De financiering van het NIMAR door het ministerie van OCW is in principe structureel. We zien de toekomst voor het NIMAR met vertrouwen tegemoet.

Tot ziens op het NIMAR in Rabat!

Nieuwe benadering: foto's met commentaar

2011-04-25T00:58:00.000+02:00

Beste lezer, U heeft het lang zonder nieuwe berichten moeten doen. De vaste lezers wezen me er al op. Ik heb genoeg inspiratie, dat is het probleem niet. Maar de tijd, dat is het knelpunt.
Ik heb daarom besloten het maar eens op een andere manier te gaan doen. Ik fotografeer veel in Marokko. Ik probeer altijd een (kleine) camera bij me te hebben.
Ik ga het nu maar eens zo doen dat ik hier wat foto's plaats, met een kort commentaar erbij. Misschien dat het zo lukt wat regelmatiger een blogje te maken.

boodschappen uit Nederland

Ik ben met enige regelmaat in Nederland. Ik neem dan boodschappen mee die je in Marokko niet kunt krijgen. Cruesli, rookworst, Cup-a-soup, sandwichspread etc. Voor de tussendoortjes of de typisch Hollandse hap.

Historische dag, 20 februari

Op 20 februari 2011 startte in Marokko een campagne van demonstraties en manifestaties voor meer vrijheid, democratie, tegen corruptie en nepotisme etc.
Ik was erbij in Casablanca en later in Rabat. Waar het toe gaat leiden moet nog blijken.

Zomaar een verkeersdeelnemer

Wat de bestuurder van deze auto precies gaat doen is niet duidelijk, maar hij vervoert een interessante vracht. Je komt nog wel eens rare dingen tegen op de Marokkaanse wegen.

School voor Toerisme in Tanger

Ik bezocht met vertegenwoordigers van Nederlandse hotelscholen deze school voor Toerisme in Tanger. We werden als VIP's ontvangen en verwend.

Tafel vol cash

Ik had de instituutsauto verkocht. De koper kwam cash afrekenen. Hier heb ik het geld op mijn eettafel uitgelegd om het na te tellen.

Stoffig buitje regen

Soms zit er zoveel stof en woestijnzand in de lucht dat met een regenbui een ontzettende hoeveelheid zand naar beneden komt. Hier de sporen ervan op een auto. De regenbui stelde niets voor, het waren maar een paar druppels maar de auto's (en andere vlakke zaken zoals tuinmeubels) waren ontzettend smerig geworden.

Moskee als apenrots

2011-02-17T23:37:00.000+01:00

Het houten huisje op de foto is een moskee. Hij staat even buiten Azrou bij de Cedre Gouraud, een honderden jaren oude (dode) cederboom.
Het is de gebedsplaats van de mensen die bij die boom proberen wat te verkopen aan de toeristen.

De Berberapen scharrelen hier altijd rond. Hier zitten ze op het dak van de moskee.

(foto Josine de Haan)

Gat in de weg

2010-12-21T00:28:00.003+01:00

U vraagt zich misschien af of hier een struik midden in het asfalt groeit.
Nee, dat is het niet.
Hier zit een flink gat in het asfalt, als gevolg van flinke regenval.
Om dat gat te markeren wordt er dan een struik in gezet, zodat je er niet met je auto doorheen zult rijden.

Het heeft de laatste weken af en toe flink geregend en men is nog niet klaar met reparaties.

Dus, ziet u een struik uit het asfalt omhoog steken, wees dan op uw hoede.

Zo, dan is dat irritante computerverhaal van de voorpagina verdwenen.
Probleem is opgelost door de harde schijf opnieuw te formatteren. Helaas, een andere oplossing leek er niet te zijn.

PC-probleem: wel of geen virus?

2010-12-01T00:01:00.002+01:00

Ik word zo onderhand helemaal gestoord van dat virus. Tenminste, is het wel een virus?

Graag jullie tips:
Vorige week donderdag is mijn McAfee automatisch geupdate. Na het updaten moest ik opnieuw opstarten. Dat heb ik niet onmiddellijk gedaan omdat ik allerlei programma’s open had staan. Vanaf vrijdag is mijn PC gek gaan doen.
Dat gek doen is: niet meer reageren als ik meerdere programma’s open had. O.a. de Startknop om een programma te openen, en dan reageert hij niet meer. Het enige wat dan nog helpt is de computer geforceerd uitzetten.
Ik heb taakbeheer geopend en zag dat de activiteit van de processor tot bijna nul was gereduceerd.

Na van alles te hebben geprobeerd ging ik eens kijken of ik een virus had.
Ik heb Stinger van McAfee binnengehaald en die geeft aan dat ik dat fakealert!Antivirus Studio 2010 virus zou hebben.

Ik kan Stinger alleen in Safe Mode draaien. Tenminste, in Safe Mode blijft de computer normaal functioneren. Het lijkt dat hij dan niet wordt beinvloed.
Als ik Stinger in de gewone modus draai blijft hij op een gegeven moment hangen tijdens het scannen van een bestand, en gaat niet meer verder.
En dat geldt ook voor McAfee scanner en Avast virusscanner.

Maar Stinger constateert het virus, maar verwijdert het virus niet.
Het vreeemde is dat geen enkel ander programma het virus vindt.
Avast heb ik geprobeerd.
Ik heb Hitman Pro geprobeerd, en SpyHunter.
Geen enkel programma vindt het virus.

Handmatig verwijderen van het virus:
Op site vind ik aanwijzingen om het virus handmatig te verwijderen: ik moet o.a. regels uit het register verwijderen, maar als ik regedit ga draaien vind ik die regels helemaal niet in het register.
Is het virus er nou wel of niet?

Iets anders wat vreemd is:
In Safe Mode:
McAfee Realtime scannen is uitgeschakeld. Als ik het wil inschakelen gaat hij onmiddellijk weer uit, alsof iemand op de knop ' uitschakelen' klikt.
En iets soortgelijks met Avast: ik krijg de melding “uw systeem is onbeveiligd” maar als ik op “Herstel Nu” klik gebeurt er niets.

En dit alles gebeurt ook in de ‘gewone modus’.

Wat is er nu aan de hand?
Heb ik het virus wel? Alleen Stinger weet hem te vinden.
Maar mijn PC doet wel raar.

Er is natuurlijk een hele lijst van lopende processen en services in Taakbeheer. Maar daarvan kan ik allemaal niet beoordelen waarvoor die zijn.

Kortom, ik snap er zo onderhand helemaal niets meer van.

Ik hoor graag of je advies voor me hebt.
Overigens gaat werken in Safe Mode redelijk, incl. netwerk.

Alle tips zijn welkom: j.c.hoogland@gmail.com

Op de snelweg in Marokko (en Tunesië)

2010-10-24T13:07:00.004+02:00

Dit berichtje gaat weer eens over het verkeer in Marokko (en Tunesië).

Om precies te zijn gaat het over de linkerrichtingaanwijzer, die heeft hier een andere functie dan bij ons, althans als je op de snelweg aan het rijden bent.
Op de snelweg is de richtingaanwijzer niet om aan te geven dat je van rijbaan gaat wisselen. De linkerrichtingaanwijzer wordt op de snelweg geassocieerd met inhalen. Mijn chauffeur in Tunesië handelde dan als volgt: hij was al lang op de linker baan aan het rijden maar als hij een andere auto die rechts reed wilde passeren, dan deed hij even zijn linker richtingaanwijzer aan tot we die auto waren. Dan zette hij de linker richtingaanwijzer weer uit. Vaak ging hij na het inhalen naar de rechterbaan toe, maar zonder de rechterrichtingaanwijzer te gebruiken. Met andere woorden die linkerrichtingaanwijzer betekent dan: ik haal jou nu in.

En zo zijn er nog meer functies voor de linkerichtingaanwijzer:
1: tegen auto voor je: ga opzij, dat wil zeggen ga naar rechts, want ik wil inhalen.
2: tegen de auto achter je: ik blijf nog even op de linkerbaan jij kunt mij nog niet inhalen.
3: ik ga naar links om in te halen. Wij zouden dat de normale functie van de linkerrichtingaanwijzer noemen.
4: van een vrachtwagen: je kunt nu niet inhalen (tegenliggers, of op de snelweg: de weg is hier te smal, bijv. wegens werkzaamheden)
5: ik ben vergeten mij linkerrichtingaanwijzer uit te zetten (dat komt in de beste families voor ook bij ons, en ook wel eens bij mijzelf).

Drijvende markt in Banjarmassin (Kalimantan)

2010-10-24T12:49:00.003+02:00

Enkele weken geleden, net na terugkomst uit Indonesië had ik nog wat foto's beloofd.

Ik zal hier nog wat foto's toevoegen van de drijvende markt (floating market) van Banjarmassin op Kalimantan (v/h Borneo). We waren in Banjarmassin omdat het de geboorteplaats is van mijn (inmiddels overleden) schoonvader. Mijn vrouw wilde heel graag een keer die plek bezocht hebben.

's Ochtends net na zonsopgang komen tientallen vrouwen in kano's bij elkaar om onderling goederen te verhandelen. Vervolgens gaan deze vrouwen als een soort drijvende winkeltjes langs de huizen die deels in de rivier en deels langs de rivier staan. Ze gaan daar de goederen (vooral levensmiddelen) verkopen aan de bewoners.

Deze markt wordt elke ochtend gehouden. Je ziet de vrouwen, en maar een heel enkele man, aankomen met hun ranke kano's en met elkaar gaan handelen. Ondertussen wordt er ook een beetje gepraat maar dat lijkt bijzaak. De handel komt op de eerste plaats. En als de dames een voldoende breed assortiment hebben zie je hen wegvaren richting hun 'wijk'.

Wij hadden een motorboot gehuurd om van ons hotel naar de plaats van de markt te gaan, en we dreven met onze boot tussen de handelende dames in hun kano's. Het was een uitgelezen mogelijkheid om foto's te maken. De dames lieten ons onze gang gaan, we waren ook niet de enige toeristen. Veel toeristen zie je overigens niet op Kalimantan. Voor veel mensen waren wij juist een bezienswaardigheid en regelmatig wilde men met ons op de foto. Want ook daar heeft iedereen een mobieltje met camera.

Wie meer foto's van Indonesië wil bekijken kan mijn webalbum Indonesië bekijken door op de link te klikken

Dit kleine meisje was al heel vroeg 's ochtends met haar moeder in de kano gestapt.

Moskee op Kalimantan (v/h Borneo)

2010-10-03T13:18:00.002+02:00

Moskee 'Al Karama' in Martapura.

groothoek lens (Canon 10-22 mm) met poloarisatie filter, en een mooie lucht erboven: altijd succes.

De bouwstijl van moskeeën in Indonesië is zeer verschillend van de Marokkaanse bouwstijl. De Indonesische stijl sluit aan bij de rest van Azië. Die van Marokko (hoe kan het anders) bij die van Noord-Afrika.

Autorijden in Indonesië

2010-09-27T00:31:00.000+02:00

Ik was voor mijn vakantie in Indonesië, het grootste moslimland ter wereld. Via deze blog wil ik iets kwijt over mijn ervaringen in het Indonesische verkeer. Niet omdat u als (vaste?) bezoeker van mijn Marokkoblog daarin geïnteresseerd bent, maar omdat googelende potentiële bezoekers van Indonesië er iets aan zouden kunnen hebben.
Want zelf een auto rijden op Java is iets waar je even goed over na moet denken.

Autorijden in Indonesië
Aangezien ik in Marokko woon ben ik wel wat gewend qua verkeer. In Indonesië wilden we een stuk door Java rijden met een eigen gehuurde auto.
Dat bleek om meerdere redenen niet eenvoudig.
Ten eerste was het op het vliegveld van Jogyakarta niet eens mogelijk een auto zonder chauffeur te huren. Dat kon alleen in de stad.
Ten tweede is het verkeer op Java nogal chaotisch (en links rijdend). Het zijn vooral de vele miljoenen brommers die het verkeer zo onoverzichtelijk maken. Je wordt tegelijkertijd links en rechts ingehaald door brommertjes met soms wel zes(!) personen op één brommer.
En ten derde is de bewegwijzering ook niet ideaal. Dat kan overigens altijd nog slechter. Ook op Bali hebben we 2 dagen een auto gehuurd en op Bali staan de richtingaanwijzingsborden per definitie achter een boom of struik.
Maar met een kaart, een navigator die kan kaartlezen (zeer belangrijk) en een avontuurlijke instelling kom je er altijd.
Maar ook veel Indonesiërs verbaasden zich erover als ik zelf achter het stuur vandaan kroop. We kregen dan vragen als: no driver? No guide? Where is your driver?

Maar als u mij vraagt: raad je het aan om zelf te rijden op Java, dan antwoord ik: als je alleen het geregelde overgeorganiseerde Europese verkeer gewend bent is het een zware opgave.
Heb je ook nog eens geen ervaring met links rijden (en schakelen!), begin er dan niet aan. En vermoedelijk is het huren van een auto inclusief chauffeur niet eens heel veel duurder. Alleen ben je natuurlijk ook verantwoordelijk voor het onderdak en onderhoud van een chauffeur als je meerdere dagen op reis bent.
Wij wilden vooral onafhankelijk en samen zijn en kozen er daarom voor zelf te rijden.
Onze auto (een Toyota Avanza) kostte ons zo'n 32 euro per dag met onbeperkt kilometrage. Op Bali betaalden we 31 euro voor een vergelijkbare auto.

En of u zelf stuurt of een chauffeur meeneemt, reken erop dat je niet echt snelheid kunt maken op de Indonesische wegen. Het snelwegennet is beperkt. Doorgaande wegen zijn betrekkelijk smal en bijna volledig begrensd door huizen, winkeltjes en werkplaatsen in lintbebouwing. Combineer dat met de vele brommers en lichte motorfietsen en het resulteert in een situatie waarin je met moeite een gemiddelde van 40 kilometer per uur kunt halen. Houd daar dus rekening mee bij het plannen van uw reis.

De auto's in Indonesië zijn een verhaal apart. Heel veel speciale modellen die lokaal worden geproduceerd en die we in Europa niet eens kennen. Die Toyota Avanza is een ruime auto, een soort MPV met 6‑7 zitplaatsen. Maar met een heel lichte motor. Bij pakweg 65 km. schakelde ik al naar de vijfde versnelling, en zodra de weg flink begon te stijgen, hetgeen zeer vaak voorkwam, zat ik zo weer in de tweede versnelling, anders trok hij het niet. En dan zaten wij nog maar met zijn tweeën in die auto.

Binnenkort een paar foto's van Indonesië. Ik hoor namelijk regelmatig dat de bezoekers van mijn blog ook mijn foto's graag bekijken.

Voor de googelaars onder u plaats ik hier nog een paar steekwoorden voor de zoekmachine:
auto huren huur verhuur autohuur autoverhuur Java Indonesië

Woordenboeken Arabisch

2010-08-11T14:44:00.010+02:00

Ik waarschuw u, deze blog gaat niet over Marokko. Hij gaat over een nieuw woordenboek Arabisch-Nederlands dat recentelijk in Nederland is verschenen.
Iemand wees me op de onderstaande tekst:

16 feb 2010
VVD wethouder Frans Cremer heeft uit handen van Ibrahim Hasan het eerste moderne woordenboek Arabisch-Nederlands in ontvangst genomen. Het woordenboek is een stimulans voor Arabisch sprekende nieuwkomers om de Nederlandse taal te leren.
IJsselsteiner Ibrahim Hasan heeft 16 jaar aan het omvangrijke boekwerk gewerkt. In de jaren negentig kam de uit Jordanië afkomstige Hasan naar Nederland. Het onbrak hem aan een woordenboek om zich de Nederlandse taal eigen te maken. Alleen via een Engels woordenboek kon Hasan Arabische woorden in het Nederlands vertalen. Rechtstreekse vertaling van het Arabisch in het Nederlands was nog niet mogelijk. Ibrahim Hasan zag het als zijn verantwoordelijkheid naar de maatschappij toe om hierin verandering te bergen. 'Taal is de belangrijkste methode om met elkaar te communiceren, aldus Hasan.
Wethouder Cremer, portefeuillehouder Minderheden, prijst Ibrahim Hasan. 'Om zo'n prestatie te leveren, daarvoor heb je een grot doorzettingsvermogen nodig', aldus de wethouder. 'En als dat ook nog eens een zo betrokken inwoner van IJsselstein betreft, dan ben je daar als gemeentebestuur natuurlijk extra trots op. Het is indrukwekkend wat Ibrahim Hasan heeft gedaan.'
Het Arabisch-Nederlands woordenboek is binnenkort verkrijgbaar in de boekhandel. Ook krijgen universiteiten, hogescholen en instellingen die nieuwkomers onderwijzen een exemplaar aangeboden.

U weet het of u weet het niet, maar ik ben ook al vele jaren bezig met het maken van woordenboeken Arabisch. Zie voor alle informatie www.let.ru.nl/wba. Daar kunt u overigens ook zien dat ik dat niet alleen deed.
Dus dat bericht was wel even aanleiding om de site van de maker eens te gaan bekijken (www.alnobany.com).
Nou dat was schrikken.

De samensteller schrikt er namelijk niet voor terug zijn concurrenten even een flinke veeg uit de pan te geven. En dus ook mijn werk. Het zou veel te veel onduidelijke informatie en afkortingen bevatten.
Ik zal deze blog niet te specialistisch maken, maar (uiteraard) vond ik de kritiek niet terecht. In mijn ogen demonstreerde de heer Hassan met die kritiek dat hij absoluut geen verstand heeft van het maken van woordenboeken.

En toen ik ging kijken naar de voorbeeldpagina's in pdf die op zijn site staan werd dat bevestigd.
Ik maak het wederom niet te technisch en zal dus volstaan met wat citaten uit het Nederlands dat in dit woordenboek voorkomt. Voor de duidelijkheid: ik heb het met typefouten en al overgetypt.
multicultureel (het aanwezig zijn van vele culturen in een plaats (b.v. in een land of een gemeenschap, enz.) social en onderwijs idée dat de nteresse in een studie van vele culturele tradities en achtergronden bevoredert.
wijziigen, vrbeterd, brengend in orde, zettend recht, kabinetsverwisseling, kwelen, nuditeit, versnelend, multipolaritie, makend aansprakelijk, makend ontvankelijk, vindt zich op tegen te ontmoeten, het blootstelling, zijnd of wordend onderwerp, verhinering, herkenen, kenvermogen, vermoeit, oefenvroomheid, overcasting, doe door bochten
En beste lezer, deze lange opsomming van fouten staat op slechts 3 pagina's 301-303 van het boek.

In het genoemde citaat staat dat het woordenboek bedoeld is voor Arabieren die Nederlands willen leren.
U kent allemaal toch minstens één buitenlander die het Nederlands heeft geleerd of aan het leren is. En u weet allemaal dat het voor buitenlanders een nachtmerrie is om te weten of een woord in het Nederlands een de-woord of een het-woord is (de man, het huis). Dan mag je toch veronderstellen dat het woordenboek van mijnheer Hassan de gebruiker van zijn woordenboek die informatie geeft? Niks hoor, zelfs informatie over het lidwoord is door de heer Hassan als onnodige rimram overboord gezet.

Stel u voor dat u een woordenboek Nederlands-Duits gebruikt waarin niet staat of een woord mannelijk, vrouwelijk of onzijdig is. Of een Nederlands-Frans woordenboek waarin niet staat of het le pain of la pain is.
Een minimum aan grammaticale informatie moet aanwezig zijn in een woordenboek. Als je zelfs die minimale informatie weglaat heb je echt niet begrepen wat een woordenboek is, en waar mensen het voor gebruiken.

Arme VVD-wethouder Cremer die zich heeft geleend voor het in ontvangst nemen van dit broddelwerk.
Het spijt me maar ik kan me hier niet diplomatieker over uitlaten.

En u lezer bent gewaarschuwd dat ik niet geheel onpartijdig ben. Maar ik ben wel een vakman al zeg ik het zelf. En elk goed woordenboek kan op mijn waardering rekenen. Want als iemand kan weten wat het is om een woordenboek te maken, dan ben ik het.
Maar iemand die begint mijn werk af te kraken om met hetzelfde argument vervolgens zijn eigen broddelwerk aan te prijzen kan niet op mijn waardering of mijn diplomatie rekenen.

En mocht u van plan zijn een woordenboek Arabisch-Nederlands aan te schaffen, geeft u dan een paar euro meer uit voor een woordenboek dat internationaal erkenning heeft gekregen (waarover binnenkort meer).

Waar ik me vooral over verbaas is dat iemand kennelijk zo weinig zelfkritiek heeft dat hij de tekortkomingen in zijn eigen werk (geen grammaticale informatie) gebruikt om het werk van anderen af te kraken.
En het verbaast me ook zeer dat hij zo vol vertrouwen is in zijn eigen gebrekkige kennis van het Nederlands, dat hij het kennelijk niet heeft laten controleren door iemand die wel Nederlands beheerst. Want al die schrijffouten, en die niet bestaande woorden (oefenvroomheid, multipolaritie), dat had er door iemand met kennis van zaken uit gehaald kunnen worden.

En daar ben ik precies bij een conclusie die ik al schreef ergens in de jaren 80 van de vorige eeuw toen er ook een woordenboek was gemaakt door een eenling, met vergelijkbare tekortkomingen. Het ging toen om het woordenboek Nederlands-Arabisch van Sjarief Amien.
En daar zit ook gelijk het belangrijkste verschil met 'mijn' werk. Want 'mijn' werk is niet alleen van mij maar van een heel team. Als u kijkt op de pagina met medewerkers op de site van het project ziet u daar een team van ruim 20 personen staan: Nederlanders en Arabieren uit verschillende delen van de Arabische wereld. Zo maak je een woordenboek, met een team van specialisten en niet met slechts één persoon die overduidelijk één van de talen nog aan het leren is.

Zo, dat wilde ik toch even kwijt.
Dank als u dit tot het einde hebt gelezen.

En kijk vooral ook even naar de reacties van collega's en woordenboekgebruikers die hieronder staan. Daaruit blijkt dat ik niet alleen sta met mijn kritiek.
Klik op 'reacties' in de regel hieronder.

Bit el Ma

2010-07-31T11:39:00.006+02:00

Bit el Ma betekent WC, maar letterlijk betekent het: waterkamer.

Er is in Marokko een site gestart waarop toiletbezoekers foto's kunnen uploaden van toiletten in openbare ruimtes die er niet zo netjes uitzien.
Ik zal de lezers hier niet shockeren met onsmakelijke foto's, wie het wil zien kan de site zelf bezoeken:
http://bitelma.co.cc/site/

Hier een onschuldige foto uit een hotel in Fes waar ik zelf ook wel eens kom. De foto komt van de genoemde site. Ik neem zelf nooit een camera mee naar het toilet ;-) Ik vermoed dat de meeste foto's gemaakt zijn met mobiele telefoons met camera.

Mysterieuze maar heldhaftige mannen op het NIMAR

2010-07-31T11:34:00.003+02:00

Op dinsdag 28 juli werden de cursisten van de zomercurus tijdens de pauze op het terras overvallen door een zwerm wespen. Drie cursisten werden gestoken, waarvan één zelfs drie keer.
Er bleek een wespennest te zitten in de bananenboom op onze binnenplaats. Het nest hing ongeveer op de hoogte van het terras op de eerste verdieping waar de cursisten even wilden pauzeren.
Nadat men van de eerste schrik was bekomen besloot Farid onze beheerder dat er actie moest worden ondernomen. Samen met onze bewaker Abdallah heeft hij zich zo goed en zo kwaad als het kon met beschermende middelen uitgedost om het nest te verwijderen. Door de tak naar zich toe te trekken konden ze het nest dichterbij halen en er een vuilniszak omheen doen en dichtknopen. Een helfhaftige actie waarvoor hulde! Dank Farid en Abdallah!
De foto hieronder toont het helfhaftige stel in volle actie.

Cisternes (wateropslagkelders) in El Jadida

2010-06-04T10:08:00.006+02:00

Een aantal steden op de Marokkaanse Atlantische kust zijn jarenlang door de Portugezen gebruikt als forten ter bescherming van hun scheepvaart.
Zo ook de stad El Jadida, die onder de Portugezen Mazagan heette.
El Jadida ligt zo'n 80 km. ten Zuiden van Casablanca aan de kust.
In het oude gedeelte van El Jadia is een complex van cisternes aanwezig. Hier werd regenwater opgevangen en als drinkwater opgeslagen.

Het is een fotogeniek complex zoals blijkt uit onderstaande plaatjes.

Meeuwen in Essouira

2010-06-04T10:02:00.008+02:00

Bij de pier van Essouira stond, zoals altijd, een windje van zee. Als die wind tegen de pier komt gaat hij stijgen en van die stijgwind maakten de meeuwen gebruik om te zweven. Ik herkende dit op grond van mijn jarenlange ervaring met zweefvliegen. De meeuwen zweven langs de pier zoals zweefvliegtuigen langs een berghelling zweven.
Als je op de muur van de Scala (het fort bij de haven) stond, kwamen die meeuwen op een paar meter van me langsscheren.
Dat leverde een paar leuke foto's op.
Mijn partner vroeg zich af wat ik toch aan het doen was met die meeuwen, maar toen ze de foto's zag, gaf ze me gelijk. Altijd fijn voor je ego ;-)

Essouira

2010-06-04T09:51:00.005+02:00

Na al die jaren Marokko was ik eindelijk eens wat langer dan een uurtje in Essouira. Het is een leuk plaatsje dat door sommigen het St. Tropez van Marokko wordt genoemd.

Het is inderdaad nogal toeristisch, maar het is absoluut een aanrader. Verse vis bij de vleet.

een wat obligate foto, er stond zelfs een trapje bij om de fotograaf in staat te stellen op de juiste hoogte te gaan staan.

Een boulevard met (terechte) pretenties.

Een Nederlandse inwoner van Essouira heeft een leuke website over Essouira geopend: http://www.1001daginmarokko.com/

Theepotten in Café/Restaurant La Sqalla, Casablanca

2010-04-18T19:35:00.000+02:00

modderrivier in Tunesië

2010-04-12T01:04:00.004+02:00

In Tunesië bij het plaatsje Metlaoui stond een Gorge (kloof) op de kaart aangegeven. We gingen er eens kijken en kwamen bij een grijze modderrivier terecht.
In de omliggende bergen wordt fosfaat gewonnen en deze rivier bleek ook fosfaat uit de bergen mee te voeren. De rivierloop was bedekt met een grijze laag meegevoerd fosfaat.
Dat fosfaat gaat blijkbaar krimpen als het droogt en dat gaf heel vreemde effecten: grijze puzzelstukken die in elkaar gepast zijn maar wat tussenruimte hebben vrijgehouden.

Voorjaar in Marokko: één bloemenzee!

2010-04-10T20:00:00.000+02:00

Oriëntatiebezoek aan Tunesië

2010-04-07T00:47:00.000+02:00

Ik was een week in Tunesië om een netwerk van contacten in dat land te gaan opbouwen. Het NIMAR is tot nu toe alleen in Marokko actief geweest maar het leek mij nuttig in Tunesië ook een netwerk van universitaire contacten te gaan opbouwen. Dus ik had contact opgenomen met de Nederlandse ambassade in Tunis en daar werd mijn plan met enthousiasme begroet. Op de ambassade vindt men het ook prettig als er wat meer contacten komen op wetenschappelijk niveau tussen beide landen. De ambassade nam contact op met het Tunesische ministerie van hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en berichtte hen dat ik als directeur van het Nederlands instituut in Marokko van plan was mijn vleugels uit te slaan naar Tunesië, en dat ik op bezoek zou komen voor een kennismakingsbezoek.
Ik had zelf aangegeven welke universiteiten ik wilde bezoeken op grond van informatie die ik al had gekregen, en het ministerie stelde een programma voor mij op om al die universiteiten te bezoeken. Het was dus eigenlijk zo dat de universiteiten opdracht kregen van het ministerie om mij te ontvangen en te woord te staan. Ik heb zo vijf universiteiten in Tunesië bezocht (Tunis, Tunis El Manar, Sousse, Monastir, Sfax).
Op alle universiteiten sprak ik met de president. Bij ons zou dat de voorzitter van het college van bestuur zijn. Dus ik werd netjes ontvangen maar op de ene universiteit had men het duidelijk serieuzer genomen dan op de andere. Sommigen hadden al eens gekeken naar de website van het NIMAR bijvoorbeeld en wisten dus al een beetje wat het NIMAR in Marokko doet, zoals ik ook de website van die universiteiten al eens had bekeken om alvast een indruk te krijgen.
Op één universiteit was er duidelijk veel meer werk van gemaakt want daar sprak ik niet alleen met de president maar met een stuk of 10 mensen van de universiteit. Daar waren decanen bij van verschillende faculteiten en directeuren van instituten. Men was niet alleen geïnteresseerd in de activiteiten van het NIMAR, maar ze hebben mij ook werkelijk het hemd van het lijf gevraagd over de manier waarop het hoger onderwijs in Nederland is georganiseerd en wat de voorwaarden zijn voor studenten om zich in te schrijven voor een bepaalde studie et cetera. Het was werkelijk hartverwarmend hoe men daar op die universiteit belangstelling had voor Nederland.
Op alle universiteiten was het wel zo dat men aangaf geïnteresseerd te zijn in een samenwerking met Nederland. Maar ik heb dan altijd gezegd dat het niet mijn taak is projecten van samenwerking en uitwisseling te initiëren. Wij brengen partijen bij elkaar maar nemen niet het initiatief. En ik heb er ook altijd bij gezegd dat wij er niet zijn om zulke projecten te financieren, daarvoor moet men andere bronnen zoeken.
In elk geval was het een nuttig bezoek al blijven sommige van die besprekingen dus wat erg algemeen en vaag. Maar je kunt er niet omheen om eerst met iemand op het hoogste niveau te praten over de mogelijkheden van samenwerking voordat je er meer concreet over gaat praten met mensen die dichter bij het feitelijke werkveld staan. Zij zullen altijd eerst vragen naar de goedkeuring van het hoogste niveau van hun universiteit, zo werkt het hier nou eenmaal. Dat geldt voor Tunesië en dat geldt voor Marokko ook.

Nog eentje dan

2010-03-25T23:31:00.000+01:00

Groeten uit Tunesië, binnenkort meer

2010-03-25T23:13:00.000+01:00

Nieuwe Roman die speelt in Marokko: Sirocco van Kees Beekmans.

2010-03-10T22:14:00.001+01:00

Ik heb op deze blog al eens eerder melding gemaakt van de publicaties van Kees Beekmans. Kees is columnist van de Groene Amsterdammer, en tegenwoordig ook correspondent van Trouw in Marokko.
En ik beschouw Kees ook als een goede vriend.

De laatste jaren was Kees bezig een roman over Marokko te schrijven. Ik was zeer benieuwd wat het resultaat zou zijn. Het is zijn eerste roman. Dat Kees over een vlotte pen beschikt was al duidelijk. Met zijn gebundelde columns 'Eén hand kan niet klapt´ en ´De jeugd van tegenwoordig´ was hij al in de prijzen gevallen.

Met veel plezier heb ik het boek gelezen. Het is een handzaam boek van zo´n 140 pagina´s dus je leest het in een paar uurtjes uit.
Vanaf het begin was het een lange reeks herkenningen. Hoewel, het begin van het boek beschrijft een scene met hoeren in hippe tenten in Marrakech en daar heb ik zelf weinig ervaring mee :‑)
Maar al lezend herkende ik allerlei zaken die Kees me wel eens had verteld, of die betrekking hadden op gezamenlijke kennissen.
Kees heeft als een constructeur een verhaal gecreëerd uit een aantal elementen.
De setting van het boek is gebaseerd op voor een belangrijk deel waargebeurde nieuwsfeiten.
De zelfmoordaanslagen in Casablanca die hij noemt hebben echt plaatsgevonden.
De beschrijving van de locaties verraden een goede bekendheid met het terrein.
Maar er staan ook autobiografische elementen in het verhaal zoals het conflict met de 'gardien' die in zijn straat op geparkeerde auto's past. Ik weet het want Kees heeft me erover verteld toen het speelde.
En ook Kees zijn frustraties komen aan bod. Eerder schreef hij in één van zijn columns al eens genadeloos over diplomaten en hun vermeende luxe leventje. In dit verhaal komt ook zoiets aan de oppervlakte: diplomaten en directeuren van culturele instituten (die kan ik persoonlijk in mijn zak steken) zouden allemaal in grote villa's wonen met huispersoneel en bewakingspersoneel.

Kees construeerde zo een knap verhaal dat ik zeer geboeid heb gelezen.
Maar wie is zijn vriend en kompaan Alain in het verhaal? Ik geloof niet dat hij mij verteld heeft over een personage dat aan dat signalement voldoet. Is het Kees zijn alter ego? Had hij de ruwe bolster willen zijn zoals hij Alain (Atilla) beschrijft? Of voert hij deze koele berekenende krachtpatser ten tonele om er uiteindelijk weer mee af te rekenen? Of om te laten zien dat de Marokkaanse samenleving gecompliceerder is dan hij lijkt, en dat je je daar beter maar niet te diep in kunt mengen.
Stof tot nadenken, of een praatje met de schrijver.

Kees zelf vertelde me, nog voor ik het boek uit had, dat voor hem de rode draad vooral is: omgaan met armoede. De armoede die overal in Marokko waarneembaar is en die Kees als schrijnend ervaart.
Hoertjes worden tot dat beroep gedreven uit armoede, de gardien in de straat woont in een sloppenwijk, de terroristen worden tot wanhoop gedreven door armoede.
Miljoenen mensen in Marokko leven in die armoede, aldus Kees.

Export manager op klompen

2010-03-08T22:41:00.003+01:00

Afgelopen zondag vloog ik terug naar Casablanca en naast mij zat de drager van onderstaand schoeisel.

Het bleek de export manager van Frico kaas te zijn, die mij vertelde dat hij altijd zo op reis gaat naar de landen van zijn regio (o.a. Noord-Afrika).

En hij boekt daar succes mee want als ik boodschappen ga doen in een supermarkt in Rabat dan zie ik daar altijd de Frico kaas vrij prominent in de schappen liggen.

Overigens had deze zakenman wel ruimte voor een stagiair die in Marokko wat zaken voor hem zou kunnen uitzoeken. Ik heb hem verteld dat het NIMAR zo'n stagiair kan opvangen en ondersteunen. Kortom, HEAO-studenten marketing of zoiets (met goede kennis van het Frans!), hier liggen mogelijkheden. Neem contact op met het NIMAR als je belangstelling hebt (info @ nimar.ru.nl).

Hotel Continental in Tanger

2009-12-10T23:54:00.003+01:00

Ik was vorige week weer eens in het Noorden van Marokko. En dan hoort een bezoek aan Tanger er ook bij. Tanger is de stad van Mohamed Choukri en Paul Bowles met zijn internationale koloniale uitstraling.
Mijn favoriete hotel daar is Hotel Continental, gelegen op de rand van de medina met een prachtig uitzicht op de altijd bedrijvige haven van Tanger.
Het hotel is een mix van koloniale stijl en traditionele Marokkaanse stijl.
De onderstaande foto's spreken verder voor zich.

En nog zo'n opvallend gebouw

2009-11-18T00:04:00.001+01:00

vervoer in Riyad

2009-11-18T00:00:00.000+01:00

Een benzineslurper van het type dat wij niet eens kennen: Toyota Fortuner

benzineslurpende Amerikaan. Maar benzine kost daar toch bijna niets.

En heel veel 4x4's op de weg.

Foto's uit Riyad 3

2009-11-17T23:54:00.001+01:00

King ... Road, 12 rijstroken of meer, en maar racen.

brede racebanen dwars door het centrum van de stad, nou ja centrum....

laagstaande zon tegen de zijkant van Kingdom tower

Foto's uit Riyad 2

2009-11-17T23:53:00.001+01:00

Kingdom tower

een van de vele shopping malls

Kingdom tower by night

idem, met telelens

Een paar foto's uit Saudi Arabië

2009-11-14T10:40:00.004+01:00

Ik was in Saudi Arabië op een congres aan de King Saud University in Riyadh.
Hier een paar foto's om een indruk te geven van een Saudische universiteit.

De openingsceremonie met bobo's.

Een student die mooi (en hard!) kon spreken. Hij begon (uiteraard in Saudi Arabië) met een Koranrecitatie.

De hal van de universiteit

Een passage. Alles is overdekt tegen de brandende zon.

Binnenkort nog wat observaties uit het land van de onbegrensde oliestromen (en dus ook dollarstromen).

indrukken uit Saudi-Arabië

2009-11-09T23:32:00.000+01:00

Ik was vorige week een kleine week in Saudi‑Arabië. Hier een paar algemene indrukken uit dat land.
Ik was er voor het eerst weer na 33 jaar. Ooit, in 1976 was een reis per vrachtwagen naar Saudi voor mij de aanleiding om Arabisch te gaan studeren.

Ik had na vier dagen één fiets gezien. Het was wel een fiets waar een gastarbeider zich op voortbewoog. Er zijn hier namelijk heel veel gastarbeiders. Het zijn vooral Pakistanen, mensen uit Bangladesh of uit India. Over het algemeen zijn ze ook moslim geloof ik, dat maakt het wat gemakkelijker om Saudi‑Arabië binnen te komen.
Ik heb ook geen kamelen gezien behalve een paar die waren vastgebonden op een pick up. Dat is ook niet zo gek want ik was in Riyad, de hoofdstad en niet op het platteland.

Terwijl ik dit schrijf zit ik in het park bij het Nationaal museum te wachten tot het museum weer opengaat om 4:30 en dan moet ik hopen dat ik naar binnen mag want dat is eigenlijk het tijdstip voor bezoek door families. Dat wil zeggen gezelschappen waar minstens één vrouw bij is. Ik liep net ook al nietsvermoedend een deel van het park binnen dat kennelijk alleen voor families bedoeld was want de beveiligingsman stuurde mij onmiddellijk terug. Er kwam zojuist ook een hele groep dames in lange zwarte gewaden langslopen. Het is duidelijk tijd voor families. Een van de dames die zojuist voorbijkwam had op de rug van haar zwarte jurk een hartje staan, in zilver geborduurd met de tekst "love" daarin. En ik zag ook duidelijk dat ze onder de zwarte jurk een spijkerbroek droeg. Maar daarover dus een lange zwarte jurk en een hoofddoek en een gezichtsluier (niqab) die alleen een smal spleetje bij de ogen onbedekt laat.

Verder heb ik geconstateerd dat de Saudis's heel veel klakkeloos hebben overgenomen van Amerika. Je ziet hier Amerikaanse politieauto's, Amerikaanse schoolbussen en heel veel Amerikaanse auto's, van die hele grote.
En ook de manier van de stedelijke inrichting is heel erg Amerikaans: allemaal lange rechte straten en langs de straten zijn allemaal winkels die uit één rij panden bestaan. Erachter beginnen gelijk de woonwijken. Voor elke winkel is een parkeerstrook zodat je met de auto voor de deur van de winkel kunt stoppen en naar binnen kunt lopen om je boodschappen te doen, en dan weer in de auto te stappen.
Ik kan me voorstellen dat in de zomer als het 50° is, dat je dan inderdaad zo van de auto met airco in de winkel met airco wilt stappen en niet eerst nog een stuk moeten lopen.
Wat de Saudi's ook van Amerikanen hebben afgekeken is teveel eten en dus te dik worden.

Aanrader: een geweldig boek om te lezen

2009-11-07T12:24:00.002+01:00

Nu eens geen bericht uit of over Marokko. Ik wil u allen een boek over Egypte aanraden.
Een paar weken geleden kwam ik op Schiphol toevallig de Nederlandse vertaling tegen van het boek: Het Yacoubian, geschreven door Alaa Al Aswani.
Het boek bleek in het Nederlands te zijn vertaald door mijn collega en vriend Jan Jaap de Ruiter.

Ik had al eerder over het boek gehoord.
Het Yacoubian is een gebouw in Cairo en de roman beschrijft in een aantal door elkaar lopende verhaallijnen de belevenissen van de bewoners van het gebouw: een oude rokkenjager, een corrupte zakenman, een homoseksuele hoofdredacteur van een krant, een jongeman die zich uit frustratie aansluit bij een jihad-groep en een jongedame die eerst de vriendin van die jongeman was, maar die uiteindelijk trouwt met de oude rokkenjager.

Ik kan het boek van harte bij iedereen aanraden want het leest als een trein. Het geeft een
inkijkje in de hedendaagse Egyptische samenleving, al is het natuurlijk zo dat hier een aantal 'a-typische' bewoners bij elkaar zijn gebracht. Het leven van de meeste Egyptenaren is minder bewogen; voor hen is het leven een dagelijkse 'struggle for life' om voldoende geld te verdienen om brood op de plank te krijgen voor hun gezin. Daarin verschillen deze Egyptenaren nauwelijks van gewone Marokkanen trouwens. Voor veel inwoners van Marokko geldt dit namelijk ook.

Ik weet dat het boek ook is verfilmd, en ik ga de film zeker opsporen en bekijken.

De vertaling is uitgegeven bij Mouria (www.mouria.nl). ISBN: 978 90 458 0104 9
En voor het geld hoeft u het al helemaal niet te laten. Ik kreeg dit heerlijke boek voor slechts € 7,50 in mijn bezit.

Een paar foto's uit Marokko

2009-09-20T12:47:00.004+02:00

Deze foto's kwam ik tegen op de website van Al Massae, de grootste Arabischtalige krant van Marokko.

Ik heb een jaar of 2 geleden wel eens geschreven over jongelui die in Tanger proberen als verstekeling op Europese vrachtwagens te klimmen. Zie hier hoe meerdere (vrij jonge) jongens proberen zich aan de trailer vast te klampen. Foto van de website van Al Massae, fotograaf: Karim Salmaoui.

Bij ons zou de complete snelweg worden afgesloten. In Marokko niet….
En zo te zien wordt er direct over roest heen geschilderd.

Foto van de website van Al Massae, fotograaf: Karim Salmaoui.

Iedereen kan een Mercedes bezitten ;-)
Foto van de website van Al Massae, fotograaf: Karim Salmaoui.

Water, irrigatie en erosie

2009-07-18T22:13:00.001+02:00

Ik heb zojuist een leerzaam weekje gehad. Ik was met drie wetenschappers van de universiteit van Wageningen op stap in Marokko. Doel van hun bezoek was het voorbereiden van een studiereis met hun studenten in oktober van dit jaar.
Een paar jaar geleden was ik op een congres over water in Marokko een docent van Wageningen tegengekomen, die me vertelde dat ze al vele jaren met hun studenten naar Tunesië op studiereis gingen.
"Waarom kom je niet een keer naar Marokko" zei ik toen. En ik deed hem ook een aanbod: "Dan neem ik een week de tijd om jullie overal te introduceren zodat jullie een programma voor die reis kunnen voorbereiden". Ik had inmiddels begrepen dat de reis de volgende aspecten zou moeten omvatten: irrigatie, erosie(bestrijding), integraal waterbeheer. Dat zijn drie aparte specialisaties in Wageningen.

Ik deed ook nog een voorstel voor een datum voor die voorbereidingsreis: eind april. Dan is het namelijk voorjaar en lekker weer. Dat ging helaas niet lukken. De dame en heren waren toen nog te druk met onderwijs etc. Ze kwamen met een nieuw voorstel: half juli. Ai, dat was even slikken. Dat zou betekenen dat we in het heetste deel van de zomer naar het zuiden van Marokko zouden gaan. Maar goed, wie A zegt moet ook B zeggen, dus ik zei "kom maar".
Die reis heeft dus afgelopen week plaatsgevonden. Van maandag t/m vrijdag hebben we een groot aantal deskundigen gesproken, een heleboel instanties bezocht, en ook nog flink wat kilometers gereden.
Maar het leukste aspect is toch dat ik er veel van heb geleerd. Dat verwachtte ik al, en daar had ik me ook op verheugd.

Het voert te ver hier alles op te sommen wat ik heb geleerd, maar ik geeft voor de aardigheid toch een paar punten weer:
Wat ik mij nooit had gerealiseerd: stuwmeren kunnen vol slibben met sedimenten. Daardoor neemt de opslagcapaciteit van het meer af en op de lange termijn is het stuwmeer nauwelijks nog te gebruiken.
Wat moet je dus doen? Stroomopwaarts al maatregelen nemen om te zorgen dat er zo weinig mogelijk aarde, zand, stenen etc. op de bodem van het meer terecht komen.
"Kun je dat niet uitbaggeren dan?" vroeg ik met mijn Hollandse nuchterheid. Maar daarvoor zijn de hoeveelheden veel te groot. Een meer van 200 miljoen kubieke meter water is voor een kwart dicht geslibt. Dat is dus 50 miljoen kubieke meter sediment (zand, grind, stenen etc.). Als een (grote) vrachtwagen 25 kuub kan meenemen zijn dat dus twee miljoen vrachtwagens. Dat is inderdaad een beetje erg veel.
Volgens een van mijn gasten wacht Marokko vooral af, of er misschien nieuwe technieken beschikbaar komen om dit probleem op te lossen.

Het nemen van maatregelen tegen erosie is daarom heel belangrijk. Maar een van de conclusies na een weekje toeren door Marokko is dat er in Marokko nog maar op zeer beperkte schaal aan erosiebestrijding, of beter nog voorkoming, wordt gewerkt. Volgens de Wageningse deskundige is Marokko daarin nog lang niet zover als Tunesië, waar veel meer wordt gedaan aan dit probleem.

In sommige 'schraal begroeide' gebieden wonen te veel mensen. Er is uitsluitend 'marginale' landbouw op heel kleine akkertjes, die vaak op steile hellingen te vinden zijn. Het bestaan is er nogal hard en men kan er nauwelijks voldoende verbouwen om van te leven met een gezin. Zulke gebieden worden vaak 'kunstmatig' in leven gehouden door migratie: bewoners die zijn weggetrokken om elders (bijv. in Nederland) te gaan werken en die geld overmaken naar de achterblijvers. Met dat geld kan zo'n gebied toch nog een bepaald aantal mensen herbergen. Dat is dan ook een reden dat de Marokkaanse overheid er zo op is gebrand die stroom van overmakingen uit het buitenland niet te laten opdrogen.
Er is nog een andere oplossing: met steun van de Europese Unie wordt een gebied ter grootte van de drie noordelijke provincies van Nederland beschermd met allerlei maatregelen tegen erosie. Terrassen op de hellingen, hekwerken die de afstroming van stenen en grond moeten tegenhouden, complete dammetjes of juist geulen die het water in een bepaalde richting moeten leiden zodat niet halve akkertjes wegspoelen. Maar dat kost natuurlijk wel een flinke duit. En als je dat per inwoner gaat berekenen is dat wel erg duur.
Dus weet de technicus uit Wageningen ook nog wel een andere oplossing: Weg hier met al die mensen. Laat het gebied bebossen en laat er geen schapen en geiten meer toe die de boel kaalvreten. Op die manier wordt het een gebied waar je water kunt gaan 'oogsten'. Als alles goed begroeid is wordt het water opgenomen in de bodem en zal het heel langzaam in de bodem zakken en ergens weer aan de oppervlakte komen, in een bron of een rivier.
Maar er kleven natuurlijk ook flinke bezwaren aan zo'n oplossing, en dat realiseert de 'techneut' zich ook wel. De mensen leven daar al vele eeuwen in stamverband en voelen zich verbonden met het gebied, ze ontlenen er voor een belangrijk deel hun identiteit aan. Ze zijn Berbers van de Ait Mguild stam en ze spreken het Berberdialect uit dat gebied. Dat kun je niet zomaar ongedaan maken.
Ach, zegt de techneut dan, in China maken ze stuwmeren waarvoor miljoenen mensen moeten worden verplaatst, waarom hier niet die tienduizend mensen verplaatsen die hier naar schatting wonen?

In Ain Leuh, een klein stadje in de Midden‑Atlas bezochten we een bron die door zo'n zeventig boeren wordt gebruikt om hun akkers en boomgaarden mee te bevloeien. Een vertegenwoordiger van de gebruikers (zelf docent Arabische op een middelbare school) heeft ons verteld hoe ze het bestuursysteem voor het gebruik van die bronnen hebben hervormd de afgelopen jaren. Het traditionele systeem met een aangestelde functionaris (amghar in het Berbers, sheikh in het Arabisch) was door corruptie en vriendjespolitiek niet meer in staat een eerlijke verdeling van het water te garanderen. Met een kleine 'revolutie' van binnenuit hebben ze dat systeem hervormd. Het bleek niet haalbaar de amghar te wippen, maar er is nu een nieuw reglement dat door hem moet worden uitgevoerd.

Dat zijn zo een paar lessen die ik afgelopen week heb geleerd. Maar dat was natuurlijk niet het doel van de reis. Doel was dus het opstellen van een programma voor de studiereis van de Wageningse studenten. Dat is in elk geval prima gelukt. Laat die studenten maar komen, er valt voldoende voor hen te zien hier.

Via mijn facebook‑pagina wist ook een bevriende journaliste van de Wereldomroep van mijn reis van afgelopen week. Ze werkt voor de Arabische afdeling van die omroep, en wilde er graag aandacht aan besteden. Dus heeft ze ter plekke een telefonisch interview (in het Arabisch) afgenomen.

Hippe plek in Rabat

2009-07-04T00:56:00.000+02:00

We hebben als NIMAR in Rabat diverse grote broers. Het Frans Instituut (Institut français) en ook het Duitse Goethe Institut.
Het Goethe heeft op de benedenverdieping een restaurant, met een echte Duitse naam: de Weimar.
Het is duidelijk verpacht aan een uitbater, maar die heeft het dan ook weten te ontwikkelen tot één van de places to be in Rabat. Het zit altijd vol.

Er is tapbier, kom daar maar eens om in Rabat. Er zijn niet veel plaatsen waar je dat hebt. En het personeel is uitstekend getraind in het oppikken van non-verbale bestellingen. Twee vingers in de lucht betekent twee verse tapbiertjes voor deze tafel.
En ze hebben hun onvolprezen 'menu du malin' bestaand uit een groot bord met daarop een halve grote pizza en een halve goed vullende salade. Op zijn Marokkaans wordt deze half-om-half schotel besteld als 'ness ness' (half half). De combinatie van pizza en salade kun je zelf samenstellen. Er zijn toch al gauw 20 pizza's en een vijftiental salades, dus het aantal mogelijke combinaties is ongeveer genoeg om een jaar lang elke dag iets anders te eten.

Zo niet Kees, die er misschien wel bijna dagelijks eet. Die neemt bijna altijd dezelfde combinatie (pizza Lorelei - salade Fraicheur). En als hij, geïnspireerd door mijn variatiedrift, ook eens wat anders bestelt, kijkt serveerster Ibtissam (dat betekent: "glimlach") met gefronste wenkbrauwen want de zekerheid van haar bestaan lijkt haast weg te vallen.
Dat Kees er zo vaak komt is overigens niet verwonderlijk want het Goethe-instituut is zo ongeveer zijn achterbuurman.

Het publiek in de Weimar bestaat voor een klein deel uit buitenlanders, en dus voor het grootste deel uit Marokkanen. Dat zijn dan wel moderne bewoners van de hoofdstad natuurlijk. Ze behoren tot de intelligentsia, de culturele scene etc. Er zitten vrouwen die roken en ook een glas bier of wijn drinken. Maar dat zijn niet de vrouwen die je tegenkomt in de bars van de duurdere hotels. Die dames zijn daar om te werken. In de Weimar komt niemand om te werken, je komt er voor het eten en de gezelligheid.

En alweer apen

2009-07-04T00:34:00.004+02:00

Twee weken geleden gingen we een weekend naar de Cascades (watervallen) d'Ouzoud.
En ook daar weer apen.
De foto's zijn te leuk om niet te laten zien.

De Cascades d'Ouzoud liggen dichtbij Beni Mellal in een gebied dat de grens vormt tussen de Midden-Atlas en de Hoge Atlas.
Ouzoud is een dorpje dat bekend is geworden vanwege deze watervallen. Deze rivier voegt zich even verderop bij een andere rivier die uit het grote stuwmeer Binelouidane (dat betkent: "tussen de twee rivieren") komt.
Vanaf hier is het nog een uurtje of twee naar Marrakech, of één uur naar Beni Mellal.
De watervallen vormen een bezienswaardigheid, maar ook de apen die er leven. Het is een vrij kleine populatie en ze zijn heel erg tam. Veel tammer dan de apen in de Midden-Atlas die toch altijd wel enige afstand houden.
Josine werd van achteren besprongen door een jonge aap toen ze gehurkt zat te fotograferen.
Een aap probeerde haar rugzak open te ritsen en een andere trok een plastic zak uit mijn handen.

Talent volop binnen Nederlands-Marokkaanse gemeenschap

2009-06-23T13:19:00.000+02:00

Allereerst mijn excuses aan de vaste bezoekers.
Alweer maanden geen bericht.
Als u eens wist hoe druk ik ben op het NIMAR.
Maar nu is er toch iets dat me van het hart moet.

Er was een vacature op het NIMAR. Dat is ook gelijk één van de redenen waarom ik het zelf zo druk heb.
De vacature is voor een beleidsmedewerker (internationalisering) hoger onderwijs.
En als u eens wist wat ik aan reacties heb ontvangen. Voor een groot deel van Marokkaanse Nederlanders (of Nederlandse Marokkanen) van de tweede generatie, die graag iets voor de relaties tussen beide landen willen doen.
En als je ziet wat die jonge mensen allemaal al hebben gedaan, ook voor de Nederlandse samenleving...
Hardwerkende jonge mensen, die hard hebben gestudeerd en heel interessante CV's hebben opgebouwd. Veel indrukwekkender dan menige autochtoon van die leeftijd.

Maar helaas, het beeld wordt niet bepaald door deze fantastische generatie aanstormend talent. Het beeld is helemaal gefixeerd op de raddraaiers (die er helaas wel zijn).
Niemand van de sollicitanten geeft in zijn motivatie aan dat hij/zij uit Nederland weg wil vanwege het verharde maatschappelijke klimaat. Maar het zou mij niet verbazen als dat bij sommigen toch wel een rol speelt.

Helaas kan ik hen niet allemaal aannemen, het NIMAR-budget laat dat niet toe. Maar wat zouden zij met hun energie en motivatie de onderwijssamenwerking tussen Nederland en Marokko een impuls kunnen geven.
Ik kan al degenen die ik moet afwijzen alleen maar heel veel succes toewensen in hun carrière. Alleen moet dat niet met zo'n koel zinnetje gebeuren, zo van: wij wensen u veel succes met uw loopbaan. Deze jonge mensen verdienen een serieuze kans. De meesten hebben die kans trouwens allang gekregen (of afgedwongen). Er was eigenlijk niemand die vanuit een baanloze situatie solliciteerde.

Berberapen in de Midden-Atlas

2009-04-10T01:26:00.003+02:00

Afgelopen weekend was ik met mijn bezoek op stap. We kwamen in Azrou in de Midden‑Atlas. Twee jaar geleden schreef ik al over de Berberapen die daar in de cederbossen leven.
We gingen ze dit weekend nog eens bekijken. Het was niet moeilijk om een groepje te vinden en het leverde schattige foto's op van een babyaapje dat hooguit enkele dagen oud was.

Twee dagen later werd ik gebeld door Els, een primatoloog (apendeskundige) uit Nederland. Of ze langs mocht komen om eens kennis te maken. Zij zet zich op vele fronten in voor het welzijn van de Marokkaanse Berberapen.
Ze vertelde dat de populatie apen in Marokko in 20 jaar is teruggelopen van 17.000 tot 6.000. Kortom, het dier is een bedreigde diersoort.
Een belangrijke oorzaak van de afname zit hem in de smokkel van jonge aapjes naar het buitenland. Bijv. door Marokkaanse migranten die 's zomers naar Marokko komen voor hun vakantie. Ze nemen zo'n aapje mee als huisdier naar Europa. Maar als de dieren groot worden zijn ze niet in een huis te handhaven.
Maar wat dan?
Dan moet men die apen kwijt. Dan komen ze in Nederland bijv. in het opvangcentrum van de Stichting Aap.

Maar beter is het natuurlijk om die smokkel te voorkomen. Door voorlichting te geven, en door de Marokkaanse autoriteiten te vragen beter op te letten en gesmokkelde aapjes in beslag te nemen.
Maar waar laat je ze dan?
Nu wordt er gewerkt aan een opvangcentrum in Marokko. Dit initiatief lijkt een grote slagingskans te hebben nu er grond voor het centrum is toegezegd door een kapitaalkrachtige organisatie.

Het NIMAR is er voor contacten op het terrein van hoger onderwijs, dus wat moeten wij met apen zou je zeggen?
Nu wil het geval dat Els in Rabat was om aan biologiestudenten een training van een week te geven over de Berberaap. Ze hoopt dat er onder Marokkaanse biologen meer belangstelling ontstaat voor deze Berberapen, die alleen in Marokko en in Algerije voorkomen.
Zo is er toch die component met hoger onderwijs, en kan het NIMAR dus wel degelijk iets doen met zo'n project. Nederlandse deskundigheid wordt ingezet in het Marokkaanse hoger onderwijs, en als het goed is profiteert Marokko er ook nog van (en de Berberaap natuurlijk ook ;‑)

Communicatie

2009-03-19T23:28:00.000+01:00

We hadden twee weken geleden met de hele NIMAR‑staf twee brainstormdagen georganiseerd.
Daar hebben we onder andere uitgebreid gesproken over de interne en externe communicatie.

Feitelijk is deze blog ook een onderdeel van de externe communicatie van het NIMAR. Hij is voor de luchtige verhalen, vooral over mijn eigen belevenissen, in functie of tijdens mijn vrije tijd.
Ik heb ook het idee opgevat een NIMAR‑blog te maken, en daar bijvoorbeeld stukjes op te laten plaatsen door onze studenten, of de collega's natuurlijk. De blog is er ook wel (nimarrabat.blogspot.com) maar er staat helaas nog niet zoveel op. Het voelt als jongleren met te veel ballen in de lucht, al die verschillende communicatiekanalen.

Maar het NIMAR heeft ook meer officiële communicatiekanalen natuurlijk. Ten eerste natuurlijk onze website (www.ru.nl/nimar). Die trekt vrij constant elke maand zo'n acht duizend bezoekers. Dat lijkt me niet slecht, alhoewel ik natuurlijk niet weet hoe de collega's het doen.
Ik deed vorige week een klein testje met Google. Ik typte in "stage in Marokko" of "studie in Marokko" en "studeren in Marokko" en bij alles kwam de site van het NIMAR als bovenste in de lijst. Dat lijkt me een aardig resultaat.
Ik heb de laatste weken ook de Nieuwsrubriek op onze site wat actueler gemaakt. Er verschijnt nu elke paar dagen wel een bericht over het reilen en zeilen van het NIMAR op de site. Soms uiterst serieus, en soms ook een tikkeltje luchtig.
Op termijn is ook nog een forum bij de site te verwachten. Daar kan dan informatie worden uitgewisseld over zaken die met het NIMAR te maken hebben.

Dan hebben we no onze elektronische NIMAR-nieuwsbrief. Die wordt ongeveer zes keer per jaar toegestuurd aan een flinke lijst met belangstellenden. Die hebben zich daarvoor opgegeven via een webpagina, of ze hebben op een andere manier hun belangstelling voor het NIMAR getoond. Of ze zijn zelfs op het NIMAR langs geweest, of hopen dat nog te gaan doen. Het is elke keer weer een klus om die nieuwsbrief te maken, maar als hij er dan weer ligt, en er komen positieve reacties op, dan geeft dat weer een voldaan gevoel. En zo wordt duidelijk dat het NIMAR groeit: er komen steeds meer activiteiten.
De nieuwsbrief wordt als bijlage per mail verzonden.

Ook hebben we sinds kort de NIMAR‑nieuwsflits. Dat is een mailbericht met daarin wat korte mededelingen, evt. met verwijzingen naar onze website. Die zal verzonden worden zo vaak als er aanleiding toe bestaat. Bijvoorbeeld als er iets te melden valt over ons onderwijsaanbod, of als we stageplekken in de aanbieding hebben, of misschien zelfs een vacature.

En dan het nieuwste van het nieuwste. Tijdens onze brainstorm leek het ons ook een goed idee om een soort on line community van 'vrienden van het NIMAR' te creëren. Om contact te houden met de doelgroep. En om hen ook in staat te stellen contact met elkaar te onderhouden. Zoiets doe je tegenwoordig in Facebook. Binnen Nederland is Hyves natuurlijk ook ontzettend populair, maar dat is te zeer beperkt tot Nederland. Aangezien het NIMAR per definitie internationaal is, is daarvoor het internationale Facebook dus ook beter te gebruiken. Dus er is sinds kort een NIMAR‑groep in Facebook (Organisaties ‑ Academische Organisaties). Iedereen kan er lid van worden, tenminste zolang het niet uit de hand loopt. Dus, beschouw je jezelf als een vriend van het NIMAR, sluit je dan aan bij de NIMAR Facebookgroep.
En wat zal het volgende communciatiekanaal zijn? Ik weet het niet, maar er zijn vast al nieuwe ontwikkelingen in gang gezet.

Eerste keer familiebezoek

2009-02-28T19:17:00.005+01:00

Ooit ben ik deze blog begonnen voor familie en bekenden. Dat zij ook wisten wat ik allemaal uitspookte in Marokko. Daarom af en toe ook een bericht voor hen.

Ik had deze week twee van mijn zoons op bezoek: Sam (Samir) en Oscar kwamen voor het eerst logeren.
Het was carnaval in Nijmegen, maar daarbij konden ze wel gemist worden.

Het was bepaald niet de eerste keer Marokko voor hen, maar wel de eerste keer dat ze in een eigen huis terecht kwamen.

En zo kwamen de heren eens even proeven van het luxe expat-leven.
Ze hebben geskied, een ritje op een quad gemaakt, luxe disco's bezocht en heerlijk in de zon gezeten. De open haard heeft nog nooit zo geknettert en met de beamer kregen we een echte thuisbioscoop. Dat gaan we later eens buiten doen, maar de avonden zijn nu nog net iets te fris.
Verder hebben ze gewinkeld: Armani-schoenen voor 13 euro, een stapel DVD's voor een euro per stuk, een heus kostuum voor 80 euro, een Rolex-horloge en een waterpijp.

En er is altijd wel iemand te vinden om even een plaatje te maken van het hele gezelschap. We staan hier op de top van Oukaïmeden, het hoogste skistation in Marokko: drieduizend en een paar meter. Het was heerlijk skiën daar.

Verder hebben ze op mijn twee schildpadden gelet, die ik maandag heb gekregen. Nou ja, schildpadden, eentje is er zo groot als een walnoot. Die moet een aparte ren krijgen want anders hebben we schildpadsoep als Rachid een keer het gras gaat maaien.

Ik heb hen zojuist weer op het vliegveld afgeleverd want maandag wacht de school en de studie weer. Maar aangezien ik zelf komende woensdag voor een weekje naar Nederland ga, zullen we elkaar al spoedig weer zien.
Maar in huis is het dus stil nu, dat is weer even wennen.

Oscar in zijn witte overhemd op de quad. Dat overhemd kon na afloop in de was. De foto is gemaakt terwijl ik naast hem reed. Toch handig zo'n 4x4.

Veel succes Rebekka!

2009-02-27T19:45:00.001+01:00

Ik heb op mijn blog al eens eerder geschreven over de invoering van het vak Nederlands aan de universiteit van Casablanca.
Het is nu eindelijk zo ver! Tweeëneenhalf jaar nadat toenmalig minister van OCW Maria van der Hoeven bij de opening van het NIMAR aan Marokko een leerstoel Nederlands aanbood, gaat het er nu echt van komen.
Er waren drie sollicitatierondes voor nodig, maar afgelopen december is eindelijk een geschikte kandidaat gevonden die als docent in Casablanca Nederlands kan gaan geven, en ze heet Rebekka.

Twee weken geleden kwam ze aan op het vliegveld van Casablanca. Ik had beloofd haar op te zullen halen als ze aankwam, dus dat heb ik gedaan.
Afgeladen met koffers arriveerde ze op een zonnige middag begin februari, het was een wonder dat ze maar 10 kg. overbagage had hoeven betalen.

Ik bracht haar naar haar appartement, redelijk centraal gelegen in het centrum van Casablanca.
Dat was gelijk de eerste serieuze test voor mijn Marokkaanse variant van Tomtom (MoMo?). Ik raak in Casablanca altijd de weg kwijt, maar deze keer, zelfs met opgebroken en afgesloten straten, reden we rechtstreeks naar het appartement toe. Vraag niet in welk tempo, want het verkeer zat op diverse plaatsen hopeloos vast. Het verkeer in Casablanca is veel erger dan in Rabat, het begint op Cairo te lijken, zeker nu ze diverse doorgaande wegen hebben opengegooid om aan een metro te gaan werken.

Aangezien ik haar ook al aan dit appartement had geholpen (kennissen vertrokken uit Casablanca rond het tijdstip van haar aankomst) heb ik haar aardig op weg geholpen.

Het enige probleem is nu nog dat een deel van haar bezittingen in mijn container met huisraad en kantoorbenodigdheden zit, en dat het Marokkaanse ministerie van Buitenlandse Zaken geen haast maakt met toestemming geven om die container in te klaren.
Niet alleen zitten haar spullen in mijn container, maar ook de (aanzet tot een) bibliotheek Nederlands voor de universiteit van Casablanca.

Toen ik Rebekka op de faculteit ging voorstellen aan de leiding, vernamen we dat er zich zo'n 90 studenten hadden aangemeld voor de lessen Nederland.
Kort voor aanvang van de lessen hoorde ik via de collega's van de ambassade dat dit aantal inmiddels was gestegen tot 170(!).

Aan het eind van de eerste lesdag heb ik Rebekka gebeld, om te horen hoe de eerste lesdag was verlopen. Ze had die dag in totaal zo'n 100 studenten de eerste beginselen van de Nederlandse taal bijgebracht. Het astronomische aantal van 170 was (gelukkig?) toch wat meer tot realistische proporties teruggebracht.

Zo was dinsdag 24 februari een historische dag: de eerste lessen Nederlands aan een Marokkaans en Arabische universiteit waren een feit.

Rebekka voor de ingang van de faculteit Lettres et Sciences Humaines.

Chaotisch dagje op het NIMAR

2009-01-21T23:25:00.006+01:00

Woensdag 21 januari: tussen 9 en 11 hadden we ons tweewekelijks werkoverleg.
Terwijl we daarmee bezig waren kregen we een klacht van de buurman over lekkage langs de muur aan zijn kant. De indruk was dat de oorzaak van de lekkage aan onze kant zou zitten.
Dus werd een loodgieter gebeld. Die kwam kijken, en stelde voor het complete leidingwerk in ons pand te vernieuwen. Dat was een nogal omvangrijke operatie.
De huisbaas kwam ook langs om huur op te halen, toen hij hoorde van het probleem belde hij zijn eigen loodgieter om te komen kijken.
Dat werd zoeken en zoeken, maar uiteindelijk was de conclusie dat er inderdaad een lek in de muur aan onze kant moest zitten.
Ondertussen was er een ploeg van Maroc Telecom verschenen voor het aansluiten van een nieuwe telefooncentrale. De oude gaf problemen en moest vervangen worden. Ze zouden vandaag bellen voor een afspraak, maar nu stonden ze zonder afspraak op de stoep. NIET weg laten gaan zei ik. Installeren dat ding! Dus die gingen ook aan de slag. Boren, draden trekken etc. Maar, dit blijft Marokko, debenodigde kabels hadden ze niet bij zich. Geen probleem, onze bewaker Abdellah sprong op zijn scooter en scheurde naar de doe-het-zelf-zaak.
En toen kwam er ook nog een telefoontje van onze leverancier van kantoormeubilair, dat het meubilair dat gistermiddag om 16.30 was besteld in Casablanca, vandaag al in Rabat bezorgd zou worden. OK, laat maar komen!
Ondertussen was de loodgieter aan de slag gegaan met hakken en breken om het lek te traceren, bij ons in de muur, en de zooi werd steeds groter. Puin van weggehakt stucwerk en bakstenen vulden de hal op de bovenste etage. Twee kasten zijn weggeschoven om ruimte te creëren.
Als een geluk bij een ongeluk belde leverancier Mobilia met meubels voor ons nieuwe gastenappartement dat ze pas morgen zouden komen afleveren.
Het kantoormeubilair werd gemonteerd en in de kamers ingeruimd, verpakkingsmateriaal slingerde overal rond.

En wie hield het hoofd koel: Farid onze rots in de branding, onze alleskunner. Hij kwam op het idee Abdellah op de scooter weg te sturen, hij stond iedereen te woord en is vandaag minstens 40x twee trappen op en af geweest. Ik was zelf nog wat aan het uitzieken van een griepaanval in het weekend, voelde me nog wat slapjes dus ik probeerde zelf zo weinig mogelijk de trap op en af te gaan.
Om 4 uur eindigt de werkdag van onze rots in de branding, maar hij zegde een andere (werk)afspraak af om het fort te blijven bewaken.
Ik had inmiddels gasten uit Nederland ontvangen, en moest me met hen bezighouden maar voelde me wel schuldig.
Als het NIMAR een Macdonalds was, en we zouden doen aan 'medewerker van de maand' zou Farid de eerste zijn.

Van onderwijscoördinator tot directeur

2009-01-11T00:20:00.003+01:00

Sinds 1 januari 2009 ben ik binnen het NIMAR 'doorgestroomd' naar de functie van directeur.
De oude directeur, Paolo De Mas, is onder veel dankbetuigingen teruggekeerd naar Nederland, en ik heb zijn taken met ingang van afgelopen week overgenomen.
Deze stap was al een tijdje bekend, en intimi wisten het ook al, maar nu is het dus officieel.

Het feestje dat ik in mijn vorige stukje noemde, was mijn afscheidsfeestje uit Nederland. Het viel toevallig ook samen met mijn 25-jarig jubileum als docent Arabisch aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
Drie jaar geleden was ik de initiatiefnemer en oprichter van het NIMAR. Maar ik was toen vanwege mijn privésituatie niet beschikbaar om permanent in Marokko te gaan zitten. Inmiddels is die situatie gewijzigd, en was ik nu wel beschikbaar om mijn ‘kindje’ onder mijn hoede te nemen. De eerste tweeëneenhalf jaar heeft Paolo De Mas mijn kindje geadopteerd en het met grote zorg en toewijding als zijn eigen kindje opgevoed. Paolo omschreef deze periode zelf in ons gastenboek, bij zijn afscheid, als een soms hectische maar boeiende en interessante periode. En dat was het zeker.

En ik ben niet alleen directeur van het NIMAR geworden maar ook onderwijsattaché op de Nederlandse ambassade te Rabat. Met andere woorden, ik ben op mijn oude dag ook nog diplomaat geworden, inclusief een diplomatiek paspoort.
Dat heeft overigens ook bepaalde consequenties.
Als diplomaat word ik niet geacht in het openbaar opinies over Marokko te verkondigen. Weliswaar deed ik dat niet zo vaak op deze blog, en beschreef ik hier meestal mijn eigen belevenissen of gaf ik tips aan de lezers over reizen in Marokko, maar nu zult u dus helemaal verstoken blijven van 'gevoelige informatie' en zal ik mij diplomatiek moeten uitlaten.

Sinds 6 januari woon ik nu in Rabat en dat is voor het eerst in de lange periode van ruim 30 jaar dat ik in Marokko kom. Nooit eerder heb ik echt hier gewoond. Mijn verblijven waren altijd tijdelijk, van enkele dagen tot enkele weken, en de laatste paar jaar, sinds de oprichtingsfase van het NIMAR wel met grote regelmaat.

Ik heb geen plannen om deze blog van karakter te gaan veranderen, behalve dus de hierboven genoemde beperkingen. Maar ik zal zeker regelmatig een stukje blijven plaatsen. Er komt alleen maar meer inspiratie dan voorheen natuurlijk.
Maar in de afgelopen periode was het al zo dat niet alle ideeën voor een stukje ook echt werden uitgewerkt, dat zal in de toekomst ook wel zo blijven.

Ik blijf mijn best doen voor de vaste en incidentele lezers met enige regelmaat een interessant stukje over mijn belevenissen in Marokko te schrijven. En soms wil ik gewoon een paar mooie foto's laten zien.

Maar ik ga mij toch vooral inzetten om het kindje NIMAR tot volle wasdom te laten doorgroeien.

Lekkere Marokkaanse hapjes bij u thuis

2008-12-21T23:23:00.003+01:00

Ik gaf thuis een feestje en wilde mijn bezoekers eens laten proeven van de heerlijke gerechten uit de Marokkaanse keuken. Aangezien ik nogal wat mensen verwachtte, besloot ik dat niet zelf te gaan maken.
Dus ging ik zoeken naar een cateringbedrijf dat Marokkaanse gerechten kon serveren voor 30-40 personen.
Al Googlend kwamt ik terecht op de site van Couscous&Zo: http://www.couscousenzo.nl/
Ik kan er kort over zijn: Heerlijke gerechten, prima service, duidelijke en heldere afspraken, redelijke prijzen.
Alleen zitten ze wat ver van Nijmegen af, in Lepelstraat. Daar heeft u zeker nog nooit van gehoord? Nou ik ook niet, maar het is bij Bergen op Zoom.
Maar ik wil dit bedrijf van harte bij u aanbevelen.
(En ik heb geen korting op de rekening gekregen als ik reclame zou maken ;-)

En nog meer schapen

2008-12-08T20:01:00.000+01:00

En ja hoor, ik liep in Rabat in de stad, hartje centrum, wordt er een kofferbak van een auto open gemaakt, en wat hoorde ik: bèèèh ;-)
De parkeerwacht werd erbij gehaald om het beest eruit te tillen, want mijnheer wilde daar zelf zijn kleren niet aan vuilmaken natuurlijk.
Toen werd de ram weer bij de hoorns gevat om hem aan de overkant van de straat naar binnen te loodsen. Waarschijnlijk kwam het beest daar voor het eerst van zijn leven in een lift.
Op de radio ging het ook weer uitgebreid over schapen. Dat je goed moet kijken dat je geen ziek schaap koopt. Dat hij geen koorts heeft bijvoorbeeld. Nou ik heb op die markt niemand met een koortsthermometer het achterwerk van een schaap zien bewerken.
Er is overigens voldoende aanbod. De schatting is dat er ruim 6 miljoen schapen worden aangeboden, en dat er ongeveer 4 miljoen het einde van morgen niet zullen halen. Dat zou toch moeten betekenen dat de prijzen kunnen zakken, want dat gebeurt als het aanbod groter is dan de vraag, heb ik vroeger bij economie geleerd.

Schapen, schapen en nog eens schapen

2008-12-07T20:56:00.006+01:00

Iedereen heeft het over schapen deze dagen. Dinsdag is het slachtfeest, l-'id le-kbir oftewel het grote feest. Of in Standaard Arabisch: 'id al-Adha.
Ter nagedachtenis aan Abraham die bereid was zijn zoon te offeren toen God hem dat opdroeg, wil men in elke familie een schaap slachten. Bij voorkeur een ram.
En dus heeft ook in het wereldse Rabat, de administratieve hoofdstad, iedereen het deze dagen over een schaap. Hoeveel ze kosten, waar je er eentje kunt kopen etc. En... waar je hem gaat laten.
Een van de collega's op het NIMAR was blij dat ze dit jaar naar haar schoonfamilie gaan, dan hoefde ze thuis niet voor een paar dagen een schaap in de bijkeuken te dulden.
Aan de buitenkant van Rabat is een schapenmarkt ingericht. Vrachtauto's, busjes en pickups zijn uit alle hoeken en gaten van Marokko gekomen met een wollige blatende lading.
Een schaap kost zo tussen de 1300 en 1800 Dirham (120-160 euro), tenzij je een hele grote dikke wilt, dan kan het oplopen tot 3000 Dirham (280 euro).
Als het beest dan gekocht is, moet hij naar huis vervoerd worden natuurlijk. Om daar nog twee nachtjes in de bijkeuken, op het plaatsje of het dakterras te bivakkeren voordat hij een rode das om krijgt. Die uitdrukking heb ik van mijn vader, en hij is heel goed van toepassing op de islamitische manier van religieus goedgekeurd (hallal) slachten: de halsslagader van het dier dient in één vloeiende beweging te worden doorgesneden zodat het dier in recordtijd kan doodbloeden. Daarbij is het de bedoeling dat er geen spoortje bloed in het lichaam achterblijft.
Maar terug naar het vervoer, want daarvan heb ik een paar leuke foto's gemaakt.
Dat vervoer kan op verschillende manieren gaan. In de eigen auto (bijvoorbeeld in de kofferbak), in een gehuurde Honda (zo'n klein pickup vrachtautootje), of gewoon lopend.
Maar ook als je het arme beest in de eigen auto wilt meenemen, moet hij eerst bij de auto terecht komen natuurlijk. En dat gaat meestal al niet van een leien dakje. Die schapen lijken (niet onterecht) een voorgevoel te hebben dat hen iets onheispellends boven het hoofd hangt, en dus gaan ze tegenstribbelen.
En daar moet dan iets op gevonden worden.
Zie de foto's hieronder, die spreken voor zichzelf, alhoewel ik de verleiding van het plaatsen van een paar melige onderschriften niet kon weerstaan.
Het zijn er wat veel maar ze zijn te leuk. En u bent vrij om te kijken of niet ;-)

Zo kan het schaap eens zien hoe een kameel de wereld ziet.

Schaap: "interessant zo'n kamelenview"

Schaap: "nooit gedacht dat ik nog eens als kruiwagen zou worden ingezet."

Je zou er haast iets bij gaan denken.

Een stuk makkelijker om het schaap op deze manier thuis te krijgen.

Lotgenoten.

Men noemt ze "Honda's" maar dit is dus een Suzuki.

Wie geen geld heeft voor een schaap stelt zich tevreden met een geit. Dat is ook een stuk minder zwaar bij het sjouwen.

Schaap: "Ik wil terug naar mijn maatjes."

Met een knietje probeer je het schaap onopvallend in beweging te houden.

En anders wordt het echt duw- en trekwerk. Dan zijn die hoorns wel handig.

Om hem mee te trekken moet je van goeie huize komen.

Het lijkt wel of ze elkaar opstoken om niet mee te werken.

Zo kan het wel even duren dus. Dat is wat ze noemen "hakken in het zand".

"Bokkig" heeft eigenlijk op zijn verre neef betrekking, maar hij kan er ook wat van.

Nog een keer de kruiwagenvariant.

Of aan de hoorns vastpakken en de voorpoten van de grond tillen. Dan kan hij nog maar twee poten schrap zetten.

Dat schiet lekker op zo.

De boel belazeren met opplakhoorntjes kan nooit, want die zouden zo zeker los schieten.

Dat ziet er niet echt handig uit zo.

Men neme één schaap, bij kop en kont, en loopt er zo mee naar huis.

We zijn bijna bij de parkeerplaats. Nu moet het beest nog in de kofferbak. Hij luistert vast niet naar het commando "spring!".

eindelijke weer eens in Rabat

2008-11-28T19:28:00.000+01:00

Ik was zojuist weer een dag of 10 op het NIMAR. Het was te druk om ook nog aan een weblog te denken.
Ik heb bijna non-stop gewerkt aan diverse zaken.
Het op de rails zetten van het nieuwe onderwijsprogramma dat op 2 februari gaat starten voor 15 studenten uit Nederland en België. Daarvoor moest nog een docent worden geworven, dus heb ik meerdere sollicitatiegesprekken gevoerd.
Ik ging naar Casablanca om te spreken over de invoering van het bijvak Nederlands aan de universiteit aldaar. En passant nog wat kantoormeubilair besteld toen ik toch in Casa was.
Op zaterdagavond een zeer geanimeerd debat bijgewoond dat was georganiseerd door de Radio Nederland Wereldomroep. Na een onderbreking van 14 jaar is men daar weer begonnen in het Arabisch uit te zenden. In 'Hunaa Al Qahira' schreef ik een paar weken geleden al over mijn eigen verleden met RNW in het Arabisch.
Noodgedwongen op zondag enkele uren met directeur Paolo allerlei lopende zaken besproken. Een ander rustig tijdstip samen konden we niet vinden. Wel heerlijk in het zonnetje op het terras van zijn huis.
Op maandag hadden we werkoverleg met alle collega's (behalve Hélène die in Nederland is bevallen en daar nog even een verlof in Nederland aan vastgeplakt heeft).
Met deze en gene geluncht of gedineerd om bij te praten na vier maanden afwezigheid. Uiteraard wilde men van alles horen over mijn omzwervingen langs de andere instituten (Damascus en Cairo).
Naar een house warming party van de nieuwe ambassadeur geweest, en ook nog een werkbespreking met de ambassadeur gehad.
Zaterdagochtend ben ik met stagiaire Lillian gaan hardlopen. In haar eentje durft ze dat toch niet aan. Het is inderdaad opvallend als je met een jonge vrouw door een Marokkaanse stad loopt: wat wordt er naar hen gekeken.
Met docente Choumissa het onderwijsprogramma doorgesproken voor twee cursisten die nu 2 maanden onderwijs volgen op het NIMAR.
En tussendoor nog allerlei andere kleinere zaken, zoals wat technische zaken op het NIMAR etc.
En dan ligt er ook nog mijn levenswerk: het woordenboek Modern Standaard Arabisch dat voor het eind van dit jaar moet zijn bijgewerkt zodat er begin 2009 een nieuwe editie kan komen. Ook daaraan heb ik nog een paar verloren uurtjes kunnen besteden.
Kortom, ik hoop op uw begrip voor het feit dat ik niet aan veel meer schrijven ben toegekomen.

Jan Hoogland visits Umm ad-Dunya

2008-11-09T10:32:00.000+01:00

De collega's van het NVIC vroegen of ik een stukje voor hun nieuwsbrief wilde schrijven.
Hieronder de tekst. Binnenkort een vertaling in het Nederlands.

For the second time in a thirty year career as an arabist I recently visited Umm ad-Dunya (the mother of the world). During this current semester I am having a sabbatical from my teaching position at the Radboud University in Nijmegen.
Since I am also the coordinator of the Dutch Institute in Morocco (NIMAR), which was founded in 2006, I decided to use this sabbatical to visit the two other Dutch scientific institutes in the Arab world: NIASD in Damascus and NVIC in Cairo.

Both visits served two purposes. The first purpose was to obtain a better knowledge of the colleagues at these institutes and their activities. Furthermore we discussed possibilities for cooperation between the institutes. One of the results of these discussions will be announced in a next edition of this newsletter.
For the operation of NIMAR it was very useful to stay at the NVIC for more than a week. I attended some of the classes, talked to various staff members, experienced the service of comfortable guestrooms and airport transfer. This certainly gave me new inspiration for the activities of NIMAR.

The second purpose of my visit to both countries (including a short visit to Lebanon when I was in Damascus) was to carry out some research. As a linguist I have always been interested in the linguistic situation in the Arab world, especially the phenomenon of diglossia (the coexistence of two varieties of a language: a so-called ‘high variety’ that is being used in formal situations and a ‘low variety’ for informal use).
During my visits to Morocco in the last few years I have noticed a development in this country that has interested me for many years: there is a growing use of the Moroccan Arabic dialect (the local low variety) for written purposes.
My visits to Syria, Lebanon and Egypt were intended to compare the situation in these countries with the situation in Morocco. And indeed, I noticed that a similar development is taking place in Lebanon, that in Syria this development seems to be at an initial stage, and that Egypt is far ahead of the other countries mentioned.
During my stay at NVIC I gave a lecture on this topic, and a workshop to the students who are currently staying and studying at the NVIC. Although I did not want to discourage the students, the developments just mentioned will, in the long run, certainly have consequences for students of Arabic and the teaching of Arabic.

Since a sabbatical is, to my opinion, also an opportunity for broadening one’s view, I also paid a visit to some pre-Islamic highlights of Egypt. Apart from a quick look at the pyramids in 1997, this was my first acquaintance with the Egyptian museum and the temples of Luxor and Al Karnak. Thus it was possible to get a good impression of the incredible richness of the Pharaonic past of Egypt, and since we did this on rented bikes, we did this in a real Dutch way.
Another favorite pastime that consumed lots of my time in Cairo was taking photographs of Islamic and historic buildings in the old city. This one famous street in Fatimid Cairo called shari’ al-Mu’izz li-din Allah, in which almost every other building is of historic importance, kept us busy for many hours by daylight and by night. The pictures below illustrate the picturesqueness of Cairo.

However, I also permit myself one critical remark about Cairo: the traffic in this city is incomparable to the traffic in any other city I have visited so far, and the Cairo traffic is certainly not comparable to Rabat or even Casablanca. When we were stuck in a traffic jam once more, I sighed I could not imagine wanting to live in this city because of these traffic jams and the polluted air.

However, in general I can only say my visit to Egypt and my stay at the NVIC were very successful. Exchanges of staff between the Dutch academic institutes in the Arab world are certainly worth continuing.

Cairo by night

2008-11-09T10:26:00.000+01:00

Het is een gesjouw met een statief, maar daardoor worden plaatjes mogelijk die anders niet zouden lukken.

plaatjes van Cairo

2008-11-04T23:24:00.002+01:00

Het wordt nu tijd om een paar plaatjes uit Cairo te laten zien.

interieur van de Sultan Hasan Moskee

Bayt Al-Suhaymi, interieur

Mashrabiya-raam in Bayt Al-Suhaymi

De beroemde Al Azhar moskee

Veel gehoorde uitspraken in Egypte

2008-11-02T23:15:00.002+01:00

Als je in Egypte rondloopt, als duidelijk herkenbare buitenlander, dan word je voortdurend aangesproken. Door kleine kinderen, door politieagenten, door oude mannen, en soms zelfs door een vrouw.
Ze zien dat je buitenlander bent, maar dat is niet genoeg. Ze willen absoluut weten waar je vandaan komt.
Dus heel vaak hoor je iets als:
Where you from?
What your nationality?
What country from?

En op toeristische plaatsen zijn de gidsen/verkopers en andere uitbaters soms aardig in staat in te schatten waar mensen vandaan komen. In Egypte spoelen buitenlanders doorgaans met busladingen tegelijk de monumenten in, en dan heeft men vaak snel in de gaten welke taal er door die buitenlanders gesproken wordt.
Maar ik maak er altijd een sport van om die mensen in opperste staat van verwarring achter te laten, ook in Marokko. Ik antwoord namelijk in het Arabisch dat ik Egyptenaar ben (of Marokkaan in Marokko uiteraard). Nu gaat me dat in Marokko gemakkelijker af dan in Egypte, want ik spreek het Egyptisch Arabisch dialect niet zo goed als ik Marokkaans spreek. Maar het verrassingseffect is toch vaak wel aardig.
Maar dan komt vervolgens de reactie (in het Engels):
O you speak nice Arabic?
You live in Egypt?
Ze denken dat je een paar woordjes of zinnetjes Arabisch hebt geleerd. Ook hier doet dan mijn toverformule ("ik ben universitair docent Arabisch") vaak wonderen. Men is daar doorgaans wel van onder de indruk.

Veruit de leukste uitspraak die ik twee keer heb gehoord was:
Hello, can I help you spend your money?
In Luxor hoorde ik dit van een jongeman, die ergens langs de weg op een wat armetierig terrasje met zijn vrienden zat te kijken naar de passanten. Het was op de westoever van de Nijl, daar komen niet zo heel veel toeristen, er staan daar alleen een paar eenvoudige, pensionachtige hotels.
Vanuit de veronderstelling dat dit buitenlandse (echt?)paar te veel geld bij zich had om allemaal op te kunnen maken, wilde deze jongeman ons daar wel mee helpen.
Wat we trouwens ook opvallend vaak zagen daar in Luxor: ietwat oudere westerse dames met jonge Egyptische mannen op terrasjes of samen aan de wandel.

Toen wij samen hand in hand langs winkeltjes of stalletjes liepen is het ook een paar keer voorgekomen dat de handelaar zich tot mij richtte en zei:
You are a lucky man!
Daarbij wilde hij kennelijk zowel mij als mijn partner een compliment geven. Mij met mijn keuze, en haar met haar voorkomen.
Mijn liefje liep er zomers gekleed bij, maar beslist niet te uitdagend.
Maar hoe 'lucky' ik ben met deze partner, daar hebben deze mannen geen weet van.
Overigens hebben we busladingen Russische toeristen gezien, waarbij de dames soms dermate schaars gekleed waren, dat wij ons wel eens afvroegen of deze dames zich realiseren in welk land en in welke samenleving zij te gast zijn.

Een andere interessante uitspraak, in de Khan El Khalili, de grote soek (bazar) van Cairo.
What are you looking for?
Are you looking for anything special?
Dat wordt je gevraagd door de verkopers van talloze stalletjes en winkeltjes die zijn afgeladen met betrekkelijk waardeloze prullen die daar uitsluitend liggen voor de toeristen. Zochten wij een kitscherig kameeltje voor in de vensterbank, of een farao‑bloempot? Of misschien een T‑shirt met een sfynx erop?
Wij kwamen helemaal niet voor die prullen. Wij kwamen voor de eeuwenoude poorten, straatjes, galerijen, moskeeën etc. We hebben al dat moois ook uitgebreid gefotografeerd. Je zag die verkopers dan vertwijfeld staan kijken als we hun prullen geen blik waardig keurden, maar wel geboeid omhoog stonden te kijken naar de bouwwerken (waarover later meer).

En dan tenslotte, de meest gehoorde uitspraak. Ik ging het later in onze onderlinge gesprekken afkorten tot het B‑woord, zodat de in onze nabijheid verkerende Egyptenaren het niet zouden herkennen.
Het B‑woord is bakhshish (bachsjiesj), dat fooi betekent. Iedereen die iets doet aan dienstverlening in de toeristische sector verwacht van de buitenlandse gasten een fooi. Van de agent van de kamelenbrigade van de toeristenpolitie bij de pyramides tot de man op het vliegveld die een label aan je koffer bevestigt. Iedereen verwacht een fooi van je. Uiterst vermoeiend is dat soms.
Ik spaarde alle biljetten van één pond (1/7 euro) om als bakhshish te kunnen geven, maar ik had voortdurend te weinig van die biljetten. Overigens waren sommige bakhshish‑bedelaars bijna beledigd als ik hen één pond aanbood. Dat was ver beneden hun waardigheid om zo'n biljet aan te pakken. Oké, dan niet.
Maar de man van de bagagelabels op het vliegveld heb ik gezegd dat ik helemaal moe was van al dat bakhshishgedoe, en hij leek het nog te begrijpen ook.

huna al-qahira

2008-10-19T19:26:00.000+02:00

Dat betekent 'Hier Cairo'.
Dat hoorde ik vele jaren geleden als student Arabisch al, als ik naar de Egyptische radio luisterde op mijn kortegolfontvanger.
Want toen had je nog geen schotels en satellietontvangers. En zeker nog geen internet.
Dus moest ik mij behelpen met uitzendingen via de kortegolf. Krakend en ruisend, en sterk variërend in volume en kwaliteit.

En nu is Cairo even 'hier' voor mij.
In het kader van mijn sabbatical ben ik nu bij de collega's van het Nederlands Vlaams Instituut in Cairo (NVIC).
Het is mijn tweede bezoek aan Cairo in mijn dertigjarige carrière als arabist. Sommigen spreken daar schande van. Hoe kun je zo weinig in 'Umm ad-dunya (de moeder van de wereld) komen? Maar dan heb ik wel een weerwoord klaar: hoe kan het dat jij nog zo weinig (nooit?) in Marokko bent geweest?

Het is hier een ontzettende drukte in deze miljoenenstad. Maar, het instituut ligt gelukkig in de rustige wijk Zamalek, op het eiland midden in de rivier de Nijl. In de verte hoor je wel van alles, maar hier is het redelijk stil. Tot 's ochtends acht uur, want dan gaat de (privé)school beginnen die tegenover het instituut staat. Dan is het ineens een drukte van belang. Kinderen die schreeuwen op het (kleine) schoolplein. En vervolgens wordt er ook nog eens gezamenlijk gezongen aan het begin van elke schooldag, buiten op het plein. Ik neem aan dat het Egyptische volkslied dan wordt gezongen, onde begeleiding van een juffrouw met een keyboard, die daar nogal ongeïnspireerd op staat te spelen.

Het instituut in Cairo is veel ouder dan het NIMAR. Het bestond al toen ik in 1977 begon met de studie Arabisch. Mijn toenmalige studiegenoten gingen hierheen, om een periode onderwijs te volgen op het instituut.
Ik droomde in die tijd alleen nog maar van een instituut in Marokko. In dat opzicht is het NIMAR dus wel een jongensdroom die uitkwam. Alleen moest ik er wel zelf voor zorgen dat die droom verwezenlijkt werd.

Er gaan ook meer studenten Arabisch naar Cairo dan naar Rabat, en daar heb ik geen enkele moeite mee. Afgelopen voorjaar had Cairo 39 studenten en het NIMAR 5. Toen ik dat hoorde zei ik tegen mijn collega in Cairo: Ik moet er niet aan denken dat ik 39 studenten op het NIMAR zou hebben rondlopen op dit moment.
Na een verblijf in Cairo en het leren van het Egyptisch dialect is een student breder inzetbaar dan alleen in Egypte. Voor Marokko geldt dat in mindere mate. Als je Marokkaans dialect hebt geleerd kun je daarmee terecht in Marokko, of in .... Nederland natuurlijk. Dat is dus wat we de studenten in Nijmegen ook vertellen als ze voor de keuze staan: Marokkaans of Egyptisch. Wat denk je er later mee te gaan doen? Wil je iets in het Midden-Oosten? Dan is Egyptisch de juiste keus. Wil je naar Marokko (of de rest van Noord-Afrika) of wil je iets doen met je Arabisch in Nederland? Dan is Marokkaans een verstandige keus.
Overigens hoeft het een het ander niet uit te sluiten. Je kunt ook in eerste instantie het eerste dialect doen, en later nog eens het andere. Twee dialecten (en Modern Standaard Arabisch) tegelijk leren lijkt niet verstandig, dan haalt de student van alles door elkaar.

Binnenkort nog wat meer over Egypte, want ik ga voor het eerst ook eens kijken in Luxor en Karnak, waar al die beroemde tempels te bewonderen zijn.

verschillen en overeenkomsten tussen Marokko en Syrië

2008-10-19T19:06:00.000+02:00

Deze blog gaat eigenlijk over Marokko. Maar nu al een paar weken niet meer.
Dat zit zo.
Ik heb even geen tijd voor Marokko wegens andere reisplannen. En op het NIMAR is mijn aanwezigheid niet zo heel erg nodig op dit moment. Ik ben de onderwijscoِrdinator, maar er is even geen onderwijs op het NIMAR. Dus ging ik naar Damascus om de collega's en hun instituut aldaar te spreken en te bekijken. En ga ik volgende week ook nog naar Cairo met hetzelfde doel.
En in Nederland is ook meer dan genoeg te doen voor het NIMAR. Er zijn in de eerste weken van oktober op vele universiteiten en hogescholen zogenaamde 'wil-weg-weken'. Studenten krijgen dan allerlei informatie over de mogelijkheden om tijdens hun studie een periode in het buitenland te studeren. En dan is het NIMAR natuurlijk van de partij. Ik ga naar Amsterdam (2x), Rotterdam, Nijmegen en Maastricht om het NIMAR bij de studenten aldaar aan te prijzen.

Terug naar Syrië, en Marokko. Het is misschien wel aardig om een kleine vergelijking tussen Syrië en Marokko te maken. Of ik kan beter zeggen: tussen de hoofdstad van Syrië (Damascus) en de hoofdstad van Marokko (Rabat). Want van Syrië heb ik niet zo veel meer gezien dan Damascus en de weg naar de grens met Libanon.

anders: in Syrië is nog meer chaos in verkeer dan in Marokko. Ze rijden ontzettend hard, ook in de stad.

anders: ze zijn in Damascus ook lomper in het verkeer. Ze rijden bijvoorbeeld met de auto de smalle drukke straatjes van de oude stad in. Dan denk je: hoe kom je op het idee om hier met een auto te gaan rijden? En dan gaan ze zich toeterend een doorgang door de mensen banen.

zelfde: dat ik opval als westerling. Je loopt ook hier met je blanke en blonde uiterlijk tussen allemaal 'donkere types' (waarover later meer)
anders of zelfde: Dat weet ik niet geheel zeker. In Marokko zie je grote verschillen tussen 'types mensen'. Heel blank, maar ook heel donker, echt negroïde. En in Syrië zijn er ook verschillen, maar niet zozeer in huidskleur. De verschillen in Syrië zijn meer in de gelaatstrekken. Je ziet Koerdische types, maar ook bijna Balkan-achtige mensen. Er is natuurlijk via het Ottomaanse rijk flink wat genetisch materiaal vanuit Turkije, Centraal Azië en de Balkan richting Syrië gekomen, tot zo'n kleine honderd jaar geleden.
Overigens heb ik laatst in Rabat ook een oudere dame ontmoet die als achternaam 'Al Turki' heeft. Haar vader was een Turk, die met de Ottomanen was meegekomen tot Algerije. Verder is het Ottomaanse rijk nooit gekomen, Marokko is niet onder Ottomaanse heerschappij geweest.

zelfde: Dat het in de maand september ook in Syrië Ramadan was. Ik had me erop ingesteld. In Marokko gaan buitenlanders vaak tijdens de Ramadan een poosje weg, want het openbare leven wordt er toch wel door bepaald: restaurants zijn gesloten, of serveren gedurende een maand geen alcohol.

anders: In Damascus werd aanmerkelijk vaker openlijk gegeten, gedronken of gerookt in de Ramadan. In eerste instantie nam ik aan dat het dan om christenen ging, maar dat schijnt toch niet het geval te zijn. In Marokko is het zelfs strafbaar als je tijdens de Ramadan in het openbaar eet, drinkt of rookt.

anders: Het instituut van de collega's in Damascus ligt in een stille wijk aan de buitenkant van Damascus. Het is daar een stuk stiller dan het drukke stadscentrum van Rabat. Het was goed uitslapen op het NIASD.
anders: In Damascus is het weekend op vrijdag en zaterdag. Dat betekent dat er op zondag weer gewerkt moet worden natuurlijk. Maar dat heeft wel een groot voordeel: geen mails of telefoontjes uit Nederland. Maar anderzijds moet de post van de voorgaande vrijdag natuurlijk nog wel worden weggewerkt.

zelfde: Historische plaatsen en gebouwen worden niet echt goed geconserveerd. Dat heb ik zowel in Syrië als in Marokko al vaker geconstateerd. De gebouwen staan er nog, en gelukkig regent het er niet zo heel vaak, anders zouden de gebouwen in snel tempo vervallen.
Wat dat betreft kunnen beide landen een voorbeeld nemen aan Spanje. De manier waarop daar de (islamitische) monumenten in Andalusië zijn gerestaureerd en beheerd is werkelijk voorbeeldig.

anders: Zoals ik al eerder schreef kon ik in Damascus het vrijdaggebed in de moskee bijwonen, iets dat voor mij als niet-moslim in Marokko niet mogelijk is.

Lucky bastards die Denen!

2008-10-19T18:41:00.002+02:00

Toen mijn collega's van het Nederlands instituut in Damascus hoorden dat ik graag mooie oude gebouwen fotografeer, zeiden ze dat ik ook maar eens moest gaan kijken bij de collega's van het Deens instituut.

Nou dat was inderdaad een verrassing, om jaloers op te worden.
Het NIMAR-pand in Rabat is heus aardig, maar mijn Deense collega's in Damascus hebben het pas echt goed voor elkaar.
Een prachtig pand in de oude stad van Damascus, zeer smaakvol gerestaureerd.

Bekijk de foto's en oordeel zelf.

website Deens instituut: http://www.ambdamaskus.um.dk/en/menu/TheEmbassy/The+Danish+Institute+in+Damascus/

Syrische toestanden

2008-09-26T21:29:00.001+02:00

Ik zou bij aankomst in Damascus van het vliegveld worden opgehaald door een medewerker van het Nederlands instituut aldaar. Bij aankomst was mijn ophaler er nog niet.
Ik wilde hem bellen, maar mijn Nederlandse mobiele telefoon deed het (nog) niet, dus kon ik hem niet bellen.
Dan maar op zoek naar een openbare telefoon. Daarvoor had ik Syrisch geld nodig.
Maar.... de geldautomaat was buiten bedrijf en de bank was even gesloten wegens bouwwerkzaamheden.
Wat nu? Geen paniek!
Die sluiting van de bank duurde gelukkig maar een kwartiertje.
Toen had ik Syrische ponden. Toen naar het kantoortje van Syriatel.
Ik moest bellen naar het mobiele nummer van mijn ophaler. Dat zou 20 pond kosten. Ik had allemaal briefjes en één munt van 10 pond gekregen voor mijn Euro's. En de man daar had geen wisselgeld. Kan ik dan een telefoonkaart kopen voor de telefoons hier aan de muur? Dat kan wel, maar die kosten 500 pond, en die werken alleen hier op het vliegveld. Niet in de stad.
Welkom in Syrië denk je dan. Wat een toestanden allemaal binnen het eerste half uur. Kunnen ze de zaken hier niet gewoon regelen zoals het hoort? Nou ja, zoals het volgens ons hoort dan. Maar onze manier van werken en denken is niet de enige zaligmakende in de wereld.

Uiteindelijk mocht ik bellen met dat ene muntje van 10 pond en bleek mijn ophaler al dichtbij het vliegveld te zijn, en zou hij na een minuut of tien op het vliegveld arriveren.
En zo kwam alles toch nog goed ;-)

Waanzinnig gebouw bij daglicht

2008-09-22T17:13:00.001+02:00

Ik schreef al over de Khan As'ad Basha in Damascus. Ik ben nog een keer teruggegaan om bij daglicht te fotograferen. Ook dat zijn mooie plaatjes geworden. Zonder verder commentaar plaats ik hier nog een paar foto's.

Ook gebouwen kunnen fotogeniek zijn.
Dit gebouw is door dezelfde persoon gebouwd als het beroemde Azam Paleis, dat hooguit honderd meter verderop staat, en dat als museum is ingericht. Ook daar heb ik een paar uur rondgekeken, maar ik was er niet zo ademloos van verwondering als in de Khan. Die afwisseling van zwart en wit en die prachtige bogen en het spel van het zonlicht door de open middelste koepel, ik raakte er niet op uitgekeken (en gefotografeerd, leve de digitale fotografie!).

Op de bovenstaande foto is goed te zien hoe de geëxposeerde foto's in een vierkant om de fontein zijn opgehangen. De lijn van schaduwen van foto's op de grond in het felle zonlicht geeft m.i. een heel mooi effect

Hieronder foto's van het paleis dat als museum is ingericht, het Azam Palace.

Ook een beetje onderzoek in Syrië en Libanon

2008-09-20T21:09:00.002+02:00

Mijn bezoek aan Damascus (en Beirut) had twee redenen. De eerste heb ik al genoemd: de onderlinge samenwerking tussen de Nederlandse wetenschappelijke instituten in de Arabische wereld.
Maar ik wilde ook nog iets doen voor mijn eigen onderzoek.
Ik heb al vaker geschreven op mijn blog over het verschijnsel dat ik in Marokko met zoveel belangstelling volg: het toenemend gebruik van het Marokkaans Arabisch dialect (de spreektaal) voor schriftelijke communicatie. Schrijven in de spreektaal dus.
Nu wilde ik tijdens mijn bezoek aan Damascus en Beirut (en volgende maand Cairo) eens kijken hoe het in deze landen is gesteld met het schriftelijk gebruik van de spreektaal.
Ook in dat opzicht is de reis zonder meer geslaagd te noemen.
In Damascus heb ik niet zo veel reclame-affiches gezien met dialect, maar wel aardig wat fragmenten en zelfs vaste rubrieken met geschreven spreektaal in een krant (Baladna). Ook in glossy tijdschriften heb ik diverse fragmenten in spreektaal kunnen lezen.

En in Libanon heb ik werkelijk volop reclame-affiches, spandoeken, zuilen etc. gezien met daarop geschreven spreektaal.
Onze heenreis, met collega-arabist Rudolf aan het stuur, werd een ware jacht op affiches. Rudolf moest natuurlijk ook nog een beetje op de weg letten (maar in Libanon neemt men het dus niet zo nauw), maar ik riep regelmatig 'stop!'. De Libanezen hebben zich vast afgevraagd wat die twee westerlingen aan het doen waren als we weer een reclamebord stonden te fotograferen.

Op 'het Instituut' (NIASD) heb ik ook nog een lezing gehouden over dit onderwerp. Ik heb vooral beschreven wat ik als neutrale toeschouwer in Marokko heb waargenomen. Maar ik heb ook aangegeven dat ik in Syrië, in iets mindere mate misschien, hetzelfde zie gebeuren. En dat dit in de (verre?) toekomst wellicht zou kunnen leiden tot een verdringing van het Klassiek Arabisch, zoals in de historie ook is gebeurd met het Latijn in Zuid-Europa.
De reacties uit de zaal waren gematigd en beschaafd afkeurend. Het Klassiek Arabisch is de taal van het cultureel erfgoed, van de godsdienst etc. En als men maar genoeg moeite doet, als de regeringen zorgen voor voldoende scholing etc. dan komt het wel goed met de positie van het Klassiek Arabisch.

Zie ook de website van het NIASD: www.niasd.org

En ook nog groeten uit Beirut

2008-09-20T20:38:00.007+02:00

Beirut is maar een uurtje of drie rijden van Damascus. En aangezien het op dit moment redelijk rustig is in Libanon, besloot ik daar ook een kijkje te gaan nemen. Uiteindelijk hoop ik aan het eind van mijn loopbaan alle Arabische landen te hebben afgewerkt, en Libanon had ik ook nog niet gehad, dus kon ik er weer eentje afstrepen.
Mijn in Damascus woonachtige collega-arabist Rudolf had ook wel zin in een uitstapje dus stelde hij zijn auto beschikbaar voor de heenreis, via een toeristische route door de bergen van Libanon.

Libanon is in veel opzichten anders dan Syrië.
Maar het meest opvallend waren toch wel de uiterst strenge (en kennelijk noodzakelijke) veiligheidsmaatregelen.
Roadblocks en check points overal, langs de doorgaande wegen en in de stad. Tanks en pantservoertuigen op strategische plaatsen in de hoofdstad en langs de wegen.
Maar veel overlast heeft dat alles niet bezorgd.
Om overlast en oponthoud te voorkomen heb ik maar geen pogingen gedaan die legerposten te fotograferen.
Maar de sporen van de oorlog zijn overal aanwezig. In de bergen staan nog in puin geschoten huizen. Rudolf merkte op: een huis met een mooi uitzicht kun je hier maar beter niet hebben. Een mooi uitzicht is gelijk aan een strategische positie, en dus komt je huis snel onder vuur te liggen.

Maar ook in Beirut zijn nog veel sporen van de burgeroorlog te zien. Het meest opvallend is het voormalige Holliday Inn Hotel. Het is een hoog gebouw dat op de groene lijn stond, de scheidslijn tussen Oost- en West-Beirut, waar kennelijk met zwaar geschut op is geschoten.

Maar onder de vermoorde premier Rafiq Hariri, zelf miljardair en eigenaar van aannemersbedrijven, is er ook in snel tempo een nieuw centrum in Beirut gebouwd, dat er zeer smaakvol uitziet.

Mijn reisgenoot ging 's avonds terug naar Damascus, maar ik bleef nog een nachtje in Beirut. De volgende dag ben ik met een taxi teruggereden naar Damascus. Dat was een belevenis op zich. Het kant namelijk ook in iets meer dan twee uur (oponthoud aan de grens niet meegerekend).
Eigenlijk kun je stellen dat ze hier in deze landen rijden als gekken. Althans, naar onze maatstaven. Hiermee vergeleken is het verkeer in Marokko echt rustig en voorspelbaar. Kortom, ik was blij dat ik heelhuids Damascus had bereikt. En ik ben echt wel wat gewend, en kan in Marokko lekker meedoen in het verkeer daar.

Ten slotte: hoog op het verlanglijstje van te bezoeken Arabische landen staat ook Dubai. Om die gekte daar een keer met eigen ogen te aanschouwen.

Waanzinnig gebouw gespot

2008-09-16T12:32:00.000+02:00

Gisteravond liep ik wat te wandelen door Damascus en stuitte op een waanzinnig gebouw. Het heet Khan As'ad Basha. Het is een oude caravanserai (pleisterplaats voor handelskaravaans).
Het is in Damasceense stijl gebouwd met verschillende lagen licht- en donkergekleurd steen. Het lijkt op de stijl van de beroemde kathedraal van Sienna (Italië).

Door de koepels, waarvan sommige in het midden open zijn zodat warme lucht kan ontsnappen, geeft het een prachtige indruk als je omhoog kijkt.
Ik heb eerder op mijn blog al foto's van mooie plafonds gepubliceerd, toen uit Andalusië (november 2007).
Maar ook deze zijn geweldig, dankzij die geweldige groothoeklens van mijn liefje waar ik toen ook al over sprak. En de kenner begrijpt het al: ik heb dus een andere camera aangeschaft waar die lens ook op past.
Oordeelt u zelf.

Overigens vond op dat moment juist de officiële opening plaats van een foto-expositie. Ondanks de aanwezigheid van professionele fotografen heb ik toch ook maar mijn camera tevoorschijn gehaald.

Groeten uit Damascus

2008-09-16T07:46:00.002+02:00

In het kader van de onderlinge samenwerking tussen de Nederlandse instituten bezoek ik op dit moment het Nederlands Instituut voor Academische Studiën Damascus (NIASD).
Het is heel lang geleden dat ik in Syrië en in Damascus was. Het was 1979, en ik was nog student Arabisch.
Hier bevind ik mij in het hart van de Arabische wereld en van de Arabische cultuur.

Er staat hier een specifiek monument waarop ik mij erg verheugde: de Omayyadenmoskee in Damascus. Gebouwd door de Omayyadendynastie, de eerste dynastie van islamitische heersers die het Arabisch schiereiland (ongeveer het huidige Saoedi Arabië) verlieten om elders hun hoofdstad te stichten. Terwijl de islam toch ontstaan was in Mekka en Medina, beide steden op dat schiereiland.

De oude stad van Damascus geldt als de oudste permanent bewoonde stad ter wereld. De "Rechte straat" (shari' al-mustaqim) wordt al in de Bijbel genoemd en bestaat nog steeds.
Er is een hele waslijst aan verschillen en overeenkomsten tussen Syrië en Marokko te noemen. Ik kom daar misschien nog wel een keer op terug.
Maar wat voor mij als regelmatige Marokkoganger een groot verschil maakt, is dat ik als niet-moslim hier zo iedere moskee kan binnenstappen. Als ik tenminste mijn schoenen maar uitdoe ;-)
In Marokko mogen niet-moslims de moskeeën niet in. Met uitzondering van de grote Hassan II moskee in Casablanca, daar worden (prijzige) rondleidingen voor toeristen gegeven.
De reden dat niet-moslims in Marokko niet in de moskee mogen, stamt nog uit de tijd van de Franse overheersing. Op zeker moment ontstond er in Marokko een gevoel van nationalisme en streven naar onafhankelijkheid. De Franse resident-generaal besloot toen de Marokkanen niet te veel te provoceren (met misschien een versnelling van die onafhankelijkheidsgevoelens) door de Fransen, en daarmee alle niet-moslims, de toegang tot de moskee te ontzeggen. En na de onafhankelijkheid is die regel in Marokko nooit afgeschaft. Misschien is Marokko wel het enige islamitische land waar die regel geldt.
Maar hier in Damascus gelden zulke beperkingen niet. En dus kon ik op vrijdag in de loop van de ochtend de Omayyadenmoskee binnenstappen en daar een paar uur blijven rondhangen tot na het vrijdaggebed. Dat is het belangrijkste gebed binnen de islam, waarbij niet alleen een gebed wordt gebeden, maar ook een preek wordt verzorgd door de imam.
Ten eerste heb ik flink lopen fotograferen in de moskee. Mijn dia's uit 1979 beginnen in kwaliteit achteruit te lopen, en ik beschik ook over betere apparatuur tegenwoordig. Het resultaat staat hier, en misschien binnenkort nog wel wat meer op mijn webalbum.
Vervolgens ben ik ergens op een randje gaan zitten, en heb ik zitten kijken wat er allemaal de moskee binnenstroomde, en later ook weer naar buiten.
De gebedsruimte is gigantisch groot (schatting: 120 x 40 m), maar was niet helemaal gevuld. Aangezien het Ramadan is op dit moment, had ik dat toch wel verwacht. Maar goed, er waren vele honderden mensen binnen. Daarvan heb ik overigens geen foto's gemaakt.

Toen die allemaal weer naar buiten moesten, veroorzaakte dat een aardige opstopping, want iedereen moet bij het naar buiten stappen zijn schoenen weer aantrekken, wat natuurlijk toch wat oponthoud veroorzaakt.
Als mensen trouwens hun schoenen parkeren voor de ingang van de gebedsruimte, hebben de beheerders daar een heel praktische oplossing voor. Een mannetje met een trekker (waarmee je de vloer dweilt) trekt alle schoenen op een grote hoop, en zoek het maar uit aan het einde van de dienst.
Mijn schoenen werden overigens persoonlijk bewaakt door de ambtenaar bij de hoofdingang. Ik mocht ze in zijn wachthuisje zetten zodat ik me verder niet met mijn schoenen hoefde bezig te houden.

Ook hier doet een mondje Arabisch toch altijd weer wonderen. En al spreek ik het Syrische dialect niet zo best (het wijkt nogal af van het Marokkaans), met Standaard Arabisch kom je ook een heel eind, want iedereen heeft hier op school Standaard Arabisch geleerd.
Misschien kom ik binnenkort nog terug op mijn belevenissen in Damascus, of in Beirut, waar ik donderdag en vrijdag eens ga kijken. Dat wordt dan mijn eerste bezoek aan Libanon.

de Hoge Atlas, het pure Marokko

2008-07-23T22:25:00.001+02:00

Enkele weken geleden ben ik weer eens in bekend gebied ten zuiden van de Hoge Atlas geweest.
Om daar te komen moet je over een bergpas heen.
Er zijn drie passen begaanbaar met gewone auto's.
In het westen heb je de Tizi n'Test (Tizi is Berbers voor 'pas'), op de weg naar Taroudant.

Iets oostelijker is er de Tizi n'Tichka, op de weg naar Ouarzazate. Beide passen zijn zo'n 2100 meter hoog.

En meer oostelijk is er de weg van Errachidia naar Midelt. Daar is eigenlijk niet meer echt sprake van een bergpas omdat het Atlasgebergte daar langzaam overgaat in 'rustiger' landschap.
En dan is er in het midden nog een pas die ik met een gewone auto niet echt zou aanraden want deze pas is onverhard (piste). Het wordt wel gedaan, zowel door de lokale bewoners als door een enkele buitenlander. Dit betreft de weg die vanuit Tingerhir en de Gorges de Todgha recht naar het noorden leidt, via Ait Hani, Agoudal naar Imilchil. Tussen Ait Hani en Agoudal passeer je de Tizi n'Tizherhouzine, die tot zo'n 2700 meter gaat. Het is een goed bereidbare piste als je over een 4x4 beschikt.

In mei 2008 was de weg vanaf Tinerhir tot Ait Hani geasfalteerd. En ongeveer tien kilometer voor Imilchil (bij de weg die vanaf Rich komt) was er weer asfalt. Dat betekent dat er ongeveer 40 kilometer niet verhard was. Vanaf Imilchil naar het noorden (El Ksiba of El Kebab) is de weg ook prima geasfalteerd.
Het Atlasgebergte is mijn favoriete gebied in Marokko. Over Imilchil heb ik een jaar geleden al eens uitgebreid geschreven. Nu benaderde ik Imilchil weer eens uit het zuiden en kwam ik dus via Agoudal. Dat dorp is prachtig gelegen tegen een helling en langs een vallei waar volop graan wordt verbouwd.

Agoudal ligt op ongeveer 2000 meter hoogte, hetgeen betekent dat het er 's winters behoorlijk winter kan zijn. Er kan maandenlang sneeuw liggen. Dat is in de maand mei niet meer zo, maar aan de vorderingen in de groei van het graan kun je zien dat het seizoen hier maanden later valt dan zo'n 100 kilometer zuidelijker in de vlakte ten zuiden van de Hoge Atlas. Terwijl in de vlakte het graan al is geoogst, staat het in Agoudal nog heel fris groen en laag. Ik weet van vroegere reizen dat in Agoudal het graan pas in september wordt geoogst.
Een andere favoriete route door de Atlas is de weg (en later piste) die vanaf de Tizi n'Tichka via Telouet en Ait Ben Haddou uitkomt bij Ouarzazate.

Ik ken deze route al vele jaren, maar heb hem niet zo heel vaak gereden. Het is een kilometer of 40-50 met een zeer pittige piste. Op sommige stukken heb je het idee dat je een trap op of af rijdt, zo bonkig zijn sommige stukken.
Deze route is echt sterk af te raden als je geen 4x4 hebt.
Over Telouet en de daar staande oude kasbah van de Glaoui (Pasja) van Marrakech zal ik binnenkort nog iets schrijven.
Ait Ben Haddou is een prachtig dorpje met oude lemen kasbahs. Het dorp staat op de lijst van werelderfgoed van UNESCO. Er zijn opnames voor beroemde films gemaakt.

Overvliegende ooievaars

2008-07-23T20:21:00.000+02:00

In Rabat en omstreken zitten veel ooievaars met hun nesten. De monding van de rivier de Bouregreg is breed en moerassig. Er zitten blijkbaar veel kikkers.
Vorige week reed ik naar het vliegveld van Rabat om iemand op te halen.
Over de weg vloog een ooievaar. Maar hij vloog niet alleen, hij moest ook nog iets kwijt.
Flats..... ineens zat er een gigantische flats ooievaarpoep op mijn voorruit.
Op het vliegveld kon ik met anderhalve liter water de ruit weer aardig schoon krijgen, maar hier en daar op de auto waren nog wel wat resten poep overgebleven.
De moraal van het verhaal: kijk uit voor ooievaars boven de weg.
En wie schetst mijn verbazing toen ik deze week op een lantaarnpaal in de middenberm van de A13 bij Delft ook twee jonge ooievaars zag zitten.
U bent gewaarschuwd!

Salsa in Rabat

2008-07-23T20:04:00.000+02:00

Ik had laatst al eens gehoord dat er in een disco aan de buitenkant van Rabat op dinsdagavond salsa-avond is.
Ik doe sinds een half jaartje ook wat schoorvoetende salsapasjes, dus stelde voor aan de cursisten van de zomercursus dat we dinsdagavond zouden gaan salsaën.
Uiteindelijk gingen twee van de dames van de cursus mee, maar die zaten in een gastgezin met nog meer dames.
Uiteindelijk bleek dat ik in mijn eentje met zes dames op stap ging.
Ik had deze week een heel klein huurautootje, de kleinste Chevrolet. Dat klinkt deftig is maar het is 'slechts' een kleine Dae Woo.
Ik zei: "Dan moeten we er maar een taxi bij nemen". "Ach laten we het eens proberen in jouw auto" zei één van de dames.
En zo waar het paste. De twee slankste dames samen op de andere voorstoel, en de andere vier achterin.
Zo ging ik (51) op stap met zes meiden van 18 tot ongeveer 25 jaar.
Moest je de Marokkanen (mannen) zien kijken als we voor een stoplicht stonden, en toen al die dames (en die ene ouwe kerel) uit dat mini-autootje stapten bij de disco.
En toen we later (bescheiden tijd, 0.15) weer instapten.

Het was ook één grote Babylonische spraakverwarring met die club meiden.
S1 = half Marokkaans half Nederlands, spreekt na 2 dagen les in Rabat ongeveer 25 woorden Marokkaans
S2 = geheel Marokkaans maar geboren in Nederland, spreekt alleen Rifberbers (zoiets als Fries voor de mensen in Rabat), en dezelfde 25 woorden Marokkaans na twee dagen les.
Y = geheel Nederlands, studente Arabisch die al een aantal maanden voor stage in Rabat zit. Spreekt Marokkaans met een flink Midden-Oosters accent.
R = Amerikaanse studente die alleen Klassiek Arabisch spreekt, en Engels uiteraard
S3 = dochter uit het gastgezin, spreekt volledig Arabisch en een beetje Engels
F = nicht van het gastgezin, uitsluitend Arabisch sprekend.

R (de Amerikaanse) was trouwens wel de ster van de dansvloer. Ze was hier duidelijk al vaker geweest en kan salsa dansen als de beste. De DJ stond meer met haar op de dansvloer dan dat hij achter zijn apparatuur te vinden was. Na afloop was R ook heel vriendelijk tegen mij, want ik had volgens haar 'the good moves' voor de merengue, terwijl ik toch echt nog een beginner ben op mijn ouwe dag.

En in de disco zag ik al die jonge Marokkaanse mannen voortdurend in onze richting kijken. Een enkeling probeerde een praatje te maken, maar de dames gaven geen sjoege, of vroegen aan mij "Jan, bescherm ons tegen enge mannen". En het was natuurlijk ook volstrekt onduidelijk in welke taal welke dame nu kon worden aangesproken.

Ondertussen maakte ik een praatje met deze of gene van de zes dames, en ook een paar dansjes, en je zag die Marokkaanse jongemannen denken "Het is niet eerlijk".
Wat misschien ook wel opmerkelijk is: de vader van het gastgezin (oud-politieman) gaf zijn zes 'dochters' met een gerust hart aan mij mee naar de disco.
Het was een gezellige happening. Minder positief was het feit dat ook na 1-7-2008 in de Marokkaanse horeca helaas nog volop gerookt wordt. En dat de 'jus de fruit' volgens Y uit ordinaire ranja bestond. Die kostte wel 45 Dirham, zo'n 4 euro, en dat is voor Marokkaanse begrippen een heel duur drankje.

Nieuw: de antizoenpolitie

2008-07-21T11:46:00.000+02:00

Ik schreef een paar weken geleden al een verhaal over de Marokkaanse politie.
Vorige week heb ik nog een nieuwe ervaring gehad met een bewaker in een botanische tuin. Toen wij even op een bankje gingen zitten en elkaar een (bescheiden) zoen gaven, kwam de bewaker toevallig net langs en zei: "monsieur, c'est interdit" (dat is verboden).
Kennelijk is het in de botanische tuin niet toegestaan te zoenen.

De reden is (denk ik) dat het anders een ontmoetingsplek voor Marokkaanse verliefde stelletjes zou kunnen worden. Want jonge stelletjes hebben niet veel mogelijkheden om elkaar met een beetje privacy te ontmoeten. Zo'n tuin met stille hoekjes en bankjes zou dan een uitkomst kunnen zijn.
Toen we buiten de tuin kwamen stond daar trouwens een bord met daarop in drie talen de regels die gelden in de tuin. Dat het verboden is om te zoenen staat daar niet op.

Hieronder de tekst in het Arabisch.

Bling bling in Fes

2008-06-29T22:47:00.001+02:00

De mooiste stad van Marokko blijft voor mij nog altijd Fes. Ooit had ik zelfs het idee het NIMAR in Fes te vestigen. Maar er waren allerlei praktische redenen om in Rabat te zitten met ons instituut.
Maar Fes is zo prachtig authentiek. De oude stad van Fes (de medina, Fes El Bali) is op veel plaatsen nog echt middeleeuws.
Dat heeft ook zijn nadelen, veel van die oude gebouwen staan op instorten, en op veel plaatsen zijn de gebouwen gestut met flinke houten constructies.
In Fes viert men dit jaar het twaalfhonderjarig bestaan van de stad.
Ik was vorige week weer eens een weekend in Fes, om mijn geliefde met die concurrent te laten kennismaken.
Ook zij was (als bouwkundige) op slag verliefd op deze stad, die een groot aantal architectonische monumenten bevat. Er staan prachtige eeuwenoude moskeeën en medersa's (scholen voor islamitisch onderwijs). We hebben samen weer de nodige geheugenkaartjes volgeschoten. Binnenkort plaats ik nog wel een paar resultaten hiervan op deze blog.
Om dat twaalfhonderjarig bestaan te vieren is ook de wereldberoemde Bab (poort) Boujloud versierd met een soort kerstverlichting.

Zie hier het resultaat. Dit is de buitenkant van de poort, die normaal blauw is.
We zullen maar hopen dat over niet al te lange tijd die verlichting weer verwijderd zal zijn.

schade- en boetevrij rijden in Marokko

2008-06-07T07:45:00.000+02:00

Overal in Marokko is politie, je kunt haast niets doen zonder dat een agent het ziet. Kees Beekmans schreef er al eens een paar columns over. Is Marokko een politiestaat of niet?

Maar al die politiemannen hebben dus ook werk. Als al die tienduizenden agenten er niet zouden staan op elke straathoek, elk kruispunt en bij elk stoplicht, dan zouden er dus tienduizenden werklozen meer zijn.
Tot dat inzicht kwam ik tijdens mijn bezoek aan de gevangenis. Ik verbaasde me over al die mensen die bezig zijn met stempels zetten, dingen overschrijven van het ene boek in het andere etc. etc. In eerste instantie dacht ik: 'dat moet toch efficiënter kunnen met een of twee PC's'. Maar in tweede instantie bedacht ik toen dat zoiets, indien in heel Marokko toegepast, vele arbeidsplaatsen zou schelen, en dus vele werklozen meer zou betekenen. Niet dat die mensen daar nou zo heel veel verdienen. Lage ambtenaren moeten rondkomen van pakweg vier- of vijfduizend dirham per maand. Dat is zo’n vier- tot vijfhonder euro, bepaald geen vetpot, ook in Marokko niet. Maar werkloosheidsuitkeringen of bijstand hebben ze hier niet, dus een efficiëntieverbetering bij de overheid zou rampzalig zijn voor vele tienduizenden ambtenaren en hun gezinnen.

Verder lijkt het er wel eens op dat die agenten zichzelf moeten terugverdienen. Overal staan ze met laserguns naleving van de maximumsnelheid te controleren (60 km binnen de bebouwde kom, 100 erbuiten, 120 op de autosnelweg).
Vrienden en collega's met gele nummerplaten kunnen daar meestal aan ontkomen. Ze zijn diplomaat, journalist of 'buitenlandse hulpverlener'. Met die status krijg je 'plaques jaunes' (gele nummerplaten), en die worden door de politie meestal met rust gelaten. Zeker met de willekeurige controles langs de wegen.
Een keer is het me niet gelukt me eruit te kletsen, toen moest ik 400 Dirham betalen voor een overschrijding van de maximumsnelheid met 3(!) kilometer. Ik reed 63 waar je 60 mocht. Ik reed toen wel met een dikke Peugeot 407 met gewone witte nummerplaten.

Een andere belevenis met de Marokkaanse politie. Een kennis had een aanrijding gehad en moest op het bureau komen om een verklaring af te leggen. Die verklaring werd in het Arabisch opgesteld, dus vroeg mijn kennis of ik mee wilde om hem terug te vertalen voordat hij het zou ondertekenen.
We kwamen terecht in een ongelofelijk sneu lokaal met meubilair dat nauwelijks dat predikaat verdiende. Met veel moeite kon men voor ons buitenlanders twee stoelen vinden die nog voorzien waren van voldoende poten, een zitting en een rugleuning.
Een ouderwetse (Arabische) typemachine werd gevuld met een stapel papier (pakweg 8 of 10 velletjes met carbonnetjes ertussen) en het typen begon. In belendende kamertjes (alleen door manshoge schotten afgescheiden, dus het geluid werd niet gedempt) werd volop gediscussieerd en ruzie gemaakt. Bij ons liepen ook voortdurend andere mensen in en uit, en ondertussen diende de verklaring te worden opgesteld. Ook mijn gegevens werden in het proces verbaal opgenomen als de vertaler. Na afronding van de verklaring kon ik hem inderdaad terugvertalen. Het was een keurige weergave in het Arabisch van de verklaring van mijn kennis. Nu moest de andere partij nog een verklaring afleggen en dan kon de zaak naar de officier van justitie, en daarna zou er een kopie voor de verzekeringsmaatschappij beschikbaar zijn. Al met al een ruime week na de aanrijding zou de verzekering aan het werk gezet kunnen worden.
Ter informatie: inmiddels zijn we al zeker zes weken verder, maar de Marokkaanse verzekeringsmaatschappij heeft nog geen toestemming gegeven om te beginnen met de reparatie.

Dan nog twee korte anekdotes over de Marokkaanse politie.
Ik liep ’s avonds in het donker langs het Frans Instituut. Een agent van politie, belast met de bewaking van het instituut, had zijn hand al aan zijn broek, en keek langs mij heen of er andere voetgangers aankwamen. Op het moment dat ik hem gepasseerd was draaide hij zich naar de muur van onze Franse collega's en begon wildplassend het Frans Instituut te bevuilen.
Toen ik aan een Marokkaanse vriendin vroeg 'mag je hier wildplassen?' was het antwoord uiteraard 'nee'. Toen ik vroeg 'wat doe je als je een agent ziet wildplassen?' antwoordde ze: 'doorlopen' ;‑)

En de anekdote van de verkeersagent die zijn dienst erop had zitten.
Hij stond nog midden op de kruising, en zag de bus passeren die hem rechtstreeks van zijn dienstplek naar huis zou brengen. Dus wat deed hij? Hij blies met alle kracht op zijn fluitje. De buschauffeur remde, vrezend dat hij een overtreding had begaan, maar hoefde alleen maar de deur te openen voor de agent die naar de bus toe sprintte en erin sprong. Zijn dienst zat erop.

stem op mij!

2008-05-25T23:02:00.000+02:00

Op de onderstaande foto staat een ezel bij een muur waarop in verkiezingstijd de posters van politieke partijen worden aangeplakt.

informele economie

2008-04-06T22:44:00.001+02:00

Als Paolo (directeur NIMAR) en ik in Rabat of een andere Marokkaanse stad over straat lopen of rijden, letten we altijd op de activiteiten van 'kleine zelfstandige ondernemers'.
Overal zijn guardiens die geparkeerde auto's bewaken, ambulante verkopers, klusjesmannen of vuilnisdoorzoekers.
En dan vragen we ons hardop af, hoe hun broodwinning geregeld is. Of het überhaupt geregeld is. Van de guardiens weet ik dat ze een officieel koperen plaatje op hun (meestal) blauwe stofjas hebben, dat aangeeft dat ze officieel guardien zijn. Maar de mannen die met een handkar de vuilcontainers langsgaan om die te doorzoeken op bruikbare spullen (papier, karton, plastic flessen, eetbare zaken etc.) hebben daarvoor vast geen vergunning. En ik las laatst een artikel over de loodgieters, schilders en andere klusjesmannen die op een vaste plek langs de weg zitten, met hun gereedschap duidelijk zichtbaar uitgestald om aan te geven welk ambacht ze beoefenen. Deze mensen zitten daar dag in dag uit. Soms hebben ze geluk en dan worden ze voor een dagje (of langer) ingehuurd om een huis te komen schilderen of opknappen. Maar soms duurt het ook dagen voordat ze weer een nieuw klusje hebben.
Een ander terrein van de informele economie kun je zien in Rabat in de wijk waar telefoons worden verkocht en gerepareerd, audio- en videoapparatuur wordt verkocht en gerepareerd, en waar computers worden verkocht en gerepareerd. En dan hebben we het nog niet over de ronduit illegale activiteiten van het verkopen van illegale kopieën van CD's en DVD's. Die liggen daar bij tienduizenden uitgestald. Je koopt ze voor 10 Dirham (nog geen euro) per stuk.
Laatst liep ik er eens rond te kijken, zoekend naar een paar boxen voor bij een van onze computers. Ik zag daar o.a. een 'werkplaats' waar vele tientallen oude laptops lagen opgestapeld. En een buurman had bergen computeronderdelen schijnbaar ongeordend op planken liggen.
Vorige week deed de computer van Paolo ineens niets meer. Hij wilde niet meer opstarten. We hebben inmiddels ervaring met de officiële HP-reparatieservice (de formele economie). Het duurt weken voordat je een offerte krijgt (garantie is inmiddels verlopen) en nog weer eens weken voordat je PC gerepareerd is. Ik stelde daarom voor een van die werkplaatsjes in de medina (oude stad) eens uit te proberen. Mijn inschatting was dat ofwel het RAM-geheugen ofwel de grafische kaart het probleem vormde. Het vervangen van een van die twee hoeft niet meer dan pakweg een kwartiertje te duren, en zeker geen weken.
Dus ik naar de medina, naar een reparateur bij wie ik al eens met de laptop van mijn zoon was geweest.
Wat daar gebeurde in de ongeveer drie kwartier dat ik daar heb gestaan is wel de beste illustratie van de informele Marokkaanse economie.Terwijl hij met mijn PC bezig was zijn er minstens tien of vijftien anderen langs geweest, die hij tussendoor allemaal te woord stond. Een persoon kreeg 200 Dirham van hem, zonder enig papierwerk of andere tegenprestatie, een ander ging met 50 Dirham weer weg. Een derde had kennelijk ook nog iets te goed, en vroeg om een webcam. De reparateur had zelf helemaal geen nieuwe spullen, dus hij liep even naar de buurman, kwam terug met een webcam, en gaf die aan de laatste bezoeker. Die nam de webcam in ontvangst, groette de reparateur vriendelijk en vertrok, zonder een dirham te betalen. Al deze mensen hadden kennelijk nog iets te goed. Er kwam een deftige meneer uit een deftige wijk (Souissi), met wie de afspraak werd gemaakt dat de reparateur bij hem thuis langs zou komen om de hele installatie inclusief internetaansluiting te controleren etc. Een groepje van drie heren kwam ook iets vragen over een slecht functionerende PC. Of ze hem moesten formatteren of opnieuw installeren. "Breng hem maar hier, 's middags om drie uur is het rustig hier" zei mijn mannetje.
Ook een nieuwe grafische kaart en een RAM-geheugen werden bij de buurman gehaald. Dan konden we uittesten waar het probleem zat. De PC werd open geschroefd, RAM-geheugen verwisseld en opstarten. Voilá, de PC deed het weer. De oorzaak was dus gevonden, en het probleem was gelijk opgelost. Ruim binnen het uur was de PC weer in orde. Ik rekende af en vroeg om een bon. Wij zitten namelijk in de formele (Nederlandse) economie en moeten alle uitgaven verantwoorden. Dat duurde even. Eerst zoeken naar het bonnenboekje. Toen naar een pen (die had ik), en toen nog naar de in Marokko onvermijdelijke stempel. Niets is officieel zonder stempel, ook niet in de informele economie ;-)
Ik neem aan dat mijn mannetje weer met zijn buurman heeft afgerekend voor het RAM-geheugen (en die webcam), en dat hij de nieuwe grafische kaart heeft teruggebracht. Dat afrekenen zal ook wel op geheel informele wijze gebeurd zijn.
Het is overduidelijk dat een groot deel van de Marokkaanse economie op deze wijze functioneert. En dat betekent dat over inkomsten uit zulke werkzaamheden geen belastingen worden afgedragen. Hoeveel er omgaat in die informele economie weet natuurlijk niemand, maar het is duidelijk dat de Marokkaanse staat hierdoor vele miljoenen dirhams aan inkomsten misloopt. Inkomsten die de staat goed zou kunnen gebruiken voor het opknappen van het kinderziekenhuis in Rabat, voor asfaltering van een weg op het platteland, voor het opknappen van een dorpsschooltje in het Atlas gebergte, voor een vuilnisophaalservice en vuilstort- of vuilverbrandingsvoorzieningen in alle dorpen en kleine steden. Of voor het instellen van een bijstandswet, of ziektekostenverzekering voor iedereen.
Om in Marokko een levensstandaard te bereiken die vergelijkbaar is met die in de Europese landen dient er nog zoveel te gebeuren. Maar de staat heeft hiervoor niet de vereiste middelen. Meer belastinginkomsten zouden hieraan zeker kunnen bijdragen.

Leren Hollands Gendurende Arabischen

2008-03-23T23:53:00.000+01:00

In een van de boekwinkels van Rabat stuitte ik op een lesboek Nederlandse taal voor Arabischtaligen.

Welk Nederlands deze mensen gaan leren is wel de vraag. Het omslag boezemt niet veel vertrouwen in. Ik heb niet de moed gehad het boek open te slaan om te kijken wat er in staat.

Chocolade paaseitjes in Rabat

2008-03-20T23:42:00.000+01:00

Het is bijna Pasen, en ik vertrok kort voor Pasen weer naar Rabat. Ik kreeg een mailtje uit Rabat met het verzoek gevulde chocolade paaseitjes mee te brengen want de aanwezige voorraad slonk nogal snel wegens grote gretigheid bij de aanwezige studenten, allen dames.
Dus ik voerde nieuwe voorraad aan. Ik kwam op woensdagavond rond kwart voor negen aan op het NIMAR, en trof mijn instituut nog in vol bedrijf. Drie van de studenten waren er nog aan het werken en begroetten mij heel enthousiast en boden me thee aan. Dat is goed zei ik, en haalde de chocolade eitjes uit mijn koffer.
Daar werd inderdaad met gretigheid op aangevallen.
Al pratend over van alles en nog wat, kwam ter sprake dat we op het NIMAR ook over een personenweegschaal beschikken. Ik heb die destijds vooral aangeschaft om bezoekers de mogelijkheid te bieden hun koffer te wegen. Veel NIMAR-gasten gaan namelijk met veel meer papier (boeken, lesmateriaal) terug dan ze gekomen zijn.
Toen de dames hoorden dat er een weegschaal was, en waar die stond, stormden ze naar boven.
Wat ik toen boven hoorde laat zich nauwelijks beschrijven. "Dat klopt niet", hoorde ik, en "dit kan niet waar zijn". De dames kwamen beduusd naar beneden, er werden gewichtstoenames genoemd van tien, tien en zeven kilo. Er wordt hier minder gesport, bijna dagelijks buiten de deur gegeten, flink gesnoept van de heerlijke Marokkaanse koekjes etc. Dus het was wel verklaarbaar.
Maar ook rees de vraag of die weegschaal wel goed was. Maar de schrik zat er goed in en de chocolade paaseitjes bleven verder onaangeroerd. Ik heb toegezegd dat ik de weegschaal zou testen, want ik had drie dagen eerder thuis ook nog op de weegschaal gestaan. Mijn conclusie was dat de NIMAR-schaal redelijk nauwkeurig moest zijn, ik zag voor mezelf maar een kleine afwijking.
Vanochtend liepen diverse dames bij aankomst op het instituut direct naar boven om de weegschaal nog een keer te beproeven. Of ze zich nu schaarser hadden gekleed dan gisteravond, of ondertussen hard hadden getraind, de uitkomst was in elk geval minder schokkend dan de avond ervoor. "Plus tien" was "plus vijf" geworden.
Nu gaan ze morgenochtend met de hele groep gedurende de Paasdagen naar Noord-Marokko, en zit ik hier alleen met die voorraad paaseitjes. De vraag is nu op "plus hoeveel" ik ga uitkomen.

rijden op de pistes gefilmd

2008-02-27T17:07:00.001+01:00

Mijn zoons vonden het ook leuk om van al dat gehobbel over die pistes wat bewegende beelden te maken.
Ze hebben wat filmpjes gemaakt. Deze zijn op Youtube te bekijken.
Ze zijn niet zeer spectaculair, maar het geeft een indruk van het rijden op zulke onverharde wegen.

En het onderstaande filmpje is interessant in combinatie met de muziek: the road ahead is empty.
Dat was ie inderdaad. De wegen op het platteland in Marokko zijn meestal zeer stil. Er is niet veel verkeer tussen de dorpen en steden.

Op zeker moment begon het toch wel erg krap te worden met de dieselvoorraad in de tank. En nergens een benzinestation te bekennen. Navraag leerde dat er wel een dorpswinkeltje was dat ook diesel verkocht. Toen heb ik daar maar 5 liter gekocht. Dat was ruimschoots voldoende om in een lange afdaling richting Marrakech het eerstvolgende benzinestation te halen.

Het Zuiden van Marokko wordt als het ware afgeschermd door het Atlasgebergte (de Hoge Atlas). Op de terugweg moesten we via de bergpas Tizi n'Test terug naar het Noorden. Het was al aardig laat, en bijna donker. Ik wilde graag voor het donker de bochtige klim naar boven achter de rug hebben. Dus even pittig doorgereden, uiteraard zonder risico's te nemen. Mijn zoons hielpen mee door ver vooruit te kijken of er tegenliggers aankwamen.

En dit filmpje staat er eigenlijk vooral voor de combinatie van de muziek en de beelden.

Dit filmpje geeft een indruk van de begroeiing waar we tussendoor reden.

In dit filmpje zie je hoe geiten in Zuid-Marokko geoefende boomklimmers zijn. Ze klimmen in de arganiers (argan-bomen, een soort wilde olijf) en eten alles kaal.

In het Zuiden van Marokko ligt een ander gebergte, de Anti-Atlas. Dit filmpje geeft een panorama van het landschap, vanaf een punt met mooi uitzicht naar alle kanten.

Op dit filmpje doen Oscar en Martijn een soort spel in een oude moskee. Ze proberen elkaar op hun digitale camera te betrappen zonder zelf betrapt te worden.

Hier een baggerige piste in de Hoge Atlas bij Oukaïmeden, de wintersportplaats vlakbij Marrakech.

En op dit filmpje is te zien dat zo'n piste niet erg breed is. Een van de jongens heeft dit al rijdend uit het raam gefilmd. Zet het geluid van uw boxen wat zacht want de rijwind maakt flink lawaai.

Selectieve verontwaardiging in Nederland als het over Marokko gaat

2008-02-19T17:45:00.000+01:00

De onderstaande tekst werd helaas niet door de Volkskrant geplaatst. Te kritisch tegenover hun eigen (opgeblazen) berichtgeving?

Vrijdag 15 februari meldde de Volkskrant dat een Marokkaanse (onder)minister plannen had ontvouwd om de banden met de buiten Marokko wonende Marokkanen aan te halen. De toon van het artikel was afkeurend en de reacties van de om commentaar gevraagde politici waren ronduit afwijzend.
En wat zagen we vervolgens gebeuren? Het bericht leidde ertoe dat de Nederlandse media over elkaar heen buitelden met hun berichtgeving hierover. Alle noemden zij dezelfde bronnen en reacties, er werd nauwelijks iets toegevoegd aan het openingsartikel van de Volkskrant en het is zeer twijfelachtig of iemand de moeite heeft genomen het (Franstalige) artikel uit Ajourd'hui le Maroc te lezen (in Google als eerste treffer te vinden met de juiste trefwoorden).
Kamerbreed zagen we de politici elkaar overstemmen met hun afkeurende reacties op de Marokkaanse voornemens, diverse ministers deden gepeperde uitspraken en minister Verhagen van Buitenlandse Zaken kondigde aan de Marokkaanse ambassadeur om opheldering te vragen. Uiteraard wijdde Buitenhof er zondagmorgen een item aan.

De vraag rijst wat er nieuw is aan het bericht, maar vooral of de afkeuring en verontwaardiging niet selectief zijn. De gang van zaken riekt naar selectieve verontwaardiging; niet ongebruikelijk waar het Marokko betreft. Zelfs de bouw en levering van drie corvetten aan Marokko door een Nederlandse werf – met alle gunstige economische en financiële aspecten van dien - gaf aanleiding tot de gebruikelijke blinde haattirades tegen Marokko en de islam op Nederlandse websites.

Vorige week deed de Turkse premier Erdogan in Duitsland forse uitspraken die vele malen controversiëler zijn dan de Marokkaanse voornemens. Assimilatie aan de Duitse samenleving door Turkse Duitsers zou volgens Erdogan een misdaad tegen de menselijkheid zijn. Als we dit afzetten tegen de Marokkaanse intenties om 'een beetje cultuur te promoten' rechtvaardigt dit de vraag: waarom is de Turkse ambassadeur vorige week niet door minister Verhagen op het matje geroepen? Is hier geen sprake van selectieve verontwaardiging?

Het beleid van de Marokkaanse regering is al vele jaren gericht op het onderhouden van de band met haar onderdanen in het buitenland. Die tien procent van de Marokkaanse bevolking die in het buitenland woont en werkt, is voor de economie van het land van levensbelang. En voor wie de staat van ontwikkeling van het land kent, is volkomen duidelijk dat het land sterk gebaat is bij het aanhouden van de stroom overmakingen vanuit Europa naar Marokko. De directe en indirecte effecten op de Marokkaanse economie zorgen voor ontwikkeling en broodnodige werkgelegenheid, die op zijn beurt weer essentieel is om het land stabiel (lees: niet fundamentalistisch) te houden. De motieven zijn dus in de eerste plaats economisch.

Het plan omvat ook een culturele component en sociale en economische onderdelen, maar deze zijn in de Nederlandse berichtgeving volledig afwezig. Nieuw is de benadrukking van de culturele component in de plannen, waarbij Marokko zich voorneemt de Arabische taal en Marokkaanse cultuur te onderwijzen aan meer jongeren van Marokkaanse afkomst, en hen educatieve reizen naar Marokko te laten maken.
Is dit zo afkeurenswaardig? Wij hebben de Nederlandse Taalunie die op 200 universiteiten wereldwijd de studie van de Nederlandse taal financieel en inhoudelijk ondersteunt. Beurzen en zomercursussen in Nederland maken onderdeel uit van dat programma. In Parijs hebben we een Nederlands cultureel instituut, in Jakarta hebben we het Erasmushuis en we hebben in acht landen Nederlandse instituten voor het wetenschappelijk en hoger onderwijs. Overigens is Nederland als cultuurzendend land veel minder gedreven dan andere Europese landen.
Groot Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Spanje en Italië spenderen elk jaarlijks vele miljoenen aan de wereldwijde verspreiding van hun talen en culturen. En wij staan in Nederland geheel open voor die cultuurzendingsdrang van onze Europese buren want de British Council, de Alliance Française het Goethe‑Institut, het Instituto Cervantes en het Istituti Italiani krijgen in Nederland alle ruimte om hun taal en cultuur uit te dragen. En ook hier zijn er economische factoren in het spel. De cursisten zijn zowel autochtone Nederlanders als Nederlanders met wortels in een van deze culturen. Nergens in de berichtgeving is sprake van een verwijzing naar of vergelijking met deze Europese landen en hun culturele zendingscampagnes.

Ten aanzien van Marokko blijkt er sprake te zijn van selectiviteit in de berichtgeving en de verontwaardiging. Als we kijken naar landen als België en Frankrijk lijkt ook dat de Marokkaanse plannen daar veel minder stof hebben doen opwaaien.

Concluderend: in Nederland wordt te heftig gereageerd op de Marokkaanse plannen, en het heeft er alle schijn van dat louter de woorden ‘Marokko’ en ‘Marokkaans’ (en ook woorden als ‘islam’, ‘moslim’) in de hedendaagse samenleving heel snel leiden tot oververhitte reacties. In het huidige klimaat van polarisatie over verschijnselen als islam, integratie, terrorisme etcetera is juist het slaan van bruggen ter verbetering van het wederzijdse begrip zeer belangrijk. Verhitte discussies gebaseerd op selectieve verontwaardiging dragen aan dat wederzijdse begrip zeker niet bij.

Flinke club

2008-02-14T22:44:00.000+01:00

Ik kwam op 31 januari weer op het NIMAR aan. En toevallig was op vrijdag 1 februari de complete NIMAR-staf aanwezig.
Die gelegenheid hebben we dus aangegrepen voor een groepsfoto.
Hieronder alle collega's van het NIMAR:

van links naar rechts:
Mohamed Garbaui, docent
Vivian Dassen, stafmedewerker
Choumissa Sadki, docent
Paolo De Mas, directeur
Hélène Kraan, stagecoördinator
Farid El Azzouzi, receptionist
Cynthia Plette, stafmedewerker
Jan Hoogland, onderwijscoördinator

En nog een paar plaatjes van het begin van deze nieuwe periode.
De studenten in het leslokaal tijdens de les Marokkaans. Let op het speelgoed waarover ik eerder al eens heb geschreven.

En op onderstaande foto doet directeur Paolo De Mas de aftrap (na een smadelijke nederlaag van zijn cluppie AZ tegen het Nijmeegse NEC ;-) in de collegecyclus 'Capita Selecta' met een inleidend college over Marokko. Met zijn 35 jaar ervaring in Marokko brengt hij de studenten snel op de hoogte van een aantal thema's die in het hedendaagse Marokko spelen.

Op een Marokkaanse universiteit

2008-02-14T22:25:00.001+01:00

Vorige week is het nieuwe onderwijsprogramma op het NIMAR gestart. En dat was een nieuwe mijlpaal want nu kwamen ook de eerste universitaire studenten Arabisch naar het NIMAR. En dat is de doelgroep waarvoor ik in 2002 het NIMAR‑plan was gaan opstellen.
Als onderwijscoördinator van het NIMAR was ik uiteraard aanwezig bij het begin van het programma. Om de docenten te ondersteunen en in te werken (een nieuwe docent voor een aantal vakken), het lesmateriaal klaar te maken en te laten reproduceren etc.
Verder moesten de studenten bij aankomst in Rabat worden opgevangen en naar hun adres in Rabat worden gebracht.
In een paar gevallen moest er wat worden bijgesteld aan het lesmateriaal, ook daar ben ik wat extra uren mee bezig geweest.
Er zijn twee studenten Arabisch van Nederlandse universiteiten, drie studenten Arabisch van de vertaalopleiding van de Lessius Hogeschool te Antwerpen, en één studente met een andere achtergrond: Jacqueline is studente Bedrijfscommunicatie Frans (in Nijmegen) en zij doet twee vakken op het NIMAR maar ze wil ook vakken in het Frans gaan volgen op de faculteit Letteren van de universiteit Mohammed V te Rabat.
Ik had al bijna een jaar contact met Jacqueline over de invulling van haar programma. Steeds vroeg ze me om gegevens om haar programma in te vullen. En steeds zei ik: dat kan ik je nu niet geven, zo gaat dat in Marokko niet, die informatie is niet lang van tevoren bekend. Maar ik verzekerde haar dat het goed zou komen want ik zou samen met haar naar de faculteit gaan om de gevraagde informatie te vragen.

Zo gezegd, zo gedaan. We hadden een afspraak met het hoofd van de afdeling Frans die vertelde wat er aan vakken wordt gegeven in de richting 'communication'. Dat sluit aardig aan bij de studie Bedrijfscommunicatie van Jacqueline. Als toehoorder mocht ze aanschuiven bij een aantal colleges.
Jacqueline vroeg aan de docente welke boeken ze voor deze vakken moest aanschaffen. De docente lachte wat meewarig en antwoordde: “Geen, onze studenten kunnen geen boeken betalen. Ze krijgen dictaten en kopieën, en noteren wat de docent vertelt in het college.”

Toen zouden we ook nog gaan kijken op de plek waar de colleges gegeven worden. Dat is in de universitaire wijk madinat al‑'irfane (stad van het weten). We kwamen bij een studentenflat waar we ook even binnen hebben gekeken. Er is daar een strikte scheiding tussen mannen en vrouwen, en een hoeveelheid cameratoezicht waar Nederlandse studenten helemaal niet goed van zouden worden.
Toen ik daar vroeg naar de faculteit Letteren gebaarde men naar links. Ik vroeg of het te lopen was, en ik de auto daar kon laten staan. Dat was geen probleem. Het was ook heerlijk weer, dus een wandelingetje leek ons wel prettig.
Na zo'n 300 meter hield de weg op, en was er alleen nog een door voetgangers gebaand pad. Op een gegeven moment splitste het pad zich. Er kwamen wat studenten ons tegemoet lopen, en die gaven aan dat de letterenfaculteit links lag. Wij dus naar links. Wat we toen zagen, hadden we nooit verwacht. De achteringang van de faculteit bleek een gat in een muur.
Op de onderstaande foto betreedt Jacqueline de faculteit der Letteren via een 'achterdeurtje'.

Die ingang/uitgang ligt daar omdat veel studenten met de bus naar de faculteit komen, en deze 'ingang' dichter bij de bushalte ligt

Bij de faculteit aangekomen wilde Jacqueline gelijk even haar rooster ophalen. Dat gaat daar ook anders dan in Nederland. Wij zetten hier het rooster op onze website zodat de studenten het kunnen downloaden, printen etc. Zo niet in Marokko. Internet is daar lang niet zo algemeen in gebruik als bij ons, niet bij docenten en niet bij studenten. Daar wordt het rooster opgeprikt in een soort volière en studenten kunnen door het gaas het rooster bekijken en overschrijven.

Dat deed Jacqueline dus ook maar. Ik heb het rooster voor haar ook gefotografeerd.

Een tegenvaller: op vrijdag begint haar college al om acht(!) uur. Dat wordt echt vroeg opstaan dus.
Toen een aardige Marokkaanse studente ons ook nog de zalen had gewezen waar de verschillende colleges worden gegeven, was Jacqueline volledig voorbereid op het volgen van haar eerste Marokkaanse college. Alleen was nog even de vraag wanneer het ging beginnen. "Eind van de week of misschien volgende week, in sha llah". Dat moest Jacqueline nog even zien uit te vinden na mijn vertrek, want ik ging de volgende dag terug naar Nederland.

drie lange blonde jongemannen in Marokko

2008-02-03T00:02:00.001+01:00

Zo was ik dus met mijn drie makkers even in mijn tweede vaderland.
Meestal liepen ze broederlijk gedrieën voorop, en ik als trotse vader erachter.
En ik zag de Marokkaanse jongedames kijken. "Wat zijn ze lang" zag je ze denken.
Oscar is nog volop in de groei, Sam is met 1.85 al een tijdje uitgegroeid, en Martijn is met 1.98 veel te laat gestopt met groeien. Sneu voor hem want het staat een carrière als vlieger bij de luchtmacht in de weg.

Toen we in het Zuiden een keer een fotostop maakten zaten er drie jongedames naast de weg. Het was wat moeilijk communiceren want ze spraken weinig Arabisch (maar vooral Sousse Berbers). Maar ze vonden die drie jongens wel heel leuk (kull-hum zwinin = ze zijn alledrie leuk). Of ze al getrouwd waren, werd er toen gevraagd. Het had nog aardig uit de hand kunnen lopen daar langs de kant van de weg ;-)

De twee oudsten hadden het zwaar. Ze mochten niet rijden in de NIMAR‑auto. Het is niet de bedoeling dat niet‑medewerkers erin rijden.
Overigens zei Martijn, die al aardig wat rijervaring heeft opgedaan, na één dag in Rabat dat hij het wel kon begrijpen. Dat het Marokkaanse verkeer wel iets anders is dan het keurig geregelde verkeer in Nederland.
Onze trip was een aardige test voor de nog steeds bijna nieuwe Hyundai Tucson van het NIMAR. Dat is een bescheiden 4x4, die ook in het drukke stadsverkeer van Rabat nog goed te hanteren is. We zijn namelijk in het Zuiden van Marokko een aantal pistes (onverharde wegen) gaan rijden. In 2000 had ik dat ook al met hen gedaan, en dat vonden ze wel ruig, dus dat gingen we nu weer doen. Ik heb dat rijden op de pistes wel heel rustig aan gedaan. Het is bepaald geen Landrover zo'n Tucson.

Maar dat pisterijden bracht Sam toch op het idee in de voetsporen (of rijsporen?) van zijn vader te gaan treden door een off the road reisorganisatie op te richten. Of het ook gerealiseerd gaat worden is maar de vraag, maar het was in elk geval een spannend plan.
Zo brachten we Oud en Nieuw door in Agadir, op de rand van het zwembad bij ons hotel. De temperatuur was ruim boven de 20 graden, zeker in de zon.
De jaarwisseling hebben we op het strand van Agadir doorgebracht, met onze eigen fles met knalkurk. Er was zowaar een flink professioneel vuurwerk op het strand, dus dat gaf een aardig Nieuwjaarsgevoel.

Terug in Rabat hebben de heren nog even flink souvenirs gekocht: gekopieerde merkhorloges, gekopieerde films op DVD, en in Marrakech hadden ze al djellaba’s (lange mannenjurken met capuchon) gescoord.
Vervolgens gingen de mannen op 5 januari in alle vroegte weer met het vliegtuig naar Nederland, waarna ik nog een ruime week aan het werk kon op het NIMAR.

het leslokaal van het NIMAR was even omgetoverd tot ontbijtzaal

Oud en Nieuw in Agadir

2008-01-24T21:51:00.001+01:00

Rond Oud en Nieuw was ik met mijn drie zoons in Marokko, om hen ook weer eens te laten zien waar hun vader zoal mee bezig is als hij weer eens in Marokko zit.
Dus zijn we begonnen in Rabat, op het NIMAR. We kwamen 's nachts laat aan op het NIMAR. De volgende dag zagen de mannen pas goed waar ze terecht gekomen waren. Dat hadden ze nog nooit meegemaakt, een vakantiehuis met voor iedereen wel twee computers met internet etc. Als het aan hen had gelegen waren we in Rabat gebleven ;-)
Maar dat was niet de bedoeling, we zouden een rondje door het Zuiden van Marokko gaan maken. Maar eerst moesten we zonnebrillen kopen, want die had iedereen in Nederland laten liggen.
De tweede dag gingen we naar het befaamde Marrakech. In een hotel in Marrakech zag Oscar (15 jr. oud) voor het eerst van zijn leven een draaischijftelefoon. Hij vroeg zich hardop af hoe dat nou werkte. Hij kwam er niet helemaal uit.
In 2000 was ik ook met mijn drie zoons in Marokko. Ze waren toen resp. 14, 12 en 8 jaar oud. Nu, bijna acht jaar later keken ze duidelijk op een andere manier naar het land. Met meer belangstelling voor de mensen, de manier waarop het leven hier verloopt etc.
Het was ook leuk om te zien dat ze hun best deden een paar woordjes Arabisch op te pikken. Ik heb dat uiteraard gestimuleerd, zonder het te overdrijven. Oscar had zelfs het plan gehad mijn cursusboek Marokkaans door te nemen voor de reis, maar dat is helaas bij een voornemen gebleven. Een overzichtje met beleefdheidsformules en begroetingen had hij wel een paar keer op de CD beluisterd, dus hij was een beetje voorbereid. En zoiets wordt hoog gewaardeerd in Marokko. Als we een restaurant uitliepen, en alle drie de heren zeiden bij het weglopen be-s-slama (tot ziens), zag je de waarderende blikken in de ogen van de obers (en de trotse blik van vader misschien).
In Agadir was een ober die zich ook echt uitsloofde om het ons naar de zin te maken, en die nam zoenend afscheid van de jongens (wang tegen wang) toen we weggingen.
Binnenkort nog een stukje over onze belevenissen.

Ook dit is Marokko!

2008-01-13T22:53:00.000+01:00

Eindelijk na 30 jaar Marokko is het gelukt: ik stond op de ski's in Marokko. Afgelopen weekend was ik in Oukaïmeden, een wintersportplaatsje in de Hoge Atlas, op zo'n 80 kilometer (klimmen) van Marrakech.

Op de onderstaande foto sta ik, met achter mij de vlakte waarin Marrakech ligt. Zo is goed te zien dat het Atlasgebergte vrij plotseling ophoudt en overgaat in de vlakte.

En op onderstaande foto is het station Oukaïmeden te zien.

Het station beschikt over één telesiège (stoeltjeslift) en een stuk of vijf teleski's (sleepliften).

Met de stoeltjeslift kan een mooie afdaling worden gemaakt, die bovenin zeker zwart is.
In Oukaïmeden kan zeker niet de hele winter worden geskied. Slechts een paar keer per seizoen is het station gedurende een aantal dagen geopend.

Binnenkort nog wat meer informatie n.a.v. onze ervaringen.

ruim twee maanden niet in Marokko

2008-01-05T11:26:00.000+01:00

Het was even stil op mijn blog omdat ik een paar maanden niet in Marokko ben geweest.
Dat betekent absoluut niet dat ik niet met het NIMAR ben bezig geweest trouwens. Het NIMAR is en blijft mijn kindje dus ik zorg er zo goed mogelijk voor.
Ik ben veel in Nederland (en zelfs in België) de boer op gegaan om bij allerlei onderwijsinstellingen het NIMAR en onze diensten aan te prijzen. Tenslotte moeten we een mooie staat van dienst opbouwen, teneinde zo ons eigen bestaansrecht aan te tonen en ons voortbestaan zeker te stellen.
Maar op 28 december was ik weer in Marokko. Samen met mijn drie zoons, om hier Oud en Nieuw te vieren en een weekje rond te toeren in het zuiden van Marokko.
Daarnaast is het ook prettig als mijn zoons weten wat ik hier zoal doe, met wie ik hier samenwerk etc. zodat die twee gescheiden werelden ook een beetje met elkaar verbonden worden.
Zeer binnenkort zal ik wat melden over onze ervaringen en belevenissen in de Sousse (het zuidwesten van Marokko).

for international visitors

2007-12-02T09:50:00.000+01:00

The story below contains pictures taken at the film set of 'Body of Lies' in Rabat, Morocco, starring Leonardo Di Caprio. I have erased the face of Di Caprio in order to prevent possible problems. Di Caprio is the guy wearing a cap and holding a gun.
The text on this blog is in Dutch.

Aanslag op het NIMAR, fictie of werkelijkheid?

2007-12-01T11:39:00.000+01:00

Even leek het erop dat het NIMAR, na alle rampspoed van het afgelopen jaar (stroomstoot, brand door kortsluiting, auto bijna total loss), weer werd getroffen door een ramp.
Er liepen verdachte figuren rond het NIMAR. Dit waren duidelijk geen Marokkanen. De dames stonden zelfs hun chador te schikken in onze nieuwe spiegelende voordeur.

Opeens klonk er een kabaal in de straat, er scheurde een Jeep Grand Cherokee de hoek om met een kerel uit het raam hangend die een automtisch wapen naar buiten stak.

Was er een aanslag op ons instituut gepland? Razendsnel trokken mijn collega's (ik was zelf niet aanwezig) de Nederlandse vlag in. Misschien wat naïef, maar je kunt altijd proberen de terroristen om de tuin te leiden.
Het bleek hier om een klassieke achtervolging te gaan want een paar seconden later kwam er een tweede voertuig de straat in gereden. Helaas, de chauffeur verloor op de kruising de macht over het stuur en knalde tegen een paar geparkeerde auto's aan.

Toen barstte de hel pas echt los. Een man met petje op sprong tevoorschijn en begon te schieten op de zojuist gecrashte auto en de inzittenden.

De nog versufte chauffeur werd gelijk geliquideerd door de schutter. De bijrijder kon nog uit de auto springen, maar werd ook neergeknald.

De schutter sprong tussen de auto's door om te checken of de bijrijder inderdaad uitgeschakeld was.

Vervolgens pakte de schutter zijn GSM. "Mission accomplished" gaf hij door aan zijn opdrachtgevers. Een liquidatie op klaarlichte dag in het centrum van Rabat.

Fictie of werkelijkheid?
Geen paniek beste lezers, het is in Rabat absoluut geen wild west. De hoek van onze straat was twee weken geleden even veranderd in een filmset voor opnames van de nieuwste film met Leonardo Di Caprio. De film heet Body of Lies.
De NIMAR-staf was zo alert om de fotocamera te pakken en wat plaatjes te schieten van de set. De schutter met het petje op is Leonardo Di Caprio. Ik heb hem op de foto's nog even onherkenbaar gemaakt om problemen te voorkomen.
Dit vond dus plaats op zo'n 25 meter van het NIMAR. Het pand van het NIMAR is hier dus even niet herkenbaar aan het rood-wit-blauw want de vlag was op verzoek van de producer even binnengehaald. Het NIMAR is het pand aan de rechterkant van de straat, met afhangende planten bij de ramen op 1e en 2e etage, net naast het gele luifeltje.

Toen de producer bezwaar maakte tegen het feit dat Farid onze receptionist liep te fotograferen, heeft directeur Paolo gedreigd dat hij de vlag weer zou uitsteken. Toen was de rel over de foto's snel gesust.

Prachtige plafonds in Al Andalus

2007-11-11T17:38:00.000+01:00

We maakten dus een hele berg foto's in Al Andalus (de Arabische benaming voor Andalusië).
Daarbij zitten een paar fabelachtige foto's van plafonds van de diverse paleizen en de moskee die we daar hebben bezocht (en gefotografeerd).
Hieronder een selectie, gemaakt door mijn reisgenote (en liefje ;-) Josine, journalist gespecialiseerd in architectuur en bouw.
Ze heeft een paar prachtige foto's van plafonds gemaakt die ik u niet wil onthouden, en die ik van haar mag opnemen op voorwaarde dat haar naam vermeld wordt.

de bogen in de Mezquita te Cordoba.

plafond in de Mezquita te Cordoba

plafond in het koninklijk paleis te Sevilla

in het Alhambra te Granada

in het Alhambra te Granada

Josine had voor deze reis speciaal een nieuwe groothoeklens aangeschaft. Zonder deze lens zouden deze foto's niet mogelijk geweest zijn. Met mijn eigen (niet verwisselbare) zoomlens zou ik deze foto's niet hebben kunnen maken (nog afgezien van de lichtgevoeligheid van die prachtlens die al te lange sluitertijden kon voorkomen).

Andalusië, heel dicht bij Marokko

2007-11-11T08:53:00.000+01:00

Even geen Marokko de komende tijd. Omdat er op dit moment geen onderwijsprogramma op het NIMAR loopt, kunnen ze het daar wel even zonder mij stellen.
Dus ben ik druk in Nederland op dit moment, o.a. met voorlichting over de activiteiten van het NIMAR.

En vorige week ben ik een (klein) weekje op vakantie geweest. Niet naar Marokko. De keus was op Andalusië gevallen, oftewel Zuid-Spanje. Het schijnt dat de grenswachten in Noord-Marokko zelfs waren geïnstrueerd mij niet binnen te laten als ik het toch zou proberen. Dit om te zorgen dat mijn liefje alle aandacht zou krijgen die zij verdiende.
We vlogen op Malaga, en toen de Boeing een bocht maakte, vlak voor de landing, zag ik Gibraltar liggen, en ook wat bergen aan de overkant. Dat was dus Marokko, de Jbala, de streek achter Tanger. Dus er is in elk geval visueel contact geweest ;-)
We gingen naar Andalusië om daar de overblijfselen van de oude Moorse (dus Arabische) cultuur te gaan bekijken: het Alhambra in Granada, de Mezquita in Cordoba en de Giralda in Sevilla.
Met beiden een digitale camera en de nodige geheugenkaartjes beladen stapten we in het vliegtuig. We hebben samen een slordige 1200 foto's geschoten van deze prachtige monumenten, die in Spanje in goede handen zijn. Er wordt volop gerestaureerd en gepreserveerd.

En wij zullen nog wat moeten selecteren uit die berg foto's. Soms is dat niet moeilijk. Het was nogal donker, zeker in de Mezquita in Cordoba, dus veel foto's waren niet helemaal scherp. Maar goed, van die 1200 foto's zijn er wel een aantal goed gelukt natuurlijk. Van tegels, mozaïeken en stucwerk in Granada, de bogen en gewelven van de moskee in Cordoba, of de versierselen in namaak-Arabisch uit Sevilla. En met digitale technieken kunnen de foto's ook nog een beetje opgekalefaterd worden.

Het Alhambra in Granada staat op de lijst van werelderfgoed van UNCESCO. En terecht. Het is een prachtig paleiscomplex, gebouwd door de Nasiriden-dynastie, de laatste Moorse dynastie die in 1492 werd verdreven uit Granada, waarna het Iberisch schiereiland volledig onder christelijk bewind kwam en het islamitische rijk Al Andalous voorgoed(?) tot de geschiedenis behoorde.

De Mezquita was een moskee, die na de verovering door de christenen is omgevormd tot een kerk. Maar het Moorse bouwwerk is redelijk intact gelaten, alleen in het midden is een deel gesloopt om er een kerk in te plaatsen. De gebedsnis richting Mekka (mihrab) is nog geheel intact, erboven is een prachtig plafond en de dubbele bogen op de pilaren zijn wereldberoemd.

In Sevilla staat een zeer opmerkelijke gotische kathedraal, die beschikt over een toren die vrijwel geheel Moors is. Alleen het bovenste stuk is erop gebouwd door de christenen. De toren is de Giralda en hij vertoont sterke gelijkenis met de Hassantoren in Rabat en de Koutoubia in Marrakech. Verder zijn er in Sevilla nauwelijks resten van de moskee overgebleven. Verder is het ook een prachtige stad met veel zeer stijlvolle gebouwen.

Op mijn webalbum zal ik wat meer foto's van deze monumenten plaatsen.

Aardigheidje

2007-10-22T22:55:00.000+02:00

In de medina van Rabat kwam ik een speeltje tegen waar ik erg om moest lachen.
Een tank als treintje waarop een George Bushpoppetje zit, duwt met een magneet een ander karretje vooruit met daarop Osama Bin Laden.
De boodschap: George krijgt Osama nooit te pakken ;-)

RaRaRa: Rammelen in de Ramadan in Rabat

2007-10-22T22:27:00.000+02:00

En weer was het Ramadan. Dit jaar begon de Ramadan in Marokko op vrijdag 14 september. En dat was ook precies de dag dat ik aankwam voor een verblijf van 10 dagen op het NIMAR.
Veel buitenlanders in Marokko gebruiken de Ramadan om het land een tijdje te verlaten en eens in hun eigen land te gaan kijken, of om op vakantie te gaan. Voor niet-moslims in Marokko is de Ramadan een tijd van ongemakken. Voor moslims ook trouwens, maar dan om andere redenen. Het beschrijven daarvan laat ik ook geheel voor rekening van de moslims. Tegelijkertijd ervaren zij het als een feestmaand overigens.
De ongemakken voor niet-moslims laten zich als volgt samenvatten: De economie draait in die periode in Marokko op een laag pitje. Men werkt tot 3 uur 's middags, maar of men dan echt werkt, dat staat nog te bezien. Ook winkels gaan vroeger dicht. De horeca is beperkt of helemaal niet geopend, en men zegt dat het gemiddelde humeur van de Marokkaanse moslims zakt naarmate de maand Ramadan vordert. Een tekort aan slaap begint zich te wreken en het vasten overdag is wel degelijk een aanslag op het menselijk lichaam.

Alcoholische dranken zijn gedurende de maand Ramadan moeilijk of helemaal niet te koop. Zo was de alcoholafdeling van de Marjane supermarkt waar ik altijd kom hermetisch afgesloten. Gelukkig had ik nog een voorraadje op het NIMAR staan dus ik heb niet droog hoeven staan.
Maar de supermarkt tegenover het NIMAR, die 11 maanden per jaar rijk gesorteerd is met alcoholische dranken, is gedurende deze maand ingekrompen tot een klein winkeltje waar alleen gezonde levensmiddelen en Ramadan-gerelateerde producten verkocht worden.
Overigens is de verkoop van alcohol in Marokko een verhaal op zich waard, ik zal daar nog wel eens op terugkomen.

Ik schreef al over de beperkte openstelling van de horeca. Er zijn restaurants die gewoon de gehele maand gesloten zijn. Ook dat is dus een schadepost voor de economie.
Andere restaurants zijn geopend, maar met een aangepast menu. Zo is het mogelijk dat je in de Ramadan ineens geen alcohol geserveerd krijgt in een restaurant waar gedurende de rest van het jaar alcohol gewoon verkrijgbaar is.
Het is ook voorgekomen dat een (vrouwelijke) Marokkaanse kennis met enkele niet-Marokkanen in een restaurant zat, en mee wilde drinken van de bestelde fles wijn. Het glas dat voor haar stond, en dat al was ingeschonken, werd echter onverbiddelijk weggehaald door de chef van het restaurant: aan moslims werd geen alcohol geserveerd.
Onze collega's van het Frans instituut hebben een restaurant in huis, en ik hoorde dat onze Franse collega het verzoek had gekregen gedurende de Ramadan geen alcohol te schenken. Dat was hem duidelijk een brug te ver. Een Franse lunch of diner zonder een passende vin rouge, blanc, rosé ou gris: c'est pas possible!
Sommige restaurants hebben ook een aangepast menu rond zonsondergang. Dan staat er een typisch Marokkaanse ftur (ontbijt) klaar, bestaand uit hrira (soep), sjebbakiya (in honing gedrenkt gebakken deeg), eieren en dadels. Wat later op de avond kan dan alsnog gewoon à la carte worden gegeten.

Vrienden in Marokko vinden het extra gezellig als je tijdens de Ramadan bij hen de ftur komt eten. En toen ik een keer op een tankstation was om te tanken, en met de pompbediende sprak over de Ramadan, en dat hij over een uurtje weer mocht eten, werd ik allerhartelijkst uitgenodigd om met hem en zijn collega's op het tankstation de ftur te nuttigen. Ik was echter juist onderweg om bij een collega thuis te gaan 'ontbijten' om half zeven 's avonds.

Het verkeer in de Ramadan is ook een verhaal op zich. Het schijnt gevaarlijker te worden naarmate de heilige maand vordert. Wederom de vermoeidheid en de oplopende irritatie waarschijnlijk.
Aangezien iedereen om 3 uur 's middags naar huis mag ontstaat er een spitsuurchaos die normaal veel gespreider verloopt. Iedereen mag eerder naar huis, maar komt later thuis. Mijn vader, die vroeger buschauffeur was, zei dat ook over Sinterklaas in Nederland (allemaal een uur eerder weg dan normaal maar een uur later thuis).
Maar echt link wordt het zo rond 6 uur - kwart over 6, dus vlak voor de moghreb (zonsondergang). Wie dan nog niet thuis is, vindt dat hij door rode stoplichten mag rijden en de maximumsnelheid mag overschrijden om toch zo snel mogelijk thuis achter de hrira te komen. En trouwens, de agenten die normaal op iedere straathoek te vinden zijn, zijn er dan ook niet.
Een taxi vinden op dat tijdstip kun je ook wel vergeten.
Maar zo net na half 7 is het werkelijk heerlijk rustig op de weg. Echt een genot om dan even te gaan rijden.

Toen ik met de auto onderweg was naar Casablanca had ik een inbelprogramma aan staan dat helemaal ging over 'Ramadan en Gezondheid', hetgeen toch aanduidt dat men zich wel realiseert dat er een spanningsveld bestaat tussen deze twee begrippen.
Het ging o.a. over tips wat je moet eten na zo'n hele dag te hebben gevast. De hierboven beschreven standaard ftur kwam er daarbij niet best vanaf. Dat zou nogal een opdonder voor de maag zijn. Maar ook de gebruikelijke kwesties kwamen aan bod: Ramadan en medicijnen, R en zwangerschap, R en reizen etc.
Het is me wel opgevallen deze keer dat vrienden, collega's en kennissen die niet zo heel streng in de leer zijn, die bijvoorbeeld best wel eens een glaasje alcohol nuttigen, en die zeker niet vijf keer per dag gaan bidden, wel heel consequent vasten tijdens de Ramadan. Om een of andere reden is dit gebruik, een van de zogenaamde zuilen van de islam, voor veel mensen een traditie die men wel volledig wil naleven.
Het zou interessant zijn dit eens in vergelijkend perspectief te bekijken tussen verschillende landen.

Dit waren zo wat observaties tijdens de Ramadan van 2007 (of eigenlijk van het islamitische jaar 1428).

Onderwijs Nederlands aan universiteit Casablanca.

2007-10-21T14:33:00.000+02:00

Deze week barstte er ineens een publiciteitsgolf los over het voornemen van de universiteit Hassan II te Casablanca om vanaf 2008 onderwijs in de Nederlandse taal te gaan aanbieden.

Het bericht stond eerst in onze NIMAR-nieuwsbrief, en is toen door een journaliste van het ANP opgepikt. Ze zat al een tijdje te vlassen op een primeur over dat onderwerp. Steeds zei ik dat het beter was nog even te wachten het bericht naar buiten te brengen.
Nu kwam het dus naar buiten. Diverse mensen vroegen mij: 'wist je dat?' Reken maar dat ik het wist. Anderen vroegen of het NIMAR er iets mee te maken heeft gehad. Reken maar van wel.

Dat dit voornemen bestond in Casablanca, was algemeen bekend. Ik heb er begin dit jaar al over geschreven op deze blog.
En het is het logisch vervolg op het aanbod dat (toenmalig) minister van OCW Maria van der Hoeven had gedaan bij de opening van het NIMAR op 7 juni vorig jaar.
De uitvoering ervan is door het minsterie overgedragen aan de Nederlandse Taalunie en dus was de Taalunie deze week ook uitgebreid in het nieuws.
Het NIMAR is ook sinds begin dit jaar intensief betrokken gebleven bij de contacten tussen de Taalunie en de Marokkaanse universiteit. Zo was ik zelf betrokken bij de selectie van de eerste docent die in Casablanca Nederlands zal gaan geven.

Overigens zal het vermoedelijk beperkt blijven tot een bijvakvoorziening. Studenten die een andere taal (Engels, Frans, Spaans) als eerste taal studeren, kunnen er Nederlands bij doen als bijvak. Maar het wordt wel een uitgebreid bijvak dat ze drie jaar lang kunnen volgen. Daarmee moet het toch mogelijk zijn een acceptabel niveau van beheersing van het Nederlands te bereiken.

En waarom wil men in Casablanca Nederlands gaan aanbieden?
De decaan van de Letterenfaculteit van de genoemde universiteit zei in het ANP-bericht hierover het volgende: Decaan Abdelmajid Kaddouri rekent op veertig tot honderd studenten, zowel eerstejaars als masterstudenten. Ook verwacht Kaddouri dat personeelsleden van bedrijven die contact hebben met Nederland zich inschrijven voor de cursussen.
Op termijn moet er een volledige opleiding Nederlands komen, waarmee studenten taal, land en volk kunnen leren kennen. Kaddouri hoopt dat het nieuwe onderwijsprogramma en het onlangs opgerichte Nederlands Instituut (NIMAR) in Rabat de economische banden tussen beide landen helpen versterken.
De taalhandicap is een van de redenen voor Nederlandse bedrijven om niet in Marokko te investeren, stelt Kaddouri: „In Nederland is de belangstelling voor de Marokkaanse cultuur beperkt omdat alleen de problemen van de Marokkaanse gemeenschap worden gezien. Zodra er hier geld wordt verdiend, zal ook het beeld van Marokko veranderen.”
Ik kan daar nog aan toevoegen dat de decaan een echte 'vriend van Nederland' is. Hij komt hier al vele jaren met grote regelmaat. Hij is historicus en heeft o.a. onderzoek gedaan in de archieven van de Koninklijke Bibliotheek naar de historische betrekkingen tussen Nederland en Marokko. En hij doet niets liever dan fietsen door de duinen of de Nederlandse bossen.

Ik verwacht dat ik in de toekomst nog wel eens zal terugkomen op dit onderwerp.

Dar meziana (het goede huis)

2007-10-03T21:38:00.000+02:00

Weer was ik de enige gast in een hotel, of eigenlijk vooral een pension.
Ik wilde een weekend naar het schilderachtige plaatsje Chaouen en had gebeld naar Casa Hassan, een van de twee locaties in Chaouen die staan vermeld in het boekje 'Bijzondere logeeradressen in Marokko". Maar Casa Hassan was al volgeboekt. Ik werd doorverwezen naar Dar Meziana.
Dat klonk goed, want dat betekent 'het goede huis'.

Na een telefoontje werd ik te voet opgehaald op de parkeerplaats, want in de medina van Chaouen (of Chefchaouen) is geen autoverkeer mogelijk.
Dar meziana bleek een heel leuk pension. Heel smaakvol opgeknapt aan buiten- en binnenkant. Er is een leuk dakterras met zicht op de daken van de medina.
De bijgaande plaatjes spreken voor zich denk ik.

En het leuke is dat de naam van het pension dus een vorm van geschreven Marokkaans dialect is. Het woordje 'meziana' is namelijk puur dialect.
Het bord met de naam van het pension is dus een uiting van het verschijnsel dat ik met zoveel belangstelling volg in het huidige Marokko: het schrijven met behulp van Marokkaans Arabisch dialect (dat eigenlijk vooral een gesproken taal is).
En niet alleen de naam van het pension was in geschreven Marokkaans dialect, er hingen in het steegje ook nog bordjes met spreekwoorden in geschreven Marokkaans dialect.
Ik heb mezelf echt moeten inhouden om er niet eentje mee te pikken ;-) Ze waren nergens te koop volgens de beheerder, ze waren speciaal voor hen gemaakt.

Omdat het zo'n leuk pension is, en er nog zo weinig gasten blijken te komen, maak ik maar weer even wat reclame.
Een kamer in Dar Meziana kost per nacht 450 Dirham (40 euro) voor één persoon of 600 Dirham voor twee personen. Er zijn ook luxe kamers aan het dakterras, deze zijn 900 Dirham voor twee personen.
Voor een reservering kunt u Dar Meziana bellen op nummer 00-212-(0)39-987806. Het adres is Bab Souk, Chaouen.

website: http://www.darmezianahotel.com/
Meer foto's van Chaouen zijn te zien op mijn webalbum (http://picasaweb.google.com/J.C.Hoogland/Chefchaouen).